Willem-Alexander zag bui hangen

Niet voor niets sprak de prins tijdens het persgesprek in Mexico de profetische woorden dat "alle uitkomsten van het project nog open staan". De geest was uit de fles en ging er niet meer in. "Er is een geheel eigen dynamiek rond het project ontstaan," zo hoorde de prins afgelopen maanden steeds vaker van zijn adviseurs. "Het verhaal is niet meer te verkopen," was een veelgehoorde mening in regeringskringen, met name bij de PvdA-ministers.

Slapeloze nachten

Ook andere rijke deelnemers in het vakantieproject ergerden zich aan de toenemende negatieve publiciteit. De druk achter de schermen werd steeds groter. Niet alleen over de publieke kritiek op het vastgoedproject in Mozambique had de prins naar eigen zeggen 'slapeloze nachten'. Ook binnen de koninklijke familie waren er grote zorgen over het 'brede maatschappelijke debat' dat was ontstaan. Hoewel de familie naar buiten toe solidair was, werd binnenskamers ronduit van een 'niet verstandige aankoop' gesproken. De Oranjes zagen met lede ogen dat de vakantievilla de discussie in de Tweede Kamer over de monarchie en de kosten ervan van extra munitie voorzag. Dat aan zijn integriteit werd getwijfeld, stak de prins zichtbaar. Ondanks gekrenkte trots legde hij tijdens het bewuste persgesprek een soort rituele eed af richting de Nederlandse burgers. "Mijn werk voor en in Nederland is het allerbelangrijkst. Daar sta ik altijd voor." Nederland, twijfel nooit aan mijn toewijding als toekomstig Koning, leek hij hiermee te willen zeggen. Een boodschap die de kroonprins sierde, zeker ook omdat hij zijn vakantieproject goed bedoelde. De plaatselijke bevolking moest er ook van profiteren, zo zei hij medio 2008 bij de bekendmaking. Los van de vraag of het wel verstandig is om als kroonprins in een ontwikkelingsland te investeren en met je strandstoel in je eigen project te gaan zitten, verdient een en ander geen schoonheidsprijs. Vooral staatsrechtelijk valt wel iets te leren voor de prins, sinds hij samen met prinses Máxima in mei 2007 een handtekening zette onder een koopcontract.

'Not amused'

Beiden waren al ruim een jaar bezig met de plannen voordat premier Balkenende werd geïnformeerd. Die toonde zich dan ook 'not amused' toen hij dat doorkreeg. Ook later in het proces was de informatievoorziening richting premier niet optimaal, terwijl die toch ministerieel verantwoordelijk is.

Niet geheel toevallig werd deze zomer op verzoek van de premier de Stichting Machangulo Administratiekantoor opgericht. De stichting zou voortaan de belangen van de prins 'behartigen'. Het stichtingsbestuur zou de premier van belangrijke zaken binnen het project op de hoogte houden. De prins en prinses waren gewoon eigenaar met alle rechten, plichten en risico's van dien. De als juridisch stootkussen bedoelde stichting schoot het doel echter volledig voorbij. Het wekte alleen maar argwaan en verwarring. De wakker geschudde media doken er bovenop met een negatieve beeldvorming tot gevolg. Een valse bouwstart met een dubieuze projectleider, mogelijke corruptie, huisjes als cadeau voor een lokale leider en een politiechef, zelfs een schietpartij werd er met de haren bijgesleept. Deze krant onthulde een geheim, kritisch rapport over het ontwikkelingsproject: onvolledige water-, school- en zorgvoorzieningen, mogelijke milieuschade als gevolg van een nog te bouwen luxehotel en negatieve sociale gevolgen voor het gebied. Een rapport dat bij het stichtingsbestuur niet bekend was, wel bij de prins. Onhandige uitlatingen hierover kostten de secretaris van de stichting zijn woordvoerderschap. Maar liefst drie nieuwe zegslieden rond het project kwamen er vorige maand voor in de plaats.

De openheid kwam te laat en de prinselijke koppigheid bleef. Een recente steunbetuiging van de Mozambikaanse regering over de betrokkenheid van het prinselijk paar mocht niet meer baten. Sterker nog, nieuwe ruis ontstond: had de prins wel of niet met toestemming van de premier zijn probleem voorgelegd aan de president van Mozambique?

Ook bleek donderdag uit de brief van de premier aan de Kamer dat het prinselijk paar bij de aankoop niet één maar vier bouwpercelen verwierf. Twee nieuwe feiten. Het station 'privé-aangelegenheid' was definitief gepasseerd. Het was alleen nog maar de vraag wat de meest chique uitweg voor het prinselijk paar zou kunnen zijn. Schrale troost voor prins Willem-Alexander en prinses Máxima is dat zij altijd op Machangulo vakantie kunnen vieren. Zij hebben er verscheidene vrienden met een huis. Ook de liefde voor Afrika is niet gedoofd. 'Onze deelname in de ontwikkeling van het project heeft bij de lokale bevolking verwachtingen gewekt waaraan wij ons gebonden achten. Wij zullen onzerzijds dan ook onze daadwerkelijke betrokkenheid blijven tonen', zo schreven zij de premier.

 Mail  Print

Plaats op: