Artsen vrezen golf ghb-verslaafden

Razend populair is Gamma-Hydroxy-Butyraat (ghb) binnen de partyscene, waar het vloeibare goedje - oorspronkelijk een narcosemiddel, pijnbestrijder bij bevallingen en hulpmiddel bij slaapstoornissen - doorgaans wordt verkocht in buisjes van 5 ml. Gebruikers zijn zo enthousiast dat begin 2006 zelfs een 'Nederlandse ghb Fanclub' werd opgericht, compleet met website.

Intens

Daar roemen gebruikers de 'geweldige effecten' van het middel, dat stimulerend werkt op seksueel, emotioneel en intellectueel vlak: "Sensualiteit wordt heel intens. Je wilt mensen aanraken, kussen, koesteren, knuffelen, vasthouden, liefhebben en de liefde bedrijven. Ghb ontwikkelt een sterk gevoel voor schoonheid. Alles ziet er zo mooi uit, zo levendig, zo vreugdevol, zo om van te genieten en alles wordt intens."

Maar langzaamaan toont zich de rauwe, akelige kant van ghb-gebruik. Al enige tijd geleden verschenen de eerste verontrustende verhalen dat ghb in discotheken door drankjes van vrouwen wordt gemixt door jongens die daarmee hopen 'sekszombies' te creëren: seksueel weerloze vrouwen die gedrogeerd seksuele handelingen verrichten die ze nóóit vrijwillig in hun hoofd zouden halen.

Maar de rape drug heeft méér duivelse kanten: het goedje blijkt extreem verslavend, weten verslavingsartsen inmiddels. Dat merkt ook de politie, die vaker en vaker stuit op ghb-junkies, al dan niet comateus. Zo werd enkele dagen geleden op het strand bij Julianadorp een comateus 23-jarig meisje ontdekt dat ghb had gebruikt. Enkele weken geleden werden vier patiënten van een Rotterdamse afkickkliniek in het ziekenhuis opgenomen na gebruik van ghb; twee van hen waren in coma geraakt. Vorige maand werden twee Alkmaarders bewusteloos aangetroffen in een auto nadat ze ghb hadden gebruikt.

Peuter

De Brabantse politie arresteerde in Ommel de 25-jarige vader van een peuter die per ongeluk ghb had binnengekregen en onwel was geworden. De peuter had 'gesnoept' van de grote hoeveelheid ghb die de vader verborgen hield in zijn woning. Op webfora vragen ghb-gebruikers openlijk hulp bij het thuis brouwen van de troep, of vragen of anderen het kunnen leveren. 'Ik lust er wel pap van. Aangezien ik regelmatig, zelfs bijna elke dag, een dopje neem, wil ik nu toch zelf eens het vloeibare spul gaan maken", schrijft gebruiker Kenny. En 'Feestbeest' schrijft: 'Inmiddels heb ik ook alle fijne effecten ondervonden. Wie heeft er voor mij het beste recept en waar zijn de ingrediënten verkrijgbaar?' Aanbieders, onder wie universitair geschoolde scheikundigen, prijzen hun waar openlijk aan onder de versluierende term 'GeHaktBalletjes'. Forumgebruikers gebruiken ontraceerbare e-mailadressen zoals hushmail, maar een enkeling geeft doodleuk zijn mobiele nummer op. Het besef dat ghb extreem verslavend werkt, dringt pas het laatste jaar door bij verslavingsartsen, die worden geconfronteerd met de allereerste generatie ghb-verslaafden die professionele hulp zoekt. De toename van ghb-junkies is simpel verklaarbaar, zegt het Trimbos-instituut: "De lage prijs. Bovendien is de beschikbaarheid groot doordat het eenvoudig zelf is te maken. Gebruikers hebben daardoor vaak een voorraad GHB in huis, wat de drempel verlaagt tot regelmatig gebruik." Geregeld vindt de politie bij een huisdoorzoeking een nog naborrelende pan met GHB.

Het Trimbos-instituut waarschuwt: "Een dagelijkse gebruiker kan in een patroon terechtkomen waarin hij om de paar uur moet gebruiken om trillingen, slapeloosheid of angsten te voorkomen. Stoppen kan hevige ontwenningsverschijnselen veroorzaken zoals een epileptische aanval of delirium. Afkicken zonder professionele begeleiding kan levensgevaarlijk zijn."

Dat bevestigt Pieter ten Holt, een verslavingsarts met tien jaar ervaring, werkzaam bij Brijder, een van de grootste verslavingszorginstellingen in Nederland. Hij werkt in de afkickkliniek bij het Spaarne Ziekenhuis in Hoofddorp, waar het aantal ghb-verslaafden rap stijgt.

