AMSTERDAM -  Er komt geen kabinet met VVD en PVV. Dat zei informateur Uri Rosenthal donderdag in een toelichting op de mislukte poging om tot gesprekken te komen tussen VVD, PVV en CDA over de vorming van een kabinet. "Een pad met de PVV en de VVD is niet begaanbaar, zo is gebleken", liet de VVD-informateur weten.

loading media player ...

CDA trekt de stekker er uit

Informateur Uri Rosenthal verlaat donderdag paleis Huis ten Bosch in Den Haag na zijn bezoek aan koningin Beatrix. Foto: ANP

CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen (L) komt donderdag samen met zijn woordvoerder Pieter Heerma (R) aan op het Binnenhof voor zijn gesprek met informateur Uri Rosenthal. Foto: ANP

Foto: EPA

„Mijn conclusie is dat een parlementair meerderheidskabinet van VVD, PVV en CDA niet mogelijk is.” Rosenthal lichtte zijn mislukte pogingen toe om tot gesprekken te komen tussen VVD, PVV en CDA over de vorming van een kabinet. In de opdracht zoals hij die afgelopen zaterdag van koningin Beatrix ontving, was sprake van een zoektocht naar een kabinet dat kon rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal met als eerste optie daarin de winnaar van de verkiezingen (VVD) en de partij met de grootste winst (PVV).

Na een aantal individuele gesprekken met de leiders van VVD, PVV en CDA heeft Rosenthal moeten vaststellen dat een combinatie van de drie partijen niet mogelijk is. Het CDA wilde dat VVD en PVV eerst zouden onderhandelen, de PVV wilde alleen met drie partijen tegelijk onderhandelen.

Een voorstel om met tweegesprekken tussen VVD en CDA aan de ene kant en CDA en PVV aan de andere kant voortgang te krijgen in de kabinetsformatie, stuitte op weerstand bij CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen. Voor VVD-leider Mark Rutte en PVV-leider Geert Wilders was dat volgens Rosenthal wel een begaanbare weg. Uiteindelijk restte Rosenthal enkel de conclusie dat de eerste optie uit de opdracht van de koningin niet haalbaar was. Rosenthal kon nog niets zeggen over vervolgstappen in de formatie.

Rosenthal beraadt zich nu en laat mogelijk vrijdag weten met welke partijen hij een nieuwe poging wil wagen. Volgens hem is gezien de moeilijke economische situatie onverkort haast geboden. Er zijn nog twee opties voor een meerderheidskabinet. VVD, PvdA en CDA kunnen samen een brede coalitie vormen, maar de VVD kan ook met PvdA, D66 en GroenLinks een kabinet vormen, het zogenoemde Paars plus.

Aan beide opties zitten voor de partijen haken en ogen. Belangrijkste hobbel die VVD en PvdA moeten nemen is de omvang en inhoud van een bezuinigingspakket dat de overheidsfinanciën op orde moet brengen. In de verkiezingsprogramma's lagen hun voorstellen daarvoor ver uiteen. Om die reden heeft VVD-leider Mark Rutte samenwerking met de PvdA in Paars-plus ook steeds „buitengewoon onwaarschijnlijk” genoemd. De afstand tot de PvdA was volgens Rutte nog nooit zo groot sinds de jaren van polarisatie in de jaren zeventig.

Rutte zag donderdag zijn voorkeurscoalitie met PVV en CDA stranden. CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen volhardde in zijn weigering om aan de onderhandelingstafel aan te schuiven, zolang VVD en PVV niet eerst oplossingen hadden bedacht om de grote onderlinge verschillen te overbruggen. Rutte en PVV-leider Geert Wilders vonden het ongepast om twee partijen al te laten onderhandelen, terwijl een derde partij op de achtergrond blijft. „Een non-voorstel en niet reëel”, aldus Rutte.

De VVD-leider wilde de schuld niet openlijk in de schoenen van Verhagen schuiven. Wilders deed dat wel. „Het CDA trekt gewoon de stekker eruit. Verhagen negeert 1,5 miljoen kiezers.” De PVV-leider toonde zich zeer teleurgesteld, omdat hij graag wilde regeren. „Wij wilden Nederland veranderen. We zouden allemaal concessies moeten doen.” Volgens Wilders heeft Verhagen de deur opengezet voor een coalitie met de PvdA, en zou zo'n kabinet slecht zijn voor het land.

Ondertussen maken andere partijen zich op om weer mee te doen in de kabinetsformatie. Volgens GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema liggen „alle opties” weer open. Halsema toonde zich blij dat het „nachtmerriescenario” van een regering met de PVV nu niet uitkomt. Net als D66-leider Alexander Pechtold wil Halsema snel praten over 'Paars plus'. Pechtold vindt dat er geen tijd verspild moet worden aan het onderzoeken van de mogelijkheden voor een kabinet van de traditionele grote volkspartijen VVD, PvdA en CDA. „Dat wordt een kabinet 'Stilstand-plus'.” PvdA-leider Job Cohen hield zich donderdag op de vlakte. Hij wil nieuwe stappen van de informateur afwachten.

Leden van de VVD en het CDA vinden dat er nu het best een kabinet kan komen van VVD, CDA en PvdA, bleek donderdag uit onderzoek van het televisieprogramma EenVandaag onder 350 VVD-leden en vijfhonderd CDA-leden.

 Mail

 Print