Regering zette eigen diensten in de hoek

De inlichtingendiensten waar het om gaat, zijn de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). Het is duidelijk geworden dat al te genuanceerde rapporten weinig lof oogstten. „De nuanceringen van de MIVD en in mindere mate de AIVD werden niet door de ministeries van Algemene Zaken (premier Balkenende), Buitenlandse Zaken en Defensie overgenomen”, constateert de commissie.

Uit de analyses van de geheime diensten werden doorgaans alleen uitspraken gedestilleerd die pasten in het reeds ingenomen standpunt dat een inval in Irak gerechtvaardigd was. Uit gesprekken die de commissie heeft gehad met de toenmalige bewindslieden Jaap de Hoop Scheffer (Buitenlandse Zaken), Henk Kamp en Cees van der Knaap (Defensie), ontstaat de indruk dat de in proportie gebrachte informatie van de twee diensten door hen werd gezien als „geen nieuwe informatie” of als het „zich indekken”.

Davids cs nemen nadrukkelijk afstand van die constatering. „De commissie heeft geen aanleiding om aan te nemen dat de aangebrachte nuanceringen waren ingegeven door een behoefte zich in te dekken. De MIVD gaf integendeel blijk van een zekere mate van evenwichtigheid, die in de communicatie van de regering soms werd gemist.”

In de ministerraad is voor 19 maart 2003 zelfs helemaal geen aandacht besteed aan de beoordelingen van de twee diensten. „De regering heeft zich in haar beeldvorming over het Iraakse programma voor massavernietigingswapens in belangrijke mate laten leiden door al dan niet openbare inlichtingen van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk”, aldus de commissie. „Aan de analyse van de AIVD en de MIVD van deze buitenlandse inlichtingen werd weinig waarde gehecht.”

En juist in de beschouwingen van deze Nederlandse diensten kwam naar voren dat er voor de conclusies van de Amerikanen en Britten geen harde bewijzen of stevige aanwijzingen waren. Maar op die context bleek de regering niet te zitten wachten.

Dat terwijl het juist de kracht van AIVD en MIVD was de aangeleverde informatie van een correcte context te voorzien. Want hun eigen informatiepositie was slecht, blijkt uit het onderzoek. „Dat kan de AIVD en MIVD moeilijk worden aangerekend door de beperkte mogelijkheden die ze hadden”, vindt de commissie.

Voor de AIVD was het extra moeilijk om in die periode zelf een goede informatiepositie in Irak op te bouwen. De organisatie kreeg pas eind mei 2002 weer de wettelijke mogelijkheid om bijzondere inlichtingenactiviteiten voor dit soort onderzoek in het buitenland op te zetten. Daardoor was er te weinig tijd om in een land als Irak een goeie informatiepositie op te bouwen.

 Mail

 Print