Wat een viezerik!

De arrestatie van Anton R. was groot nieuws in Canada. Foto: Politiefoto

De Karthammerstraat in Volendam, waar Anton R. een paar maanden geleden nog woonde. Foto: R. Mouw

'Kindervriend? Anton R. in Canada. Vorige week kreeg hij vier jaar cel wegens het misbruik van een jongetje, bijna veertig jaar geleden. Foto: EIGEN FOTO

Voor het oog onbewogen ondergaat Anton R. – kaal, lange witte baard, hoorapparaat, ingevallen ogen – zijn eerste veroordeling in het tweedelige proces voor het Hof van de Queen's Bench in Edmonton. Even later laat de gammele hoogbejaarde kinderverkrachter zich uit de beklaagdenbox wegleiden naar de gevangenis. Van de opgelegde vier jaar moet hij er nog ruim twee uitzitten. Maar met een omvangrijker tweede proces in mei voor de boeg, lijkt het er sterk op dat R. zijn laatste dagen in gevangenschap zal doorbrengen.

Antonius Paulus Ferdinandus Gerardus R., in 1923 geboren in Den Haag, viert overmorgen zijn 86ste verjaardag in de cel. Hij is terug in Canada, het land waar hij in 1957 zijn geluk hoopte te vinden. Het land ook dat hij in 1993 ontvluchtte, direct nadat bij de politie in zijn woonplaats St. Albert de eerste aangiften waren binnengekomen. Tegen R. werd een landelijk arrestatiebevel uitgevaardigd wegens misbruik van jongetjes en meisjes tussen 1971 en 1978. De kinderen waren tussen de zes en vijftien jaar oud.

Aanhoudingsbevel

Terwijl R. zich schuilhield in Volendam, waar hij een paar dagen voor het Canadese aanhoudingsbevel een huisje had gekocht, kropen in Canada meer slachtoffers uit hun schulp. De groeiende reeks aangiftes leidde tot nieuwe aanhoudingsbevelen tegen R., eind 2005 en begin 2007.

Toen Anton R. afgelopen jaar terugkeerde naar zijn vroegere woonplaats St. Albert om zijn broer Fred op te zoeken, werd hij opgepakt. Bij een kerkbezoek werd hij herkend door de zus van een slachtoffer.

De arrestatie van R. op 15 september 2008 was groot nieuws in Canada. Eindelijk was de man aangehouden die in de jaren zeventig met zijn vriendelijke karakter en cadeautjes bij velen huisvriend werd en zich vervolgens zou hebben vergrepen aan de kinderen.

Overigens bleek later dat R. regelmatig naar Canada vloog, soms twee keer per jaar, en telkens fluitend langs de douane het land binnenliep, alle aanhoudingsbevelen ten spijt. Ook heeft Canada kritiek gekregen dat men wel wist dat R. in Nederland woonde, maar nooit om zijn uitlevering heeft gevraagd.

Anton R. sloeg volgens de verklaringen toe in zijn oranjegeverfde appartement in St. Albert, in de tuinkas van de gemeente en op vistripjes en padvindersuitjes in de Canadese bergen. Dat kon vrij eenvoudig doordat hij als tuinman en padvindersleider alom gerespecteerd werd.

De betrouwbare ambtenaar moet zich buiten het zicht van de ouders hebben getransformeerd tot de duivel in eigen persoon en bewerkte de kinderen dusdanig dat ze het wel uit hun hoofd lieten om tegen anderen erover te praten. Veel keuze hadden de jongetjes en meisjes ook niet: het was volkomen ondenkbaar dat papa of mama slechte verhalen over deze fatsoenlijke huisvriend zouden accepteren.

De arrestatie was minder groot nieuws in Nederland dan in Canada. Anton R. is in ons land geen bekende van politie of justitie. Evenmin zijn er aangiftes binnengekomen na de nieuwsberichten over zijn arrestatie.

