Exclusieve artikelen van de Telegraaf redactie
zo 20 sep 2009, 05:30
|
lees voor

'Dokter Bibber', waarom?

door Jan Colijn en Charles Sanders
ENSCHEDE - Ernst Jansen Steur krijgt begin 1990 een zware klap te verwerken. Op de terugweg van een wintersportvakantie raakt hij betrokken bij een ernstig verkeersongeluk. De vanwege zijn onderzoek naar Alzheimer, Parkinson en MS toen nog bejubelde neuroloog lijdt helse pijnen door een gecompliceerde heupfractuur.
Ernst Jansen Steur. Ernst Jansen Steur. Foto: Reinier van Willigen

Maar hij vecht terug en weet zich gesteund door dochter Iris, zoon Marnix en vrouw Annelice. Beide kinderen zijn net als vader arts, Annelice is gepensioneerd kinderspecialist. In 2000 gaat het alsnog helemaal mis met Jansen Steur. Hij raakt verslaafd aan het middel dormicum - rustgevend medicijn tegen angstgevoelens - en slikt zes tot acht tabletten per dag weg.

Echtgenote Annelice houdt het voor gezien als haar man ook nog eens steeds vaker wordt gesignaleerd met een hoofdverpleegkundige en er zelfs niet voor schroomt met deze dame vanaf de tribune van FC Twente de thuiswedstrijden van Enschedees voetbaltrots te aanschouwen. Ernst en Annelice zijn inmiddels gescheiden, 'van tafel en bed'.

Roes

Druppel die de emmer deed overlopen was het drama dat zich op de werkvloer van het Medisch Spectrum Twente (MST) voltrok. Jansen Steur werd in 2004 door de raad van bestuur gedwongen te vertrekken. Zijn dormicumverslaving blijkt fnuikend voor de ooit zo geprezen neuroloog. Het zwaar verdovende middel wordt gebruikt om ernstig gewonden in kunstmatige coma te brengen. Maar 'Dokter Bibber' slaat ze als smarties achterover. Hij wil "in een roes komen". De arts vervalst recepten van collega's om zich zijn dagelijkse voorraad te verwerven.

Dan gaat hij op onvergeeflijke manier in de fout tegenover zijn patiënten. Hij stelt de diagnose dat mensen lijden aan het ongeneeslijke Alzheimer. Jansen Steur verzuimt niet alleen deugdelijk onderzoek te verrichten, hij vervalst zelfs laboratoriumresultaten.

Eén van zijn slachtoffers is Freddie de Haan (65). Deze gepensioneerde rechercheur van politie kreeg van Jansen Steur te horen dat hij Alzheimer had. Zijn wereld stortte in. "Kerstmis 2001, een absence, een soort van epileptische aanval", vertelt De Haan. "Maar neuroloog Jansen Steur stelde dat ik aan zware dementie leed. De zogenaamde MMSE-test met dertig vragen vulde hij zelf in. Ik kreeg foto's te zien van mijn schedel, waarop duidelijk was waar te nemen dat de hersenen krompen. Maar ruim een jaar later stelden andere artsen compleet afwijkende diagnoses. In het Amsterdamse VU-ziekenhuis was op foto's duidelijk te zien hoe mijn hersenen 'gezond' waren. Ik vroeg nog 'kunnen ze dan soms ook weer aangroeien?' Niet dus. Jansen Steur had me bedrogen, de foto's uit 2001 waren niet van mijn hoofd..."

Met verstrekkende gevolgen. De Haan had inmiddels zijn woning ver beneden de marktprijs verkocht, een gelijkvloers en volledig op de onvermijdelijk lijkende invaliditeit van de nabije toekomst aangepast appartement aangeschaft en zat te wachten op de dingen die komen gingen.

Verpleeghuis

Hij bezocht een plaatselijk verpleeghuis om de gevolgen die de ziekte voor patiënten heeft met eigen ogen te kunnen aanschouwen. En zag een vrouw die al twintig jaar bedlegerig was. Toen knapte er iets in hem. "Ik reed terug naar huis en dacht 'dit dus nooit'. Ik heb serieus overwogen mijn auto tegen een viaduct te rijden."

De oud-rechercheur, nog altijd verbijsterd over wat hem is aangedaan, vervolgt: "Maar mijn kortetermijngeheugen ging dus helemaal niet achteruit, ik kon nog steeds heel goed en heel snel rekenen. Ik had helemaal geen Alzheimer maar een lichte vorm van epilepsie, waarvoor ik nu medicijnen slik. Als mens ben ik door dit alles veranderd, veel emotioneler geworden. Nog dagelijks vraag ik me af wat de beweegredenen voor Jansen Steur geweest kunnen zijn. Als hij zich straks voor de rechter moet verantwoorden, vraag ik om spreektijd. Misschien dat ik, en al die andere slachtoffers, antwoorden krijg. Ik wil geen schadevergoeding van hem, ik wil geestelijke genoegdoening. Het kan toch niet zo zijn dat deze neuroloog met zijn verslavingsverhaal wegkomt..."

Doden

Freddie de Haan deed 17 maart aangifte tegen de neuroloog bij de brigadiers Wolters en Spit van het Lippstadt-team, dat onderzoek doet naar de handelwijze van Jansen Steur. Wegens mishandeling, mishandeling met voorbedachten rade, zware mishandeling, het veroorzaken van zwaar lichamelijk letsel en valsheid in geschrifte. Het openbaar ministerie onderzoekt deze en andere aangiften. Er zouden door het handelen van de neuroloog ook twee doden zijn gevallen. Het OM hoopt nog dit jaar tot een besluit te komen over vervolging van 'Dokter Bibber'.

