Verbijstering bij buren doodspiloot

Het huis van de Pochs in Zuidschemer... Foto: Hans Peters

En hoe kwam Poch met een dergelijk verleden toch door de pilotenscreening van de AIVD? Dat is de grote vraag na zijn arrestatie op de luchthaven van Valencia in Spanje dinsdagmiddag. Opmerkelijk: de man maakte geen geheim van zijn duistere jaren in Argentinië en zijn rol bij de ’vluchten des doods’.

Op nota bene zijn allerlaatste Transavia-vlucht voor zijn pensionering werd Poch dinsdagmiddag in Spanje op verzoek van Argentinië door een speciale politie-eenheid aangehouden. Voor Poch zelf, zijn zoon – die als copiloot bij Transavia vliegt en op de rechterstoel in de cockpit naast zijn vader zat – en Pochs vrouw die mee vloog, kwam de aanhouding als een complete verrassing op wat een onvergetelijke en feestelijke afscheidsvlucht had moeten worden.

Evert van Zwol, president van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers, zei gisteren in een reactie na de arrestatie te zijn gealarmeerd. De pilotenvakbond heeft volgens vaste procedures voor vliegers die in het buitenland in de problemen raken direct de Spaanse zusterorganisatie ingeschakeld. „We hebben daarmee in ieder geval de verzekering dat de man die lid is van de VNV de juiste juridische bijstand krijgt. Voor het overige zijn we niet betrokken omdat het geen zaak is waarbij zijn functioneren als vlieger in het geding is.”

Poch werd gezocht in verband met vier Argentijnse strafrechtelijke onderzoeken naar martelingen en verdwijningen via de ’vuelos de la muerte’ (vluchten des doods) van de Argentijnse marine tussen 1976 en 1983. Poch was destijds luitenantvlieger bij de Fuerza Aeronaval (marineluchtvaartdienst). Hij was opgeleid en gestationeerd op de beruchte instelling ESMA. Dat was de technische hogeschool van de marine in Buenos Aires. Poch vloog na zijn opleiding op een van de drie 4-motorige Lockheed Electra L188 vrachtvliegtuigen. De toestellen werden gebruikt voor het spoorloos laten verdwijnen van duizenden politieke gevangenen.

De dissidenten werden verdoofd, op het toestel gezet en ver boven de Atlantische Oceaan via de grote vrachtdeur eruit gegooid. Ze sloegen te pletter op de golven of verdronken. Van het overgrote deel van de naar schatting 5000 slachtoffers is nooit meer iets teruggevonden. De meeste van deze vluchten vertrokken in het holst van de nacht om leeg terug te keren.

Toen Poch in 1988 in dienst kwam van de Nederlandse chartermaatschappij had hij al duizenden vlieguren in zijn logboek staan. Als hij bij zijn sollicitatie had verteld dat deze getallen zijn geschreven met het bloed van politieke gevangenen, is het nog maar de vraag of hij was aangenomen. Poch kon echter direct beginnen. Hij bouwde tijdens een carrière van 22 jaar en 7 maanden jaar een nagenoeg onberispelijke staat van dienst op. Hij werd niet alleen gezagvoerder, maar ook instructeur bij de maatschappij. Het is nu de vraag of de tienduizenden vakantiegangers die Poch naar de zon vloog waren ingestapt als ze wisten waarvan de vlieger nu wordt verdacht.

Hoe het kan dat hij uitgerekend op zijn laatste vlucht voor Transavia.com werd aangehouden is nog onduidelijk. Wel staat vast dat zijn carrière op de luchthaven van Valencia tumultueus eindigde. Hij werd onder het oog van zeker 150 passagiers, afgevoerd als een misdadiger.

De in Buenos Aires geboren Argentijn, die ook over een Nederlands paspoort beschikt, werkte sinds 1988 bij de chartermaatschappij. Hij klom er op tot gezagvoerder, en werd ook instructeur en examinator. Wel deden er lang hardnekkige geruchten de ronde over zijn duistere verleden.

Maar Poch deed zelf ook niet bepaald geheimzinnig over zijn Argentijnse verleden. Een aantal jaren geleden maakte hij deel uit van een crew van een door Transavia verhuurd vliegtuig dat vanuit Bali vluchten uitvoerde naar Australië. Tijdens het zes weken durende verblijf op het tropische eiland vertelde hij, volgens een goed ingelichte bron, breeduit over zijn ’avonturen’ bij de Argentijnse marine. Daarop ontstond ruzie met een collega-vlieger die deze daden scherp veroordeelde. „Deze vlieger is toen naar huis gegaan. Wellicht is hij zelfs naar huis gesommeerd door de leiding”, aldus de bron.