R. was jaren actief als theebezorger en terreinknecht bij RKAV Volendam, de plaatselijke amateurvoetbalclub. Daar vonden ze hem wel een rare vogel, maar ook niet meer dan dat. In de Kathammerstraat staat hij te boek als een vrekkige zonderling. R. stonk altijd enorm, aldus bewoners. In zijn huisje lag het vuil meters hoog opgestapeld, tot grote ergernis van de buurt.

Zelfs zijn familie zag hem liever gaan dan komen vanwege de kadaverachtige lucht die altijd om hem heen hing. Een zus zegt dat hij haar nog steeds doet kokhalzen. „Was hij op de koffie geweest, dan sopte ik het hele huis uit."

Toen na zijn arrestatie in Canada het huisje in Nederland werd leeggeruimd, moesten er een met maskers en handschoenen bewapende schoonmaakploeg en een containerbak aan te pas komen om de stapels rotzooi weg te krijgen. Of er ook bewijsmateriaal bij het grof vuil belandde, zal nooit meer te achterhalen zijn. De verbijstering bij wethouder Wim Runderkamp destijds over de berg troep sprak boekdelen: „Onvoorstelbaar. Werkelijk onvoorstelbaar", zei hij in De Telegraaf.

'Pedofiel'

Kennelijk hadden de buren in Volendam ook al iets gemerkt aan R., want in de week voor zijn arrestatie in Canada, werd op zijn gevel met een verfspuitbus het woord 'pedofiel' gespoten. Tot tweemaal toe werd de deur ingetrapt. De buurman schroomde niet om te vertellen dat het zijn werk was. „Waarom? Omdat hij een pedofiel is! Altijd met kinderen in de weer", argumenteerde hij zonder scrupules.

Eén van de slachtoffers die binnenkort in Canada een sleutelrol gaan spelen in het tweede deel van het proces tegen R., komt uit een Nederlands immigrantengezin. Hij is inmiddels 42 jaar en heeft een gezin, maar zijn leven is geknakt. Meer dan twee decennia zegt hij zijn verschrikkelijke geheim met zich te hebben meegedragen. Tijdens zijn huwelijk kwam het aan het licht. Zijn vrouw bleek sterk. Hij leerde erover te praten, maar het blijft hem verstikken. „Ik sta voortdurend op het punt om een einde aan mijn leven te maken. Dat ik dat nog niet heb gedaan, komt doordat ik een gezin heb."

Rustig en uitvoerig vertelt de man hoe R. indertijd zijn ouders om de vingers wond, jarenlang vrije toegang tot hem afdwong en zijn leven tot een hel maakte. Van zijn vijfde tot zijn twaalfde zegt hij stelselmatig te zijn gekneveld, verkracht en gefolterd. Er was volgens hem geen ontkomen aan; R. woonde nagenoeg om de hoek en genoot zoveel vertrouwen bij de ouders, dat hij de jongen vaak van school haalde.

Een horrorachtige intimidatie deed de rest, verklaart de man. „R. pakte een konijn, hield het voor mijn gezicht, sneed het met een mes de keel door of vilde het levend. Vervolgens liet hij het gillende diertje bloedend op me vallen. R. fluisterde in mijn oor dat hij met mijn ouders hetzelfde zou doen als ik zou praten. Dit gebeurde stelselmatig."

De details die het slachtoffer geeft zijn te sadistisch en te barbaars om te beschrijven. Hij vertelt over harde muziek en een gierende stofzuiger, zodat niemand zijn gegil kon horen. Over martelingen waarbij hij, een sok in de mond gepropt, regelmatig het bewustzijn verloor. „R. is een slimme psychopaat, een monster. Hij verzamelde zelfs mijn bloed en dronk het op", zegt de getuige. ,,Voor ik naar huis mocht, zorgde hij dat ik opgefrist was en mijn kleren gewassen en gedroogd."

De jongen kon nergens heen met zijn verhaal. Hij wist al hoe zijn hardhandige vader zou reageren als hij het verhaal vertelde. Toen hij in september 2005 al zijn moed bijeen raapte en naar de plaatselijke politie stapte, gebeurde er aanvankelijk niets. „Het is lange tijd doodgezwegen. Het was natuurlijk een schande voor de kleine conservatieve gemeenschap hier."