Volgens De Haan en andere patiënten "een enigszins arrogant type, zelfverzekerd over zijn eigen vakbekwaamheid en zeer tevreden met zichzelf". Maar Jansen Steur was ook uiterst correct en nam uitgebreid de tijd voor zijn patiënten, aarzelde zelfs niet om persoonlijk met ze mee te gaan als ze voor vervolgonderzoek naar bijvoorbeeld Utrecht moesten. Maar Dr. Jeckyll werd Mr. Hyde als de patiënt was vertrokken en hij met diens 'onderzoek' aan de slag ging. Een arts met twee gezichten. En een arts die zich in het Medisch Spectrum Twente de status van 'onschendbare' had weten te verwerven. Zo vertikte hij het om naar afdelingsvergaderingen te gaan, bemoeide zich amper met de andere neurologen en liet de notulen naar zijn werkkamer komen.

In het vorige week uitgeko- men rapport 'En waar was de patiënt...?' van de externe onderzoekscommissie MST over "het (dis)functioneren van een medisch specialist en zijn omgeving" staat op pagina 26 te lezen dat Jansen Steur vooral veel commentaar had op zijn collega's.

Tolerantie

Zo schrijft hij in een brief van 29 mei 1995: "Er zijn grenzen aan mijn tolerantie en ik blijf van mening dat in deze vakgroep een huishoudelijk reglement niets heeft verbeterd. Op deze manier kom ik niet nader tot u." Op 2 november van dat jaar: "Mijn superieur neurologisch handelen in de grootste neurologische praktijk van Twente die ik bedrijf, komt onder deze omstandigheden niet tot zijn recht. Niemand kan mij beletten mijn kostbare tijd optimaal en nuttig te besteden."

Er zijn nu 135 meldingen over foute diagnoses door Jansen Steur en de stroom zwelt wekelijks aan. Ingewijden wijzen erop dat de neuroloog eigenlijk 'gewoon' Ernst Jansen heet. Steur was zijn moedersnaam, die de inmiddels 65-jarige zelf toevoegde. Hij werd geboren in het Zeeuwse Wissenkerke, maar wordt daar om onduidelijke redenen niet graag aan herinnerd.

"Wilde hij zich soms nog meer status verwerven, op internationaal wetenschappelijk gebied scoren en een doorbraak forceren in het onderzoek naar Alzheimer?" vraagt patiënt en slachtoffer Freddie de Haan zich hardop af. "Wat kan toch iemands motief zijn voor dergelijk leugenachtig handelen?"

Koningshuis

Een vreemde snuiter was Jansen Steur ook al voor hij verslaafd raakte en aan het vervalsen sloeg, zo menen mensen die hem van nabij meemaakten. Op verjaardagsfeestjes verbaasde hij vriend en vijand door plotseling op te springen en een dansje te maken. Met mannen... En in de polikliniek ging hij geregeld op een behandeltafel liggen om vervolgens theatraal met zijn armen te zwaaien. "Red me, red me dan toch!" brulde hij het uit. Aan exorbitant dure hobby's, exclusieve sportwagens of verre reizen gaf hij amper geld uit. Zo verplaatste hij zich door het Twentse land in een modale zwarte Volkswagen. Wél een grote passie van de neuroloog: ons koningshuis. Op zijn bureau prijkten tal van foto's van de Oranjes, wijlen prins Claus was zijn absolute favoriet. Apetrots was de ooit als 'superneuroloog' omschreven arts toen hij in 2001 voor de tv-camera's van een actualiteitenprogramma tekst en uitleg mocht geven over de ziekte van de prins-gemaal. Want Parkinson, de aandoening die Claus een jaar later fataal zou worden, dat was mét Alzheimer zijn specialisme.

In 2004 valt voor Jansen Steur definitief het doek in Enschede. Van alsmaar rijzende ster tot naar beneden stortende komeet. De raad van bestuur van het MST dwingt hem te vertrekken, hij krijgt 250.000 euro mee. In de wandelgangen van het Medisch Spectrum Twente gonst het van de geruchten over "gedoe" rond de voormalige superarts. Die laat zich daar zelf trouwens weinig aan gelegen. Hij verlegt zijn werkterrein naar het oosten, naar Duitsland, waar hij in privéklinieken van Bad Fredeburg en Bad Laasphe gewoon weer 'Herr Doktor' is.

Verhuisdozen

In dat laatste gehucht treft Rob Vorkink van regio-omroep RTV Oost hem na de stroom van klachten aan in de Schlossberg Klinik (motto 'Wij denken als één grote familie'). Als de Duitsers vervolgens van zijn verleden horen, wordt hij op staande voet ontslagen. "Ik meldde me bij de receptie", vertelt Vorkink, "en vroeg naar Jansen Steur. Eenmaal beneden knikte hij me arrogant toe en riep 'Ja, na! und...' Toen verslaggevers van Bild Zeitung later hun opwachting maakten, was personeel van de technische dienst druk om verhuisdozen in zijn Jeep met Duits kenteken te laden."

Slachtoffer Freddie de Haan maakt zich met tientallen andere ex-patiënten van 'Dokter Bibber' op voor de apotheose van één van de meest spraakmakende missers in de medische historie van ons land. Hij is niet rancuneus; het hoofd van Jansen Steur hoeft wat hem betreft niet onder de guillotine. "Ik wil maar één ding weten. Hoe kan een arts willens en wetens tientallen mensen ongeneeslijk ziek verklaren, hun de grootst denkbare nachtmerrie bezorgen... Waarom, waarom, WAAROM?"

Gerelateerde artikelen

10.9 °C
ZW3
 
files 219
168 km.
Beurs AEX
AEX 396.12
+ / - -0.19%