Ernest Louwes wil onschuld aantonen

Jacqueline Wittenberg stierf op donderdagavond 23 september 1999, in haar huis aan de Zwolseweg in Deventer. De weduwe werd aangevallen en bewusteloos geslagen nadat ze de voordeur opende voor haar moordenaar. Daarna sprong de dader op haar borstkas, verbrijzelde haar ribben en wurgde haar. Alsof dat nog niet genoeg was, sleepte de moordenaar haar lichaam aan haar enkels tot vlak voor de open haard in de woonkamer, onder het portret van haar man, de psychiater Willem Wittenberg, in 1996 overleden aan een hartstilstand.

Nadat de dader haar zo had 'opgebaard', bij de man die ze haar leven lang verafgoodde, bracht hij haar zeven nauwkeurig geplaatste messteken toe, in een zorgvuldig symmetrisch patroon in haar hartstreek. Amper een maand na de moord werd Ernest Louwes, de belastingadviseur van het kinderloze echtpaar Wittenberg, gearresteerd. Hij was verdacht, omdat de moord was gepleegd tien dagen nadat haar testament was gewijzigd. Louwes was aangesteld als executeur-testamentair voor het miljoenenvermogen van de weduwe.

Zelfverzekerd

Binnen enkele dagen braken de rechercheurs de belastingadviseur, staat in het boek dat Louwes tijdens detentie schreef: "Ik had mezelf altijd beschouwd als een nuchtere, zelfverzekerde kerel, die niet snel van zijn stuk was te krijgen. Dat zelfbeeld lag in een paar dagen in duigen. De omstandigheden waarin verdachten worden vastgehouden, de subtiele manieren om iemand lichamelijk te verzwakken, in combinatie met bikkelharde verhoortechnieken kunnen iemand letterlijk slopen. Ik heb mijzelf jarenlang kwalijk genomen dat ik in zo'n labiele toestand ben beland. Ik heb daar echter wat afstand van kunnen nemen toen ik jaren later in contact kwam met advocaat Geert-Jan Knoops. Hij vertelde mij van zijn ervaring bij het Korps Mariniers, waar zelfs aankomend officieren bij verhoortrainingen - dus in situaties waarin zij weten dat het een spel is - door huilbuien worden overmand."

In hoger beroep werd Louwes veroordeeld, en daarmee startte zijn bestaan als gevangene 1994681, een veroordeeld moordenaar. Hij kreeg een cel in de gevangenis Lelystad, nota bene met uitzicht op zijn moderne huis met ruime tuin, die hij in 1998 had gekocht met zijn vrouw Anneke. Hij "vermoedde geen seconde de wrange ironie" dat hij maanden na de huisaankoop zou wonen in het lelijke betongrijze cellencomplex aan de overkant van de weg.

"Een tijdlang had ik, tot een interne overplaatsing, vanuit mijn cel een klein streepje uitzicht op mijn woning. Dat was enerzijds op momenten gekmakend, anderzijds heel vaak troostrijk. 's Avonds konden Anneke en de kinderen mij signalen geven door met het licht in de slaapkamer aan de voorkant te spelen. En ondanks dikke muren en hoge hekken wist ik me altijd een beetje in de buurt van hen."

In de gevangenis voltooide hij een studie strafrecht, via de Open Universiteit. Voor medegevangenen was hij zo'n beetje de 'huisadvocaat' en voerde allerhande ingewikkelde juridische procedures. Als justitie ooit nog zijn onschuld erkent, kan hij met een bewijs van goed gedrag aan de slag als advocaat. In de gevangenis legde hij vooral contacten met professionele criminelen, zoals Martin Hoogland en oud-Hells Angel Louis Hageman.

"Vaak heb ik met vreemde verwondering toegekeken hoe zo'n onderwereldkoning in zijn cel rustig bezig was met zijn beleggingen en belastingzaken. Van hen leerde ik hoe drugstransporten worden georganiseerd, wapentransporten ons land binnenkomen en hoe de criminele hiërarchie in elkaar steekt. Mijn sportmaatje-voor-een-paar-maanden was Martin Hoogland, de moordenaar van Klaas Bruinsma. Een topcrimineel en koelbloedig moordenaar, maar ook een modelgevangene met wie een prima gesprek was te voeren."

In de gevangenis speelt Louwes menig partijtje schaak met Louis Hageman. Dat moet een wonderlijk gezicht zijn: de saaie fiscalist gebogen over het schaakbord tegenover motorrijder Hageman, die er in detentie ook nog behoorlijk ruig uitzag. "In zijn verhaal zag ik mijn eigen verhaal: Het patroon is herkenbaar: er is een andere verdachte maar het onderzoek daarnaar verloopt klungelig en als de politie eenmaal haar zinnen op de verdachte heeft gezet is er geen houden meer aan."

Na al die jaren cel is Louwes nog steeds die saaie boekhouder van weleer, alleen agressiever: "Detentie verandert je onherroepelijk. Zelf beschouwde ik me vroeger als 'soft'. Ik ging confrontaties liever uit de weg dan dat ik ze aanging. In de cel werd ik agressiever. De vaak herhaalde televisiebeelden van toen ik in de Arnhemse rechtszaal in bedwang moest worden gehouden door parketwachten was een ondenkbaar beeld geweest voor de oude Ernest Louwes. Toen verdriet omsloeg in woede ben ik verhard en die verandering is niet verdwenen na mijn vrijlating. Acht jaar gevangenschap heeft me in andere opzichten helemaal niet veranderd. Ik heb geen God gevonden of vervloekt. Ik heb geen diepere betekenis kunnen vinden van leven en lijden."

Enkelbandje

De laatste anderhalf jaar van zijn celstraf stonden in het teken van resocialisatie, met een enkelbandje om, en de muren van zijn huis als gevangenis. Zijn eerste weekendverlof staat hem nog helder bij: "Opeens stond ik op een vrijdagmiddag met een koffertje op het station, op weg naar Lelystad. Toen pas merkte ik volledig hoe geestdodend celstraf is. Ik schrok van het verkeerslawaai, was bang van de mensenmassa's op straat en in de trein en verlangde heel kort terug naar de regelmaat van de gevangenis, waar eigen initiatief niet nodig is en het leven ongestoord verloopt langs regeltjes en procedures." Louwes vermoedt dat vandaag, de eerste dag van zijn vrijheid, een anticlimax zal zijn. Geen gevangenispoort die symbolisch achter hem dichtslaat, geen champagne, want daar is hij de man niet naar. Evenmin een groot feest, want "wat valt er te vieren?" Maar wel een zoveelste herzieningsverzoek, dat momenteel wordt voorbereid.

"Wat ik ga doen? Ik weet het niet. De draad van mijn leven weer oppakken, voor zover dat gaat. Proberen weer de vader te zijn die ik was, en de echtgenoot die ik jarenlang niet heb kunnen zijn."

'Schuldig; mijn verhaal over de Deventer moordzaak', door Ernest Louwes ISBN 978 90 215 4549 3 Uitgever: Kosmos Uitgevers Vanavond RTL4 om 21:30 uur spreekt Ernest Louwes, voor het eerst sinds zijn mediaverbod, in tv-programma RTL Exclusief met Telegraafverslaggever John van den Heuvel.

Het EK-abonnement, 6 weken € 20,-!