Alex Sassen van Elsloo
 
 
Exclusieve artikelen van de Telegraaf redactie

Uw pensioen wordt vernacheld

04 MRT 2016 Alexander Sassen van Elsloo

Pensioenen zijn de laatste tijd veelvuldig in het nieuws en terecht! Met de lage rentestanden zijn er allerlei problemen ontstaan voor pensioenfondsen. Deze omstandigheden hebben tot, naar mijn mening, ongunstige besluiten geleid. Het risicoprofiel van pensioenfondsen is significant gestegen, terwijl de opbrengsten die daar tegenoverstaan wel eens enorm kunnen gaan tegenvallen. Mensen die rekenen op hun pensioen kunnen beter een paar slagen om de arm houden en wellicht zelf maatregelen treffen.

Hoe werkt het?

Elk pensioenfonds heeft een mismatch tussen de looptijd van de bezittingen (het vermogen onder beheer) en de verplichtingen (de pensioenen dus). Hierdoor reageren beide kanten van de balans anders op een bewegende rente. Door het onconventionele monetaire beleid van de afgelopen acht jaar, is de rente enorm gedaald. Leuk voor mensen met schulden, maar niet zo leuk voor pensioenfondsen. Op het eerste gezicht lijkt het leuk, want door de lagere rente zijn aandelen, obligaties en vastgoed (de drie grote portefeuillecomponenten bij een pensioenfonds) allen zeer hard gestegen in prijs sinds 2008. Het probleem is echter dat door de lage rente en de voornoemde mismatch, de verplichtingen (pensioenen; ofwel de andere kant van de balans) nog harder zijn gestegen. Vandaar dat sommige pensioenfondsen moesten korten en/of de premies hebben verhoogd. Dat lijkt vervelend, maar dit is nog maar het topje van de ijsberg.

Risicostijging

Een pensioenfonds krijgt natuurlijk iedere maand de nieuwe pensioenpremies gestort, die het dan moet beleggen. Probleem nu is echter dat de meeste beleggingen nauwelijks iets opbrengen. Staatsobligaties van Duitsland hebben tegenwoordig een negatieve rente tot een jaar of acht en zwakke landen zoals Italië konden tot voor kort lenen onder de twee procent, tien jaar vast! Omdat veilige beleggingen zoals Duitse en Nederlandse staatsobligaties steeds minder rente opleverden, hebben pensioenfondsen hun heil moeten zoeken in steeds risicovollere beleggingen zoals Italiaans staatspapier, bedrijfsobligaties, aandelen en high yield obligaties. Ze hebben dus steeds meer risico in hun beleggingen moeten nemen om de rendementsdoelstellingen te kunnen halen. Deze doelstellingen werden iedere keer nog moeilijker door de steeds dalende rente, met dank aan de ECB. Door de shift naar steeds meer risicovolle beleggingen, zijn deze instrumenten steeds duurder geworden (in het geval van obligaties leveren ze dus steeds lagere rente op) en ik durf nu keihard te stellen dat pensioenfondsen zich hebben volgeladen met heel veel risico, waar niet genoeg potentieel rendement tegenover staat.

Oh-Oh

En dit is als alles een beetje blijft lopen zoals het loopt, maar als de economische cyclus weer zijn weg zuidwaarts vervolgd (en het ziet ernaar uit dat dit nu het geval gaat zijn), dan krijgen de pensioenfondsen te maken met beleggingen in bedrijven die failliet gaan. Dan moet er worden afgeschreven op de aandelen, obligaties en vastgoed. Als de (reken)rente dan nog niet stijgt, gaat elk pensioenfonds te maken krijgen met de perfect storm (lagere rendementen, afschrijvingen, en hoge/stijgende verplichtingen).

Waarom?

Nu zou iemand kunnen zeggen dat er ook geld verdiend kan worden in een neergaande markt (short gaan of goud kopen bijvoorbeeld), maar pensioenfondsen zijn aan handen en voeten gebonden door allerlei stompzinnige regeltjes die averechts werken. Zo mag een pensioenmanager niet teveel cash of goud in portefeuille hebben. Ook al verwacht hij (en, als voorbeeld, ook de pensioendeelnemers) een nieuw Lehman moment (zoals in 2008), dan nog kan hij er niks mee doen. De pensioenpremies blijven iedere maand binnen komen en hij moet long gaan (kopen) en moet dat spreiden (mag niet alles in vastgoed, of aandelen of obligaties, of goud en zo verder). De pensioenmanager moet dus beleggen; iets wat onze beleggingswereld een groot piramidespel gehalte geeft (het geld moet er bij blijven komen en mag niet eruit worden gehaald). Ik denk dan ook dat pensioenmanagers (althans de slimme onder hen) de meest gefrustreerde mensen in Nederland zijn. Helaas zullen zij worden ingehaald, frustratietechnisch, door de pensioendeelnemers, want die krijgen in de toekomst te maken met pensioenkortingen, premieverhogingen, switch naar middenloonregeling en/of definded contribution (pensioenpremie staat vast, de pensioenuitkering niet) in plaats van defined benefit (vast pensioenbedrag).

Fix

De oplossing voor dit probleem, en zie dit als een voorzet, zou moeten bestaan uit het volgende:

1) laat pensioenfondsen los wat betreft beleggingsbeleid

2) laat pensioendeelnemers vrijelijk kiezen en switchen tussen pensioenfondsen

3) laat pensioenfondsen concurreren met buitenlandse (goedgekeurde) partijen

Door deze drie maatregelen kunnen de slimme pensioenmanagers goed ingrijpen, terwijl de slechte pensioenmanagers gestraft zullen worden (punt 2) door pensioendeelnemers die hun pensioen daar weghalen en onderbrengen bij de eerstgenoemde groep. Door het beleggingbeleid los te laten, kan de manager het geld beleggen (let wel: volgens de vooraf gestelde doelstellingen) voor opgaande en neergaande markten. Door de concurrentie met (veelal geavanceerdere) partijen uit het buitenland, ontstaat er in Nederland ook een kwaliteitslag die de pensioendeelnemers ten goede zou komen. De lijst met maatregelen om de pensioensector te verbeteren zijn veel langer dan deze drie punten natuurlijk, maar de gehele lijst is praktisch waardeloos als de ECB doorgaat met haar monetaire wanbeleid. Dus wees boos op de ECB en uw overheid en niet op uw pensioenmanager en onderneem zelf actie om uw pensioen veilig te stellen.     

11.7 °C
ZZW1
 
files 289
169 km.
Beurs AEX
AEX 411.62
+ / - -2.97%
AEX411,62arrow-2,97% 27-06
AMX578,41arrow-5,16% 27-06
ASCX713,92arrow-3,77% 27-06
BEL-203141,13arrow-4,06% 27-06
FTSE 1005982,20arrow-2,55% 27-06
CAC-403984,72arrow-2,97% 27-06
SMI7594,49arrow-1,97% 27-06
meer...