Gevolgen Grieks failliet onderschat

CDS uitgekauwd of toch niet?

Er is al veel gezegd over CDS (faillissementsverzekering) op Griekse staatsschuld dus op dit punt hou ik het kort. Deze verzekeringsproducten in derivaatvorm hebben het nadeel dat ze over-the-counter (OTC) gaan en dus is het praktisch onmogelijk om te bepalen wie nou wat moet betalen als Griekenland failliet gaat. Nu hangt het bankroet al een tijdje in de lucht en zullen de verkopers (schrijvers) van deze CDS producten allang de opdracht gekregen om meer geld opzij te zetten (margin call), dus het bankroet hoeft niet direct tot problemen te leiden.

Bruto versus netto blootstelling

Echter, de meeste marktvorsers kijken naar netto blootstelling. Stel u verkoopt een CDS op Griekenland aan uw buurman maar u koopt tegelijkertijd een CDS op Griekenland van u overbuurvrouw dan heeft u nul komma nul netto blootstelling aan Griekenland. Dan gaat Griekenland failliet en uw buurman staat met een grote grijns voor de deur of u even wilt uitbetalen. U zegt “geen probleem, ik ga mijn geld nu opeisen bij mijn overbuurvrouw” want zij heeft u een CDS verkocht en moet nu aan u uitbetalen. Maar aangekomen bij haar voordeur ziet u net nog het incassobureau wegrijden met haar gehele inboedel. U heeft nu een probleem want u moet nu uw buurman uitbetalen en u heeft het geld er niet voor.

Op papier had u nul netto blootstelling en uiteindelijk gaat u er toch aan onderdoor. Er hoeft dus maar één tegenpartij failliet te gaan (zoals MF Global of Lehman) om het onaangenaam voor velen te maken. Nu zijn het aantal Griekse CDS (bruto) niet schrikbarend hoog maar het Grieks failliet gaat de rest van de PIIGS (Portugal, Italië, Ierland, Griekenland en Spanje) onder druk zetten. Tegenpartijen gaan zich afvragen of hun verzekeringen (CDS) op de PIIGS nog wel kunnen uitbetalen bij een eventueel faillissement. Iedereen gaat dan van iedereen meer geld in reserve eisen en de kleinere tegenpartijen zullen worden vermeden omdat men vreest dat die niet genoeg kapitaal hebben. Dit, de meest gevaarlijke vorm van een bank run, leidt dan weer tot faillissementen van brokers en banken etc.

ECB to the rescue, AEX knalt omhoog

De ECB ziet dit ook en zal waarschijnlijk al haar bezwaren aan de kant schuiven en de turbo’s op de ECB geldprinters vol aan zetten om te zorgen dat er genoeg liquiditeit in de markt aanwezig is. De beurzen kunnen dus de volgende beweging laten zien: Grieks failliet: kleine paniek, beurzen omlaag; ECB grijpt in: beurzen vliegen omhoog. Maar dit zal maar tijdelijk zijn…

Iedereen vergeet het gevaarlijkste punt

Op een gegeven moment gebeurt er iets waar bijna niemand het over heeft: kiezers verzetten zich. Bijna alle voorspellingen van economen en analisten en de hosanna stemming op de beurs kunnen dan (weer) het raam uit. Bij een Grieks faillissement zal in Nederland Wilders zich zelf op de borst slaan om te zeggen dat hij dit heeft voorspeld en dat hij iedereen heeft gewaarschuwd en dat hij daarom is weggehoond door de regering en de rest van de tweede kamer. De kiezer, die zich al genegeerd voelt door de gevestigde orde van de politiek zal furieus zijn. Het wordt dan een race tussen de PVV en de SP, die beiden nou niet te boek staan als eurofielenpartij. Steun voor het ene na het andere hulppakket naar de PIIGS zal dan waarschijnlijk gedwarsboomd worden (zie mijn oude DFT column hierover ).

Politiek landschap kernlanden op zijn kop

In de andere kernlanden van de eurozone zal het niet anders gaan. De (Ware) Finnen partij kan ook haar gram halen en met de grote publieke verontwaardiging zullen veel politici binnen de partijen opeens anti-eurozone agenda’s voeren. In Duitsland gaan fracties binnen het CDU en FDP zich keren tegen hun leiders omdat de ECB Zimbabwaans aan het printen is geslagen. Kortom, het politieke landschap in de sterke eurolanden zal omslaan en het Grieks faillissement zal de gebeurtenis zijn die dat in gang zal zetten.

Grieks failliet als verlossend voorbeeld

Het Grieks failliet zal waarschijnlijk tot een echte schuldreductie (dus niet alleen op Griekse staatsschuld in handen van de banken, maar op de totale staatsschuld) van 70% voor Griekenland leiden. Alhoewel het faillissement en de noodzakelijke teruggang naar de Drachme op korte termijn pijnlijk zal zijn, zal het land waarschijnlijk redelijk snel terugveren (wellicht 9 maanden), net als Argentinië nadat het haar euro (peso met de vaste wisselkoers met de dollar) heeft moeten verlaten en het faillissement indook. Dit gaat als verleidelijk voorbeeld dienen voor het electoraat in de andere PIIGS landen. Onder het juk van door de Duitsers opgelegde bezuinigingen zullen zij de Griekse route steeds aantrekkelijker vinden. Het Grieks failliet zal dus een voorbeeld worden van verlossing.

Waarom zegt/ziet niemand wat?

Het is angstaanjagend dat met name beleidsmakers zich hier niet mee bezig houden. Misschien denken onze huidige leiders wel dat ze de democratie kunnen ombuigen naar een totalitaire eurozone staat en dat de kiezer het wel moet pikken. Ik denk dat ze dat niet zal lukken, maar het alternatief van populistische dan wel nationalistische partijen zal waarschijnlijk ook geen verbetering zijn. De politiek zal (verder) polariseren, de politieke en sociale spanningen binnen landen en tussen landen zullen toenemen.

Door de introductie van de euro zijn de verschillen en tegenstellingen alleen maar toenemen in plaats van afgenomen (wat het beoogde doel was van politici, hoop ik…). De eurozone zou dus onder al deze spanningen uiteen kunnen spatten en dat alles door een relatief klein Grieks faillissement. De jubelstemming op beurzen nu en zo ook bij een ECB ingrijpen zal dus een laatste stuiptrekking zijn als ik gelijk heb. U bent bij deze gewaarschuwd.

Alexander Sassen van Elsloo is oprichter van Sassen Research & Consultancy Company. Voorheen was hij head of research bij Hobart Capital Markets in Londen en deed hij aandelen- en hedgefundsales bij onder andere Kepler, MF Global en Rabo Securities.

 Mail

 Print

 DFT Nieuwsbrief