De koude bijt nog steeds om zich heen als een onderkoeld roofdier en bewijst dat de natuur sterker is dan de mens. De twee gezichten van deze winter. Sneeuw en ijs laten, naast al die feeërieke, warmechocolademelktaferelen, ook economische sporen van ellende achter. Schiphol raakte verlamd, evenals het Belgische Zaventem. Het wegdek kraakt en scheurt. Wissels in het sporennet bleven onwrikbaar aan elkaar geplakt als twee geliefden die niets te maken hebben met de buitenwereld. De enige die goed garen lijkt te spinnen bij deze extreem koude winter is Michel Kooij.

De 48-jarige man uit Putten rukt uit wanneer noodkreten op zijn bureau dwarrelen, meestal komend uit verre streken als Alaska of Zuid-Afrika. Binnen een etmaal bereikt hij meestal de plek des onheils. Met een beetje fantasie heeft hij wel iets weg van Clark Kent, Superman die in actie komt als alles lijkt te falen. "Maar deze maanden ben ik vooral druk in eigen land. Drie dagen voor kerst belde Schiphol, het hoofd gladheidsbestrijding. Of ik kon uitrukken met mijn Surface-jet, een vinding die verwarmt en droogt. Ik zei dat ik er morgen zou zijn. 'Nee nu', klonk het dwingend. Toen we aankwamen, stonden er letterlijk kisten met passagiers op ons te wachten. We hebben in 36 uur 92 gates, taxiroutes en routes voor de pushbacks ijsvrij gemaakt. Je zou denken: Schiphol, de internationale luchthaven, wat kan daar nou misgaan? Nou van alles. De zogenaamde slurven konden niet meer bewegen omdat de wieltjes rondtolden op ijs. Mannen met schopjes probeerden de zaak te redden."

Kippenschuur

Zijn bijna in elkaar stortende kippenschuur van twee bij drie meter is door het succes ingehaald. Het ene dubbeltje in zijn zak, is nu een volwassen bankrekening. Na twintig jaar zit Liberty Gasturbine Holland in een net bedrijfspand. Foto's aan de muur vertellen heldenverhalen. In de werkplaats werken technici zwijgend aan uitvindingen. Op de schappen liggen oude en nieuwe straalmotoren, want daar gaat het om in dit verhaal: de kracht van de straalmotor.

"Het ding werd voor de Tweede Wereldoorlog uitgevonden door Sir Frank Whikkle en staat nog steeds voor ongelooflijk mooie techniek, die geweldige kracht levert." Kooij tikt tegen een brok ijzer aan dat de vorm heeft van een buitenproportionele zetpil. "Een Rolls-Royce Avon. Levert 25.000 pk's. Hij komt uit een Canberra bommenwerper. BASF in Duitsland wil dat ik er een gigantische brandblusser van maak. Kijk daar, een andere straalmotor voor een ijzermolen die afgedankte auto's in stukken maalt. Dat deden ze daar in Zuid-Afrika met een elektromotor. Ik zei 'Jongens, dat kan veel goedkoper en beter als je een straalmotor als krachtbron gebruikt. Ze besparen nu 1,4 miljoen euro per werkplaats en daar hebben ze er 62 van."

Kooij, trots: "En dit is de laatste universele power pack, of beter dé mobiele calamiteitenpomp, de grootste in Nederland. Hij kan worden ingezet bij ondergelopen polders of zelfs een dijkdoorbraak." Zigzaggend langs alle zwaarwegende innovaties komen we uit bij zijn kanariegele quad, aangedreven door, hoe kan het anders, een straalmotor. "Ik geef daar demo's mee op circuits. Geweldige kick. Nee, de 450 km/u heb ik er nooit mee gehaald." Techniek. Motoren. Kracht. Het was een drie-eenheid die de mavo-leerling ("Pretpakket, niets bijzonders") bezighield. In het bewuste kippenhok verhandelde hij V8-motoren, geïmporteerd uit de VS en lopend op methanol, die werden gebruikt voor dragraces en tractorpulling. "Maar ik wilde meer de industriële kant op." De eerste stap was het inbouwen van gasturbines in boten. Het bleek een mislukking, te duur in gebruik. Maar de ontwikkeling van de Steamexfire werd een regelrechte hit. Het apparaat bestrijdt branden omdat het twee van de drie elementen van de branddriehoek lamlegt, namelijk zuurstof en temperatuur.

Doorbraak

De doorbraak kwam toen Kooij in 2005 werd gebeld door de directie van een in brand staande steenkoolmijn in Zuid-Afrika. Ze hadden gehoord dat hij experimenteerde met een prototype turbojet om mijnbranden te doven. De nood was hoog. Het productieverlies was 1 miljoen dollar per dag en men verwachtte dat het doven tien maanden zou duren. Verzekeraar Lloyds was not amused. De temperatuur was overigens ook hoog. Op tachtig meter diepte woedde een alles verzengde brand van 4000 MW.

Kooij: "Ik was met mijn Steamexfire, gebaseerd op een Rolls-Royce Gnome, die ik had weggesleept onder een werkbank in Engeland, nog in een experimentele fase. Maar ik ging en zette met vijftig man een mijnblusser in elkaar, met een leatherman en een schroevendraaier, omdat het toegezegde gereedschap bedoeld was om een huis te bouwen. Binnen zes dagen was de brand gedoofd." De gedreven man heeft doorgaans een rustige oogopslag, maar nu spuwen zijn ogen vuur. "Een schande is het." Daarna legt hij uit: "Liefst vijf procent van alle CO2-uitstoot komt voort uit mijnbranden en er wordt bijzonder weinig aan gedaan omdat het politiek niet scoort! Vooral China en de VS hebben boter op hun hoofd. Liever laat men u spaarlampjes indraaien." Kooij heeft genoeg werk. Als een unieke marskramer met een missie trekt hij met zijn uitvindingen de wereldbol over, van ramp naar ramp. De recente successen in eigen land zijn evident. "Maar straalmotoren kunnen veel meer betekenen voor een ontwricht Nederland. Begrijp me goed: het gaat me niet om het geld. Het is te debiel voor woorden, dat werknemers van ProRail met een vlammenwerpertje de wissels ijsvrij proberen te krijgen. Nee, dat lukt meestal niet tijdens strenge vorst. Omdat je kunt ontdooien wat je wilt, maar daarmee is het vocht niet weg! Dat lukt alleen met een gasgenerator. Ik heb een klein locomotiefje met een straalmotor erop ontworpen. Dat kun je op kritieke kruispunten over de rails laten lopen terwijl het de wissels ijsvrij blaast. Ik wacht nog steeds op antwoord van de spoorwegheren en ondertussen loopt het land vast."

"Ik heb geen politieke aspiraties, maar als ik iets zou mogen veranderen is een logge overheid... Toen het verkeer op de Amsterdamse de A10 muurvast liep omdat stukken ijs de doorstroming blokkeerden, heb ik meer dan een dag besteed om de juiste man bij Rijkswaterstaat aan de lijn te krijgen. We zouden dit probleem binnen een paar uur hebben opgelost. De woorden van minister Eurlings gonzen nog na: 'Dit nooit meer.' Simpele oplossingen staan hier werkeloos in de schuur. Dat doet pijn."

Het EK-abonnement, 6 weken € 20,-!