'Informatie over Irak had beter gekund'

Het Irak-rapport van de commissie-Davids zorgt voor een crisis in het kabinet door onhandig optreden van premier Balkenende. Foto: ANP

Terugkijkend meent het kabinet dat „het beter was geweest wanneer de communicatie met de Kamer meer inzicht had geboden in enerzijds de beschikbare informatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en van de wapeninspecteurs en anderzijds in de vertaling daarvan”.

De Amerikanen vroegen Nederland in de maanden voor de inval ook om aanvullende bijdragen. Het kabinet vindt nog steeds dat er „geen rechtsplicht” bestond om dat aan de Kamer te melden, maar het had wel „van wijsheid getuigd” als het wel vertrouwelijk aan de Kamer was gemeld.

Het kabinet heeft bijna een maand over de gezamenlijke reactie nagedacht, nadat een eerste reactie van premier Jan Peter Balkenende zeer slecht was gevallen bij de PvdA. De premier nam daarin volgens de PvdA te veel afstand van de conclusies van Davids. Dat eerste conflict werd opgelost door te stellen dat 'Davids' voor het kabinet 'leidend' zou zijn en dat met de kennis van nu „een adequater volkenrechtelijk mandaat nodig zou zijn geweest” voor de inval in Irak.

Lessen

In de brief van dinsdag schrijft het kabinet dat het de beschrijving van de feitelijke gang van zaken door Davids accepteert. De bewindslieden hebben acht lessen geleerd uit het rapport.

Zo wordt gesteld dat informatie van buitenlandse inlichtingendiensten niet meer rechtstreeks naar ministeries mag gaan, zonder dat de Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD ernaar hebben gekeken. Dat gebeurde bijvoorbeeld toen premier Jan Peter Balkenende een zogenoemde 'for your eyes only' brief van de Britse premier Tony Blair kreeg. De AIVD en MIVD werden daar buiten gehouden.

Een andere les is dat ambtenaren nooit meer notities met afwijkende meningen voor hun minister mogen achterhouden. Dat gebeurde toen de toenmalige ambtelijke top op Buitenlandse Zaken een kritisch stuk voor minister Jaap de Hoop Scheffer achterhield. Nog een andere les is dat er een aparte volkenrechtelijk adviseur komt op het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Volgens vicepremier Wouter Bos „doet de brief recht aan hoe iedereen erover denkt en stelt de brief tegelijkertijd vast hoe we in de toekomst verder moeten”.

Respect

Minister Eimert van Middelkoop (Defensie) zei na afloop dat het kabinet op basis van politieke integriteit en wederzijds respect tot een reactie is gekomen. Hij benadrukte nog eens hoe lastig dat was in deze zaak, waar partijen jarenlang zeer verdeeld zijn geweest.

De top van het kabinet en de meest betrokken vakministers zijn de afgelopen tijd veelvuldig bij elkaar geweest om een standpunt te bepalen over het rapport van Willibrord Davids. Na de presentatie van dat rapport op 12 januari ontstond bijna een kabinetscrisis, omdat de reactie van premier Jan Peter Balkenende daarop slecht viel bij de PvdA.

Tweet

 Mail

 Print