Nieuw! Elke maand
15 Premium artikelen gratis.
Registreer nu of log in en lees voortaan elke maand 15 Premium artikelen gratis.
Door
Managing director, Ten Oak Capital
Michael van Bemmelen is de Managing Director van Ten Oak Capital in New Jersey en een specialist in Structured Securities & Financiële Derivaten.
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium

Pensioenpenose op Parnassusplein, Den Haag

10 MEI 2017 dr. Michael van Bemmelen

Geen enkele gepensioneerde hoeft een traan te laten bij het aanstaande vertrek van mevrouw Klijnsma bij het Ministerie van Sociale Zaken. Meteen bij haar aantreden destijds heeft zij zich laten inpakken door de pensioenpenose. Was het gebrek aan kennis of ruggengraat?

Deze lobbygroep heeft geen behoefte aan de bemoeienis van een onafhankelijke financieel deskundige uit Amerika. Een door ons op 9 december 2012 verzocht onderhoud met de Staatssecretaris heeft dus nog steeds niet plaatsgevonden. Het ziet er nu jammer genoeg toch echt naar uit dat de meest-door-lobbyisten bezochte bewindspersoon geen tijd kon vinden tijdens deze ambtsperiode om ons te ontmoeten.

Twee onderwerpen op onze agenda: ten eerste, terugeisen van een half miljard dat een buitenlandse bank fraudeerde van bedrijfspensioenfonds PME. Ten tweede, de fatale combinatie van onkundig pensioenbestuur, gewetenloze oplichters bij de grootbank, en naïeve of omkoopbare pensioenuitvoerder Mn, de zgn. pensioen “fiduciair”.

In de mail van die datum: “Dit laatste punt is bijzonder belangrijk, omdat volgens ons, de pensioen uitvoerders maar weinig geleerd hebben van hun eerdere blunders.“

Niet nodig

Die eerdere blunder was trouwens helemaal niet nodig geweest. Meteen toen wij artikelen in de financiële pers lazen dat PME van plan was te beleggen in portefeuilles van Amerikaanse levensverzekeringen, zochten we contact met het pensioenfonds. Bijvoorbeeld op 27 november 2007 deden wij het voorstel om naar Nederland te reizen om de risico’s maar ook mogelijkheden van deze beleggingsvorm te bediscussiëren. Onze advocaat, een van de duurste in de V.S. en uiterst kundig in deze materie, zou meekomen naar Nederland. Ons aanbod was voor een gratis consult, maar werd consequent afgeslagen door PME.

Mijn achtergrond na afstuderen in Nederland en promoveren in economie in de V.S. (Columbia University) was bijna 20 jaar evalueren en structureren van nieuwe beleggingsvormen, zowel voor een rating agency als voor verschillende Wall Street firma’s. Wij hadden alle aspecten van de belegging in levensverzekeringen onderzocht. En toch: absoluut geen interesse bij pensioenfonds PME om met mij en onze advocaat vrijblijvend en voor niks om de tafel te gaan in hun hoofdkantoor.

Tweedehands levensverzekering

Snelle jongens in de VS ontdekten in de jaren negentig dat er goed geld te verdienen is in een tweedehands markt voor verzekeringen. De polisverkoper is oud of ziek en blij met wat cash en kan toch niet langer premies blijven betalen. De koper van de polis wordt enorme winstmogelijkheden voorgeschoteld — en de beste koopwaar houd je voor jezelf.

Er is in principe wel een beleggingsthesis voor een pensioenfonds: jullie kunnen jaren premie betalen, zolang je maar de uiteindelijke hoofdsom ontvangt met een positief impliciet rendement. Als er weinig kopers met een lange adem op deze markt zijn, dan kan het rendement redelijk hoog blijven. Grondslag van de belegging is wel dat de verzekerde minder gezond is dan de gemiddelde leeftijdsgenoot en dat de premie die de levensverzekering vaststelt bij uitgifte te laag is om dit een winstgevende polis voor de verzekeraar te maken. Het pensioenfonds koopt de polis van de verzekerde, gaat de premies betalen en sluit dus een impliciete weddenschap tegen de verzekeraar.

