Grond Amsterdam te slap voor metro

Foto: ANP

Foto: Piet Cleveringa

In het tijdschrift Ons Amsterdam, dat morgen verschijnt, zegt de oud-medewerker van de Rijksgeologische Dienst zelfs dat er 'nauwelijks een stad te bedenken is die ongeschikter is voor aanleg van een metro volgens de boormethode dan Amsterdam'.

Op 1 juli besloot de gemeenteraad, in navolging van de commissie-Veerman, dat de aanleg van de Noord/Zuidlijn verder moet gaan. Stoppen is duurder dan doorgaan, concludeerde de commissie. "Maar zijn alle risico's serieus genoeg genomen?" vraagt Cleveringa zich af.

"De Amsterdamse bodem is nog veel grilliger dan iedereen denkt. Dat komt doordat de stad is gebouwd boven een gigantische kuil in de onderste zandlaag, veroorzaakt door een geweldige ijsmassa die 150.000 jaar geleden vanuit het noorden tot hiertoe werd voortgeduwd. Op sommige plekken kwam hierdoor die zandlaag bijna aan de oppervlakte, maar in het stadshart ligt hij nog op zestig meter diep."

Ook de veenlagen zijn uiterst grillig, schetst de 65-jarige geoloog, die nu werkt als onafhankelijk consulent. "Dat komt omdat in talloze eeuwen de zee weer terrein won, zich terugtrok, het land weer bedekte en opnieuw terugvloeide enzovoorts. Daardoor is die kuil onregelmatig opgevuld met afgezette klei, schelpen en zand en - in drogere perioden - met rottende bladeren die in veen veranderden."

En dan is er nog een heel bijzonder grondlaagje met een heel speciaal risico: de Laag van Harting, vernoemd naar de natuurwetenschapper, die er voor het eerst over publiceerde in 1852. "Deze twee meter dikke laag, die de zo'n 120.000 jaar oude kleilaag gemengd met zand onderbreekt, bestaat uit minuscule skeletjes van fossiele kiezelwieren, waartussen door rottende planten methaangas is ontstaan. Een vonk, veroorzaakt door de boormol, kan een ontploffing veroorzaken."

Ook de plek waar de boormollen aan hun onderaardse tocht beginnen, is erg riskant. "Onder het water van het Damrak ontbreekt ineens een reeks van bodemlagen, waarin in vroeger tijden een rare pap van afval en smurrie is gestort. Dit is linke soep voor de metrobouwers, omdat niemand exact weet waar dit gat begint of ophoudt."

Volgens Cleveringa is er veel te weinig serieus onderzoek gedaan naar de samenstelling van de bodem langs de route. "Wel globale sonderingen met geluid om de 'weerstand' te peilen, maar vrijwel geen grondboringen, waarbij precies wordt vastgesteld waar en op welke diepte welke grondsoort wordt gevonden. Ik begrijp dat niet. Het is ontzettend dom om op dit onderzoek te bezuinigen. Wat kost dat nou op het totaal van de bouwkosten?"

 Mail

 Print