Breng uw kerstgroet aan onze 'gouden ouderen'

Samen sterk tegen eenzaamheid

door Emile Bode

AMSTERDAM - Liefst één miljoen ouderen (een op de drie) voelen zich wel eens eenzaam. Van deze groep is naar schatting 200.000 extreem eenzaam. Ons land telt 2,5 miljoen 65-plussers en dat is 15 procent van de bevolking. De vergeten groep extreem eenzamen krijgt slechts één keer per maand visite, soms nooit. Zij kwijnt weg in het verzorgings- of verpleeghuis of in de eigen woning.

Foto: Corbis

Daarom organiseert De Telegraaf dit jaar de actie KERSTGROET AAN DE OUDEREN. Na onze eerdere acties Kerstgroet aan de Zorg, gericht op verplegend personeel en Kerstgroet aan Oeroezgan, voor de Nederlandse militairen ter plekke, gaan we dit jaar de ouderen in het zonnetje zetten.

Het is ongelooflijk hoeveel ouderen zich in ons drukke land alleen voelen. Zij verheugen zich niet op de feestdagen, ze zien er tegen op. Voor hen moet kerst 2009 ook gezellig worden. Jan Romme is directeur van het Nationaal Ouderenfonds. Hij zegt: "Tenzij je er vrijwillig voor kiest, is eenzaamheid een verschrikking. De muren komen op je af. Volgens deskundigen verhoogt het je bloeddruk, het stressniveau en het risico van depressie. Het is eigenlijk net zo slecht als roken of overgewicht." De grootste problemen doen zich voor bij ouderen boven de 75 jaar. Van hen is twee derde alleenstaand. Het is volgens Romme een heel bijzondere groep. "Het zijn de bijna één miljoen Nederlanders die de Tweede Wereldoorlog nog bewust hebben meegemaakt. Deze mensen hebben hard gewerkt en zijn vaak niet gewend voor zichzelf op te komen. Ze komen ook niet snel voor hun armoede uit en geven hun eenzaamheid ook niet snel toe. Ze zijn erg bescheiden en kunnen moeite hebben hun gevoelens te tonen. Daarom hebben wij er vaak geen weet van in welk sociaal isolement zij terecht zijn gekomen."

Naast deze ouderen komt er nu een tweede groep 'jonge senioren' die meteen na de oorlog is geboren. Romme: "Zij werden volwassen in de roerige jaren zestig en hebben daarna vaak een goede carrière opgebouwd en pensioen, soms zelfs twee pensioenen. Het zijn veelal mondige burgers die niet met zich laten sollen en zich voorlopig nog uitstekend kunnen redden."

Meedoen? Kijk op www.telegraaf.nl/binnenland/kerstgroet_aan_de_ouderen

We onderscheiden twee soorten eenzaamheid. De emotionele eenzaamheid die meestal tussen de oren zit en de sociale eenzaamheid. Romme: "Het meest dramatisch is de situatie van de 200.000 Nederlanders waarvan onderzoek heeft aangetoond dat ze één keer per maand of minder een sociaal contact hebben. Ze hebben geen of nauwelijks familie, vrienden of kennissen. En als ze wél familie hebben, komt die zelden over de vloer. Daar kan een reden voor zijn zoals ruzie met (o)pa en (o)ma. Maar het is ook zo, dat kinderen en kleinkinderen minder vaak op bezoek gaan vanwege de vele andere sociale bezigheden. Dat loopt parallel met bijvoorbeeld het sterk verminderde kerkbezoek. We hebben het allemaal druk met onze andere verplichtingen." In ons land leven ook nog eens ruim 100.000 65-plussers onder de zogeheten lage armoedegrens. Het gaat om gegevens van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) uit 2006. De grens bedroeg toen 880 euro per maand voor een alleenstaande en 1210 euro voor een echtpaar. Van deze groep zouden er naar schatting 10.000 zijn, die onvoldoende geld hebben voor het verwarmen van de woning. Ook kunnen ze de versleten meubels niet vervangen of een vakantie betalen. Behalve dat, is er een enorme groei van schuldsaneringen onder ouderen. Tussen 1999 en 2005 steeg dit met 250 procent.

Welke senioren behoren tot de risicogroep? Romme: "Dat zijn in de eerste plaats allochtone ouderen die op latere leeftijd naar Nederland kwamen en onvoldoende aow en aanvullend pensioen hebben opgebouwd. Voorts alleenstaande vrouwen zonder aanvullend pensioen en ouderen met weliswaar een klein aanvullend pensioen, maar die net buiten allerlei aanvullende subsidies vallen."