Haat was Anton R. met de paplepel ingegoten. ,,We hadden een rotjeugd", vertelt zijn zus. ,,Onze ouders renden elkaar achterna met messen. We werden om niks in elkaar geslagen. Op een dag stond er taart op tafel. Het was feest. Mijn moeder had mijn vader in het gekkenhuis weten te krijgen."

Zonder te weten van de intimidatie met de konijnen in Canada, vertelt ze: „Bij Anton is er iets geknapt door een traumatisch incident bij ons thuis. Hij was ongeveer zestien jaar toen een van onze zussen zich ging verloven. Bij het feestdiner werd opeens zijn konijn opgediend. Daarover is hij zijn leven lang boos geweest. Een jaar later, in 1940, ging hij weg. We hebben hem 23 jaar niet meer gezien. Geen idee waar hij is geweest. Interesseerde me ook niet."

Uit zijn paspoortstempels en andere documenten blijkt dat R. naar Duitsland was vertrokken om op een boerderij te gaan werken. In 1942 werd hij opgepakt en aangeklaagd door de nazi's, omdat hij een Franse krijgsgevangene, ene Dupont, had helpen ontsnappen uit de gevangenis en hem het adres van zijn moeder in Nederland had toegestopt. R. belandde in strafgevangenenkamp Oberems, waar hij de nazi's schriftelijk om genade smeekte, maar het niet kreeg. Bij zijn opsluiting in Canada, september vorig jaar, brieste hij dat hij in een concentratiekamp in Duitsland beter werd behandeld.

Na de oorlog keerde hij terug naar Nederland. Een emigratie naar Nieuw-Zeeland liep op niets uit. Eind 1957 kreeg hij in Canada vaste grond onder de voet. Welke rol hij daar nog meer speelde, behalve tuinier en hopman, is een mysterie. Met name in de jaren tachtig maakte hij merkwaardige reisjes. In zes jaar tijd ging hij vijftien keer de DDR binnen, telkens voor twee of drie dagen. De laatste jaren reisde hij veel naar Roemenië en Duitsland. In zijn brievenverkeer zijn veel foto's van jongens te vinden, overigens niet van pornografische inslag.

Stoffelijke resten

Wat in het proces in mei niet aan de orde komt, maar waarvan wel aangifte is gedaan bij de Canadese politie, is dat R. zelfs stoffelijke resten van kinderen zou hebben weggewerkt, op vier verschillende plaatsen.

De aangever is de Nederlandse immigrantenzoon. ,,Als jongetje dwong R. mij om te helpen de stoffelijke resten weg te werken. In twee gevallen ging het om afgehakte lichaamsdelen, in een ander geval was het lichaam volgens mij nog intact. R. had ze in plastic zakken gedaan en in een kartonnen doos gestopt. Met de lichaamsdelen achterin de truck zijn we het achterland in getrokken om ze te begraven. Het wemelde op de dozen van mijn vingerafdrukken, maakte hij me wijs, dus ik kon beter zwijgen." Volgens documenten waarover De Telegraaf beschikt, onderzocht de Canadese recherche deze informatie met grondradar, maar werden geen bewijzen gevonden.

Met name de beweringen over de stoffelijke resten maakt de zaak-R. voor de roemruchte Canadese misdaadjournalist Byron Christopherde meest fascinerende in zijn dertigjarige loopbaan. Christopher, die De Telegraaf in contact bracht met de immigrantenzoon, schat de informatie in als voldoende serieus om zelf te gaan zoeken. Overdag en bij volle maan graaft en hakt hij in het ijskoude Canada naar de mogelijke menselijke resten. ,,Als deze man het allemaal verzonnen heeft en al deze ellende ervoor over heeft om dit te beweren, dan zou hij meteen een andere carrière moeten beginnen en naar Hollywood moeten verhuizen. Ik ken de waarheid niet, maar kan er wel naar graven."

Anton R. blijft intussen ontkennen ook maar een vinger te hebben uitgestoken naar een minderjarige.

 Mail

 Print