Koningin nooit eerder zo somber met Kerst

Koningin Beatrix tijdens haar kersttoespraak. Foto: ANP/NOS

Nooit eerder was zij zo somber en indringend in haar stichtelijk betoog op eerste Kerstdag. Dat de Oranjes zelf een extreem emotioneel jaar meemaakten, met de aanslag in Apeldoorn voorop, speelt hierbij ongetwijfeld een rol. Haar belangrijkste constatering was dat de individualisering ten koste van de solidariteit definitief te ver is doorgeschoten. "Het ideaal van het bevrijde individu heeft zijn eindpunt bereikt", zo zei de Koningin in niet mis te verstane bewoordingen. Een stelling die naadloos aansluit bij de normen en waarden-discussie die premier Balkenende eerder tevergeefs probeerde aan te zwengelen.

De woorden compassie, meeleven, vertrouwen, toenadering, gemeenschapsgevoel, wij-gevoel, nabuurschap en medemens kwamen herhaaldelijk aan bod in de kerstboodschap. Vroeger kende men elkaar, maar de moderne mens is volgens de Koningin vooral met zichzelf bezig. Een weinig vrolijk makende boodschap, hoezeer zij daarnaast ook het vele vrijwilligerswerk in ons land prees.

"Technische vooruitgang en individualisering hebben de mens onafhankelijker en afstandelijker gemaakt. We zijn geneigd van de ander weg te kijken en onze ogen en oren te sluiten voor de omgeving. Tegenwoordig zijn zelfs buren soms vreemden. Je spreekt elkaar zonder gesprek, je kijkt naar elkaar zonder de ander te zien. Mensen communiceren via snelle korte boodschapjes." Vooral de jongere generaties, die dagelijks niets anders doen dan msn'en, sms'en of twitteren zullen moeite hebben deze vingerwijzing te begrijpen.

De Koningin ging zelfs nog een stapje verder met haar redenering. Door het internet gaat 'het gemeenschapsgevoel' verloren. "De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen, maar ze blijven op 'veilige' afstand, schuilgaand achter hun schermen. Wij kunnen nu spreken zonder te voorschijn te komen, zonder zelf gezien te worden, anoniem. Domweg, grofweg emoties uiten is makkelijk geworden. Op spreken zonder respect wordt niemand meer afgerekend."

Karst Tates

Beatrix verwees indirect naar de dramatische gebeurtenissen op Koninginnedag dit jaar, toen Karst Tates zeven mensen en zichzelf doodreed in een poging de koninklijke bus te rammen. Opvallend is verder dat de doorgeslagen loser Tates zelf geen enkel contact meer had met zijn omgeving, zelfs niet meer met zijn naaste familie. "Bij rampspoed zien we plotseling hoe medegevoel wordt opgeroepen waardoor mensen zichzelf wegcijferen, aarzeling overwinnen, eigen angst of afkeer opzij zetten en alles over hebben voor een medemens in nood."

In de moeilijkste omstandigheden kan barmhartigheid zich uiten in daadwerkelijke naastenliefde, zo besloot de Koningin. Fysiek contact is daarbij belangrijk. "Een vastgehouden hand, een stem die moed inspreekt en ogen gericht op contact kunnen de boodschap van naastenliefde indringend overbrengen."

Tweet

 Mail

 Print