Nabestaande wil confrontatie met Demjanjuk

Jan Goedel, hij verloor in de Tweede Wereldoorlog in een week tijd zijn vader en moeder en zeker dertig familieleden in het vernietigingskamp Sobibor. Foto: ANP

Het proces tegen Demjanjuk begint op 30 november bij de rechtbank in de Zuid-Duitse stad München. Waarschijnlijk is dat het laatste grote naziproces. De hoogbejaarde man wordt ervan beschuldigd dat hij in de Tweede Wereldoorlog als bewaker van Sobibor medeplichtig is geweest aan de moord op bijna 28.000 joden. In het vernietigingskamp in het huidige Polen werden in anderhalf jaar tijd ten minste 170.000 joden vermoord, onder wie ruim 34.000 uit Nederland.

De Nederlanders werden in negentien treinen uit het doorgangskamp Westerbork in Drenthe naar het vernietigingskamp gedeporteerd. Onder hen waren de ouders van Goedel.

„Ik wil Demjanjuk zelf zien. Ik wil hem nu onder ogen komen”, vertelt de nabestaande standvastig. „Ben jij degene die mijn ouders heeft vermoord? Laat de rechter maar bepalen welke rol jij hierin hebt gespeeld.” Want hoe gevoelig deze geschiedenis ook nog bij Goedel is, hij vindt dat het recht zijn beloop moet hebben.

„Ik heb nu het gevoel dat er eindelijk een stuk gerechtigheid zal plaatsvinden. Dat is heel belangrijk”, constateert de man die actief zal bijdragen aan de vervolging van een van de vermoedelijke beulen van zijn familie. „Haatgevoelens zijn er niet meer. Het gaat er ook niet om hoe hoog of zwaar zijn straf wordt. De wereld moet weten dat daar verschrikkelijke dingen zijn gebeurd. Mijn ouders kunnen daar geen gezicht meer aan geven, dus daarom doe ik dat op deze manier.”

Goedel neemt met zestien lotgenoten deel aan het proces in München. Het Duitse strafrecht maakt het mogelijk dat directe nabestaanden van levensdelicten deelnemen aan de strafzaak. Zij mogen net als de aanklager getuigen verhoren en een strafeis formuleren en toelichten. Goedel: „We hebben al diverse bijeenkomsten gehad. We gaan als een club en kunnen elkaar ondersteunen.”

Dat is ook belangrijk, meent hij. „Ik zal het deze maanden moeilijk hebben, maar ik kan me er goed voor opladen.”

Jan Goedel zelf kon met zijn twee broers aan een gruwelijke dood in Sobibor ontsnappen. Hij woonde in de eerste jaren van de oorlog met zijn ouders en een groot deel van zijn familie in de Joodse wijk in Amsterdam. Op het moment dat de Duitsers razzia's in de stad houden, laten zijn ouders hun drie zoons met hulp van de studentenondergrondse bij totaal onbekende mensen onderduiken. Een loodzware, maar cruciale beslissing.

Jan, dan nog maar 3,5 jaar jong, wordt achter op een fiets met een rieten koffertje naar een boerderij in Friesland gebracht. Zijn jongere broertjes (1 jaar en zes weken) worden elders verstopt. Alle drie danken ze daar hun leven aan. De vader en moeder, grootouders en een groot aantal andere familieleden van Goedel worden wel opgepakt en uiteindelijk op 28 mei 1943 direct na aankomst in Sobibor vergast.

De oorlog heeft een enorm zware stempel op Goedel zelf gedrukt. „Ik raakte in een identiteitscrisis. Toen ik 14 jaar was, had ik al drie namen en gezinnen gehad. Gezien mijn jonge leeftijd in de oorlog hoorde ik op mijn twaalfde pas dat mijn ouders waren vermoord.”

 Mail  Print

Plaats op: