Bot: Ik gaf whisky aan de Stasi

Ben Bot Foto: Serge Ligtenberg

In het communisme floreerde de ruilhandel, vertelt Bot, die tegenwoordig in Den Haag als lobbyist werkt: "Als je wat vlees nodig had, dan ruilde je dat tegen enkele flessen Black Label. Met sterke drank werd ook je auto sneller gerepareerd. En voor de Staatssicherheit nam ik ook westerse literatuur mee. Ze interesseerden zich voor boeken over Amerikaanse politiek."

Twintig jaar na de val van de Berlijnse Muur denkt Bot (72) met gemengde gevoelens terug aan zijn tijd in de vroegere frontstad. "Het was er vreselijk, maar ook erg interessant. Nu weet ik wat het betekent als je niet vrij bent. Als je niet kunt zeggen wat je wilt. Mijn kinderen gingen in West-Berlijn naar het Franse lyceum. Daarvoor moesten ze elke dag de grens over bij Checkpoint Charlie, waar ze met spiegeltjes onder je auto keken."

Alles in de DDR werd bewaakt door de Stasi, de beruchte geheime dienst. Bot: "Het verlamde de mensen. Je was voor alles van de autoriteiten afhankelijk. Die tijd is een waarschuwing geweest", aldus de voormalige minister van Buitenlandse Zaken.

De christendemocraat weet nog goed hoe hij begin jaren zeventig naar Oost-Berlijn kwam. "Ik kwam uit het zonnige Buenos Aires. In Berlijn was het steenkoud. Het rook er naar bruinkool. De lucht was ook geel van de smog, afkomstig van slechte busdiesel en de tweetakt-Trabantjes. De straten waren schaars verlicht, het was er zo donker als in een spookstad."

De macht van dictator Honecker was groot. "Ik moest hem de hand schudden. Daar moet je tegen kunnen als diplomaat." Bot herinnert zich nog goed Honeckers spionnen: "Als ik van vakantie terugkwam, wist ik dat ze in mijn huis hadden gerommeld. De film 'Das Leben der Anderen' is echt niet overdreven. De microfoontjes hingen zelfs in de bomen."

De oud-ambassadeur schrok indertijd behoorlijk van de toestand in de Oost-Duitse steden. "De puinhopen van de Tweede Wereldoorlog lagen er nog. De huizen waren kapot, alles was versleten of vervallen. In 1989 was ik dan ook heel gelukkig over de val van de Muur. Eindelijk kwam er een einde aan de ellende."

Bot had de vreedzame revolutie voorspeld. "Het bloed van 16 miljoen mensen was sterker dan de ideologie. Maar het drama is dat de jongeren voor werk wegtrekken en de ouderen werkloos achterblijven. Vroeger had je 'nostalgie' naar het Westen, nu nostalgie naar het Oosten, naar een tijd met een vaste baan en sociale zekerheid en waar je niet hoefde na te denken."

Mensen vergeten echter snel, vindt Bot. "Dat is een goede eigenschap. Want je kreeg slecht eten en er was niets te krijgen. Het brute regime mag je niet bagatelliseren."

 Mail

 Print