Wanen

De eerste helft van dit jaar werden er negen patiënten opgenomen, terwijl vorig jaar de eerste patiënt zich pas aandiende. De arts en de verplegers - die amper iets wisten over ghb-gebruikers - waren verbijsterd over de idioot hevige afkickverschijnselen. Terwijl de partyscene nog vrolijk rondbazuinde dat het middel 'écht helemaal niet' verslavend was, zagen de hulpverleners een extreem onthoudingsbeeld.

"De eerste patiënt nam elke twee uur een buisje. Toen zij stopte raakte ze psychotisch, was wisselend bij bewustzijn, kraamde onzin uit, leed aan wanen. We moesten haar extreem veel benzodiazepines voorschrijven, een standaard afkickmiddel dat we gebruiken om de ontwenningsverschijnselen te bestrijden, ook voor bijvoorbeeld alcoholverslaving. Maar de eerste, lage doseringen deden helemaal niets. We moesten tot onze verbazing 200 mg benzodiazepines per 24 uur geven om haar onder controle te houden. Ter vergelijking: van 10 mg gram ga je al héél lekker slapen..." Vanwege de grote kans dat afkickpatiënten volledig psychotisch worden, gaan klinieken inmiddels zover dat ze zélf ghb voorschrijven, om dit langzaam gecontroleerd af te bouwen. "Reguliere middelen als benzodiazepines en antipschychotica kunnen ontwenningsverschijnselen niet altijd voldoende bestrijden", erkennen Trimbos-deskundigen. Verslavingszorg Noord Nederland startte daarom vorige maand met de gecontroleerde verstrekking van - in een laboratorium gemaakte - ghb.

Bij verslavingskliniek Brijder willen ze geen ghbB verstrekken. "Niet uit principe, maar omdat we er de faciliteiten niet voor hebben, zoals laboratoriumproductie, personele bezetting, cameratoezicht etc.", zegt arts Ten Holt. In plaats daarvan wordt patiënten gevraagd ghb dóór te gebruiken, letterlijk tot aan de voordeur van de kliniek. "Ons advies: nóóit zelf stoppen. Een aantal mensen probeert het door ontwenningsverschijnselen weg te drinken met sterke drank. Wij vragen mensen juist dóór te gaan, zelfs een extra buisje reserve mee te nemen. Eenmaal binnen krijgt een patiënt zo snel mogelijk medicatie. De eerste 24 uur is de kans op en psychose het grootst."

Doorgaans verblijven de patiënten de eerste twee dagen suf in bed op een van de zestien eenpersoonskamers bij de Brijder-afkickkliniek. Hoe snel ghb-verslaafden opkrabbelen, verschilt sterk. "Sommigen zijn er na tien dagen weer bij, maar één vrouw heeft hier ruim drie weken gezeten, inclusief één week opname op de intensivecareafdeling, waar ze vastgebonden lag op haar bed. Zij was al verward bij opname en dat werd steeds erger." Ten Holt kijkt met zorg naar de mogelijke golf GHB-verslaafden die op de verslavingszorg afstevent. Over de langetermijngevolgen is weinig meer bekend dan dat gebruikers na regelmatig gebruik klagen over geheugenverlies. Begin dit jaar is een onderzoek gepubliceerd waar bij ratten hersenschade is gevonden na het toedienen van lage doseringen. "Pas over een paar jaar weten we hoeveel chronische patiënten er gaan opduiken, maar ik vind het verontrustend. ghb is gevaarlijker dan alcohol: als je twee weken dagelijks gebruikt, kan er al gewenning optreden. Het middel wordt onderschat." Maar ook recreatief gebruik is gevaarlijk, waarschuwt de arts. "Dan kan je gemakkelijk een overdoses nemen en 'out' gaan, zoals dat heet binnen het circuit. Het verschil tussen aangenaam gebruik en 'out' gaan scheelt slechts milliliters, een fout is zo gemaakt."

Stikken

En de dood ligt op de loer, zegt het Trimbos: "Iemand die 'out' is, lijkt te slapen, maar het is een comateuze slaap. Het gevaar bestaat dat iemand stikt in zijn eigen tong. Het ontwaken kan traag verlopen en gepaard gaan met misselijkheid, waarbij iemand alsnog stikt in zijn eigen braaksel."

Opmerkelijk is dat het besef over het gevaar langzaam toch doordringt tot de 'Nederlandse ghb Fanclub'. Tussen de oproepjes voor goede recepten staan de laatste maanden steeds meer kritische geluiden: 'Stelletje mongolen, hoe kunnen jullie dit nu online zetten. Wil je junks of verkrachters creëren? Een vriendin heeft in het ziekenhuis gelegen omdat ze die rotzooi in haar drinken kreeg. En die klootzak heeft het hoogstwaarschijnlijk zelf gemaakt, want het ging helemaal fout', schrijft 'iemand met verstand'.

Maar zorgelijk blijft het grote aantal aanbiedingen zelfgebrouwen 'GeHaktBalletjes'. Zoals 'kksjappie', die '2 kilo goed spul' in de aanbieding heeft...

Weekendabonnement?