Nieuw! Elke maand
15 Premium artikelen gratis.
Registreer nu of log in en lees voortaan elke maand 15 Premium artikelen gratis.
Door
Fondsbeheerder
Arnout van Rijn (1965) is CIO van Robeco Hongkong.
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Kleine bewegingen op beurzen Azië
Foto: ANP

Passief beleggen wrikt

02 AUG 2017

Aandelen zijn en blijven populair in een wereld zonder rente. Echter, onder druk van regelgevers, angstige adviseurs en prijsbewuste beleggers stroomt er steeds meer geld naar index-trackers of passieve ETFs.

Trackers zijn gegroeid als kool. In opkomende markten is dat extreem goed zichtbaar. In de afgelopen tien jaar is daar zo’n $ 100 miljard onttrokken aan actieve fondsen, terwijl er een dikke $ 130 miljard bij passieve fondsen is ingestroomd.

Foto: EPFR, Morgan Stanley

De trackers kopen steeds hetzelfde mandje en zijn nu van de meeste grote bedrijven substantiële aandeelhouders. Van alle beleggingsfondsen in de Amerikaanse markt wordt nu 37% passief beheerd, dat was nog maar 19% in 2009. Vanguard is daar de grootste aanbieder van indexfondsen en de fondsen van het bedrijf houden nu gezamenlijk 6,8% van de aandelen van alle bedrijven in de S&P 500. Dat brengt grote invloed met zich mee.

Het kan echter nog hoger. In mijn geliefde Japanse beurs belegt bijna 70% van alle beleggingsfondsen volgens een passieve strategie. Wat daar sterk aan bijgedragen heeft, is het feit dat de Japanse centrale bank (BoJ) elke maand grote pakketten ETFs koopt (EUR 50 miljard per jaar) als onderdeel van een programma van Kwantitatieve Verruiming (QE).  Daarnaast heeft ‘s lands grootste pensioenfonds, de GPIF, het percentage Japanse aandelen in de mix aanzienlijk verhoogd in de afgelopen vijf jaar en dat is mede gedaan door aankoop van passieve producten.

Als ik vandaag van een willekeurige Japanse blue chip opzoek wie de grootste aandeelhouders zijn, dan zit daar steevast de GPIF met een dikke 5% bij. En bij Fast Retailing (Uniqlo) maakt men zich zelfs zorgen dat er geen vrij verhandelbare aandelen meer overblijven als de ETF-aankopen van de BoJ nog een paar jaar doorgaan. Dat heeft in Japan stof doen opwaaien. Is de rol van deze twee instituten niet te dominant? En drijft de BoJ met zijn aankopen de kosten van de pensioenen (via de GPIF) omhoog?

De fundamentele rol van een kapitaalmarkt is geld te alloceren naar de hoogstrenderende beleggingen. Kan de markt die rol nog wel vervullen als er zoveel geld volgens een vooraf vastgestelde verdeling ingepompt wordt middels passieve producten? Kapitaalallocatie gebeurt dan niet meer op fundamentele basis. De passieve mandjes zijn prijsongevoelig en koersen kunnen dan substantieel gaan afwijken van hun fundamentele waarde. Een anomalie waar ik als actieve belegger graag gebruik van zou maken om er tegen in te gaan, maar de muur van geld naar passief voorkomt zo een beweging en de anomalie blijft bestaan of verergert zelfs. Zoals Keynes al zei: “Markets can stay irrational longer than you can stay solvent”. Actieve beheerders hebben het moeilijk. Het percentage actieve Japanse aandelenfondsen dat de markt verslaat, is in de afgelopen drie jaren teruggevallen van ruim 45% naar slechts een dikke 30%. Zo’n zwakke performanceperiode versterkt de stroom naar het cynische passief beleggen alleen maar. Maar waar ligt het omslagpunt en leidt inefficiënte allocatie van kapitaal tot schade voor de economie?

Een laatste punt: tegenwoordig wordt van aandeelhouders verwacht dat ze zich actief opstellen om het hoogste rendement te behalen. Mizuno, Chief Investment Officer van de GPIF, heeft in het publiek al vaak geklaagd dat hij een actievere opstelling verwacht van zijn passieve managers op het gebied van ESG en engagement. De passieve managers weigeren dat te doen omdat ze daarvoor niet voldoende beheersvergoeding betaald krijgen. Voor interactie en beïnvloeding  zijn extra professionals nodig en die willen de passieve beheerders niet betalen.

Hoge rendementen tegen steeds lagere kosten. Ergens gaat dat wrikken.

Arnout van Rijn, Hongkong, augustus 2017.

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
17.6 °C
W4
Beurs AEX
AEX 519.64
+ / - -0.78%
Meer Premium