Taalhulp bij de troonrede

troonrede 2007 Foto: ANP

Sinds 1987 krijgen twee medewerkers van Onze Taal als enige buitenstaanders de troonrede vóór de derde dinsdag van september onder ogen. Dat gebeurt onder strikte geheimhouding op het Binnenhof. “Vroeger zaten we met Lubbers of met Kok aan tafel. Inmiddels heeft de premier plaatsgemaakt voor een team van hoge ambtenaren en tekstschrijvers”, vertelt Smulders.

Smulders viert dit jaar zijn 25-jarige jubileum bij Onze Taal. Toen hij net in dienst was, stelde hij aan de regering voor de tekst van de troonrede te verbeteren. Toenmalig premier Lubbers wilde daar niets van weten. “Ons aanbod deed een hoop stof opwaaien. Er werden zelfs Kamervragen gesteld, maar uiteindelijk ging men overstag.”

Wat is precies het doel van Smulders? Veelgehoorde kritiek op de troonrede is dat deze zo wollig is en dat de normale Nederlander er niets van snapt. Wil Smulders de tekst toegankelijker maken? “De troonrede hoeft zeker niet in vakbondstaal geschreven te worden. Het formele karakter hoort bij de tekst, het is immers een toespraak aan de leden van de Staten-Generaal”, vindt de taalkundige.

De troonrede moet taalkundig correct zijn, dat is het doel van het genootschap. “We kijken met onze ervaring en met een onbevangen oog naar de rede om suggesties te doen hoe de tekst beter kan. Staan de komma’s op de juiste plaats? Zijn er dubbelzinnigheden of kan een zin ingekort worden?” Pas als koningin Beatrix de tekst voorleest, weet Smulders welke suggesties zijn overgenomen.

Politieke formuleringen blijven natuurlijk buiten het bereik van de taalkundigen. “Ik heb geleerd dat er onderhandelingsruimte moet zijn in de troonrede. Zaken die moeilijk liggen, worden nu eenmaal niet tot de laatste letter uitgespeld. Dubbelzinnigheden in de troonrede werden bijvoorbeeld onder Lubbers soms expres op die manier opgeschreven.”

Wel ziet de directeur van Onze Taal een positieve ontwikkeling in de troonrede. “De tekst is minder uitvoerig dan voorheen. Ten tijde van Lubbers was hij zeker de helft langer.” Bovendien is er door de inbreng van tekstschrijvers meer sprake van één geheel. “Vroeger werden er nauwelijks bruggetjes geslagen tussen de beleidsplannen van de ministeries. Dat is nu anders.”

 Mail

 Print