Die beleggingsthesis vloog het raam uit, toen de snelle jongens nieuwe polissen gingen “fabriceren” om door te verkopen. Meteen na polisuitgave en de medische keuring door de verzekeraar is er geen arbitrage mogelijk. De verzekeraar heeft een premieschema bepaald dat tot winst voor zichzelf moet leiden. Dus de pensioenfondsbelegger gaat gemiddeld te veel premie betalen en dus geld verliezen. Onbegrijpelijk liet het pensioenfonds de grootbank die het hele zaakje bedacht had, of een verwant bedrijf, ook de waardering van de portefeuille doen.

Eerst werden welgestelde individuen benaderd of ze voor een cashbonus een miljoenenpolis wilden aanvragen, alle premies betaald dankzij het Nederlandse pensioenfonds. Die rijke Amerikanen waren niet zo geïnteresseerd, zelfs niet in een bonus van honderdduizenden dollars voor het eventjes invullen van een aanvraagformulier voor levensverzekering. Welgestelde mensen waren terecht bezorgd over belastingcomplicaties, en ook over de nieuwe eigenaar van hun verzekering die goed ging vangen bij hun dood. Zie ook de reportage van de Wall Street Journal over een verzekerde met een gefabriceerde polis die—volkomen aangekleed—in bad verdronk.

Oplossing: benader huurders in de sociale-woning sector, waar $300.000 bonus meer geld is dan deze mensen in vele jaren bij elkaar verdiend hadden. Het feit dat tegen alle regels van de verzekeraar in, het inkomen van de verzekerde in geen verhouding stond tot grootte van de polis werd voorlopig verborgen. Ironisch resultaat was dat PME honderden Amerikaanse AOW’ers een onbezorgde oude dag verschafte. Maar deze mensen hadden nooit pensioenpremie betaald!

Afwaardering

Totale afwaardering voor PME eind 2008: netto €125 miljoen; en eind 2009 €665 miljoen, terwijl de levensverzekeringsbelegging niet onderhevig zou zijn aan zwakke economie en alleen afhankelijk van de levensverwachting van de Amerikaanse oudjes. Heel triest voor de PME-deelnemers blijft het feit dat hun bestuur geen schadeclaim wilde indienen toen wij hen attendeerden dat de uiterste datum daartoe voor jaareinde 2013 was. Wij waren bereid proces- en advocaatkosten te financieren gezien ons vertrouwen in de goede afloop. “No cure, no pay!” Wel adviseerde het PME-bestuur ons deze aangelegenheid met de vermogensbeheerder Mn op te nemen. Die wisten hun gevoelens heel goed—ook emotioneel—te vertolken, dat een schadeclaim geenszins de bedoeling was. Bij het zoeken naar een verklaring voor het niet-indienen van een schadeclaim vrezen we dat deze gevonden wordt in de bonussfeer. Het terugdraaien van een reeds ingeboekte bonus, zowel bij de bank als vermogensbeheerder doet veel zeer.

Wij hebben hier eerder over geschreven, dit gaf aanleiding tot vragen door het Kamerlid Pieter Omtzigt, die tot volslagen nietszeggende antwoorden van de ministeriële staf op Parnassusplein 5 leidden. De pensioenlobby was blijkbaar wel tevreden met die antwoorden, want de rechterhand van de Staatssecretaris werd beloond met een lucratieve baan bij de Pensioenfederatie, zie Zwarte Zwanen 5 (op 23 min 18 sec). Mooi voorbeeld voor andere hard-ploeterende ambtenaren bij ministerie en toezichthouder.

Terug naar de toekomst

Klopt onze stelling uit 2012, dat … pensioenuitvoerders maar weinig geleerd hebben van hun eerdere blunders. In het jaarverslag van ABP 2015 blijkt dat: “De door de uitvoerder beheerde waarderingsmodellen worden met name gebruikt voor interest rate swaps.” (Zie p.12)

Dat lijkt mij een fatale belangenverstrengeling. Top personeel bij de uitvoerder ontvangt bonus—tot in de jaarlijkse miljoenen per persoon—gebaseerd op deze waardering. Heeft deze beslissingsbias geleid tot het jaarlijkse beleggingsresultaat voor derivaten bij ABP (p. 78): verlies van €18 miljard.

Wij zijn benieuwd hoe dat gaat aflopen.

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
13.9 °C
O2
Beurs AEX
AEX 516.71
+ / - -0.56%

Meest gelezen op DFT

poll image

Stelling DFT Geld

Geld bij elkaar leggen in een bv om een huis te kopen (voor mijn kind). Goed idee!


Verstuur
Meer Premium