Maffia baas over Kroatië

Kregar staat enkele Europese journalisten met weidse armgebaren te woord op zijn piepkleine campagnekantoortje en schetst daarbij een inktzwart beeld van EU-kandidaat Kroatië. Eerder deze maand waarschuwde de Britse buitenlanddienst bezoekers aan het land voor de dreigingen van georganiseerde misdaad en terrorisme, waarna de BBC nog eens herinnerde aan de moorden op 'Nacional'-hoofdredacteur Ivo Pukanic en advocatendochter Ivana Hodak, beide in oktober vorig jaar. Volgens de officiële lezing is een dakloze ontmaskerd als de moordenaar, maar dat scenario wordt door geen enkele Kroaat geloofd. "Italië is een staat met een maffia, Kroatië is een maffia met een staat", zo citeerde de Britse omroep een plaatselijke journalist.

De regering in Zagreb reageerde furieus op deze 'valse informatie', verspreid aan de vooravond van het toeristische seizoen aan de veelbezochte Kroatische kust. In de alomtegenwoordige complottheorieën op de Balkan spelen de Britten nu een hoofdrol: ze zouden de toetreding van Kroatië tegen willen houden om de toenemende invloed van Duitsland in Centraal-Europa te stoppen.

Lippendienst

Jurist Kregar legt de bal juist bij de Kroatische overheid. "Mensen maken carrière op basis van hun loyaliteit aan de partijtop. De centrale overheid bewijst vooral lippendienst aan de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie. Als er een probleem is, dan maken we een nieuwe wet. Maar die moet dan wel nageleefd worden."

De welbespraakte carrièrediplomaat Simonovic, die zijn land jarenlang bij de VN in New York vertegenwoordigde, werd minister toen zijn voorganger na de moorden op Pukanic en Hodak werd ontslagen. Op het ministerie schetst hij een eerlijk beeld van het falende rechtssysteem, waarin 800.000 zaken in een la op behandeling wachten. Maar even enthousiast doet hij de veranderingen uit de doeken.

Rechters worden voortaan niet langer lokaal geworven, en riskeren ontslag als ze onvoldoende presteren. Uitspraken in handelsgeschillen komen op het internet, zodat iedereen kan controleren of zaken niet opzettelijk worden vertraagd of juist versneld. Gespecialiseerde gerechtshoven en politieonderdelen gaan de georganiseerde misdaad te lijf.

Het meest trots is Simonovic op zijn eigen 'pluk-ze-wetgeving'. Een crimineel die veroordeeld wordt, raakt in eerste instantie al zijn bezittingen kwijt, ook datgene wat legaal is verkregen. "Een omstreden maatregel", aldus de bewindsman, "maar extreem effectief. Zelfs na een relatief kleine overtreding kunnen criminelen hun hele imperium kwijtraken, ook als dat op de naam van vrouw, kinderen of minnares staat."

Effectiever

Vincent Degert, delegatieleider van de Europese Commissie in Zagreb, erkent dat het afpakken van bezittingen effectiever is dan het opsluiten van criminelen in de gevangenis "waar de zaken gewoon doorgaan". Maar uiteindelijk tellen de harde resultaten. Kregar wil ook eerst bewijzen zien: "Ze moeten de echte criminelen pakken en straks niet aankomen met dokters en professoren die een steekpenning hebben aangenomen."

Simonovic staat ook nog voor een andere uitdaging. Vooral Nederland hamert op een betere samenwerking met het Joegoslavië Tribunaal in Den Haag als voorwaarde voor de toetreding van Kroatië tot de EU. De in zijn land nog steeds populaire oud-generaal Ante Gotovina werd weliswaar in 2005 op Tenerife gevonden en uitgeleverd, maar er missen documenten om de beschuldigingen tegen hem (de moord op en verdrijving van etnische Serviërs uit Kroatië) volledig te onderbouwen.

De minister zegt een 'diepgaand onderzoek' te zijn gestart, en hoopt volgende maand te hebben blootgelegd wie de vermiste dossiers allemaal in bezit heeft gehad. "Ik kan u geen namen geven, maar er zitten militaire officieren tussen. De laatsten in de rij zullen worden vervolgd. Er zijn redenen om aan te nemen dat een deel van de documentatie is gestolen."

Weekendabonnement?