„Vreemd genoeg is Julio, die aangaf dat hij zich schuldig had gemaakt aan deze misdaden, zelf niet naar huis gehaald.” Het kwalijke is volgens deze bron dat „naar alle waarschijnlijkheid de leiding van het vliegerkorps en wellicht ook de directie al die tijd heeft geweten van zijn misdaden in Argentinië, en dat hij toch in dienst kon blijven van Transavia. Maar hopelijk volgt nu toch eindelijk enige gerechtigheid voor de vele nabestaanden die tot op de dag van vandaag nog niet weten wat er met hun geliefden is gebeurd.”

De gezagvoerder hield zich overigens sinds zijn komst naar Nederland absoluut niet verborgen voor de opsporingsautoriteiten. Julio Poch was al voor zijn arrestatie geen onbekende op internet. Zo staat hij met naam, functie en contactgegevens op het web.

In zijn woonplaats Zuidschermer is de arrestatie ingeslagen als een bom. Poch woont er met zijn eveneens uit Argentinië afkomstige echtgenote in een landelijk gelegen vrijstaande boerderij. „Ik wist dat hij piloot was en uit Argentinië kwam. Toen ik het nieuws hoorde moest ik wel aan hem denken. Maar dat het hem ook is, pff, daar schrik ik echt van”, zegt een buurvrouw zichtbaar aangeslagen.

De familie Poch had geen innig contact met de naaste buren. Aan gezellige gezamenlijke bezigheden deden ze niet mee. Daarvoor waren ze te druk en had de piloot te onregelmatige diensten. „Het zijn aardige mensen. Heel netjes en correct. Hij vertelde ons openlijk over zijn afkomst en dat hij voordat hij naar Nederland kwam bij de Argentijnse marine had gevlogen. Maar deze aanklacht is ook nieuw voor ons”, aldus een andere buurvrouw. „Ik schrik er wel van. Dan komt het toch allemaal wel heel dichtbij wat er toen allemaal in Argentinië is gebeurd. Maar voordat ik iemand veroordeel, wil ik weten onder welke omstandigheden hij destijds in Argentinië heeft gewerkt. Werd hij gedwongen, had hij überhaupt een keuze?”

Uit een getuigenis van de luchtmachtsergeant Victor Ibanez in de Argentijnse krant La Prensa blijkt hoe gruwelijk het eraan toeging met politieke gevangenen. Ibanez was bewaarder van legerbasis Campo Maya waar tussen 1976 en 1978 tussen de 2000 en 2300 mensen gevangenen werden gehouden. „Als het er te veel werden moesten we ze ’evacueren’”, aldus de sergeant. Dat gebeurde 3 tot 4 keer per maand per vliegtuig of helikopter. „We vlogen zo laag dat we de haaien de toestellen konden zien volgen.”

De politieke dissidenten werden, voordat ze werden afgevoerd, onder het mom dat ze een vaccinatie kregen verdoofd. „Veel van hen realiseerden zich dat het einde nabij was”, aldus Ibanez. „Sommigen raakten in paniek, andere daagden de bewakers uit hen de waarheid te vertellen en hen ter plekke te doden.”

Ibanez kreeg amnestie in 1990 toen president Carlos Menem in 1990 een generaal pardon afkondigde voor alle misdaden gepleegd onder het dictatoriale regime. De sergeant zegt een trauma te hebben opgelopen door wat hij heeft gezien en gedaan. „Ik heb last van mijn geweten.”

Of dat ook geldt voor Poch is de vraag. De 57-jarige piloot zit vast in de gevangenis van Picassent ten zuidwesten van Valencia.

Binnen de Air France-KLMgroep, waar dochtermaatschappij Transavia.com onderdeel van is, heeft de arrestatie de nodige wenkbrauwen doen fronsen. De man werd in het bijzijn van de vliegtuigpassagiers aangehouden. Dat was volgens de top van het bedrijf niet nodig geweest.

Transavia was al sinds de arrestatie van de gezagvoerder op de hoogte van de achtergronden, maar hield dat stil totdat het nieuws via internationale media de wereld in kwam. De reputatieschade voor het bedrijf is door de aanhouding van de vlieger enorm. Ook het imago en de betrouwbaarheid van andere Transavia-vliegers heeft door de aanhouding van Poch forse deuken opgelopen.

 Mail

 Print