'Goede zet van Moszkowicz'

Hoogleraar Straf- en Procesrecht prof. Y. Buruma. Foto: ANP

Foto: Marcel Antonisse

„Het recht om te zwijgen hoort ook bij het recht op vrije meningsuiting. Ik vind het een heel verrassende manoeuvre van Moszkowicz, die ik niet heb zien aankomen”, zegt Buruma, die goed begrijpt dat Moszkowicz met zijn zet de bewijsvraag in twijfel trekt.

Moszkowicz vroeg van de Amsterdamse rechtbank twee minuten spreektijd aan voor Wilders en meldde dat zijn cliënt zich verder zou beroepen op zijn zwijgrecht. Hierop trok de rechtbank, die moet beslissen of Wilders schuldig is aan groepsbelediging en het aanzetten tot haat en discriminatie, zich een kwartier terug om zich over het verzoek te buigen.

„Dat de rechtbank zich even terugtrok”, analyseert Buruma, „is een teken dat ze enorm op hun qui vive zijn. Dat ze ieder stapje voor het oog van de natie perfect willen uitvoeren. Strikt genomen zou je natuurlijk zeggen: waarom zou iemand zich niet kunnen beroepen op zijn zwijgrecht? Maar héél juridisch processueel redenerend kun je ook zeggen: het lijkt wel alsof je een statement wilt geven zonder dat je antwoord wilt geven op de vraag van een rechter, die de orde in het proces bewaart. Dat is juist bij dit soort zaken heel belangrijk, dat de rechter laat zien dat hij de orde in het proces bewaart. Het is nog wel eens een issue dat de rechter ervoor moet zorgen dat je in een politiek getint proces laat blijken dat hij de baas van de rechtszaal is.”

„In zoverre is het juridisch technisch een goede actie van Moszkowicz, namelijk omdat hij nu al op de bewijsvraag ’moeilijk gaat doen’. In het strafrecht bekijk je eerst het bewijs. Ofwel: Hebben de feiten zich voorgedaan? Iedereen, ook ik, ging ervan uit dat de bewijsvraag geen probleem zou zijn en dat het zou gaan om de kwalificatievraag: leveren die feiten een strafbaar feit op? En na deze tweede vraag is er nog een derde vraag: Als het een strafbaar feit is, is het dan gerechtvaardigd? Strikt genomen is het natuurlijk wel zo dat als niet vaststaat dat een uitspraak door hem is gedaan, maar bijvoorbeeld in iets andere bewoordingen is weergegeven door een journalist, hij er juridisch niet op aangesproken kan worden. Daar gaat het nu wel heel erg om, en dat heeft Moszkowicz heel goed door: Het maakt namelijk ontzettend uit welke van de teksten je hebt. Het zijn misschien teksten waar sommige medebewoners van Nederland verdrietig van worden, maar juist de teksten verschillen nogal over de vraag of ze voor haatzaaien in aanmerking komen. Er zijn veel dingen die hij gezegd heeft waarvan geen zinnig mens zal zeggen dat die fout zijn. De discussie gaat een beetje over een paar incidentele woorden die gebruikt zouden zijn, een ander deel van de discussie gaat over het geheel aan uitspraken van Wilders. Maar daarom doet het er wel toe. Voor Wilders is het van belang dat er twijfel bestaat of sommige van die uitspraken wel van hem zijn. Eerst moet dat maar eens vast komen te staan, dat hij wel heeft gezegd wat hij heeft gezegd. In dat opzicht is het een goede manoeuvre van Moszkowicz om Wilders te adviseren zich op zijn zwijgrecht te beroepen. Het gaat er hier niet om – en het zou flauw zijn om dat te veronderstellen – dat hij de indruk wil wekken dat hij sommige uitspraken niet heeft gedaan. Het gaat er om dat er een paar ongemakkelijkere teksten tussen zitten, en daarover wil je een soort onzekerheid boven de markt laten zweven. Het zwijgrecht verstevigt in deze benadering gewoon je rechtspositie. Daarmee doe je niet alsof je het allemaal niet gezegd hebt. En je wilt dat de rechter er goed naar kijkt en erover nadenkt wat hij nu echt allemaal heeft gezegd.”

 Mail

 Print