Het politiek establishment verzaakt

Voor wat hoort wat

In de jaren na de Tweede Wereldoorlog was het politieke landschap in de meeste westerse landen overzichtelijk. Aan de conservatieve kant van het spectrum stonden partijen die vaak een christelijke overtuiging uitdroegen. Doorgaans waren deze partijen over sociale vraagstukken behoudend en waren zij vriendelijker voor het bedrijfsleven dan hun concurrenten in het politieke speelveld.

Aan de progressieve kant stonden de partijen die sterke banden onderhielden met de vakbonden en zich vaak sterk maakten voor nivellering. In veel landen deden er in de praktijk slechts twee partijen toe. Voorbeelden zijn de Republikeinen en de Democraten in de V.S., de Conservatieven en Labour in het Verenigd Koninkrijk, en de CDU en de SDP in Duitsland.

De macht ging in een redelijk voorspelbare pendulum-beweging door de tijd van de ene naar het andere blok. Omdat de economie groeide konden beide blokken steeds 'leuke dingen voor moderne mensen' in het vooruitzicht stellen zoals collectieve gezondheidszorg, onderwijs en pensioenen. Het systeem was overwegend stabiel

Alternatieve partijen

Daar begon eind jaren zeventig het klad in te komen. Ingeleid door de oliecrises en versterkt door de ontwikkeling van informatie technologie en globalisering, werd in toenemende mate duidelijk dat de gevestigde orde minder grip had op sociaal-economische ontwikkelingen dan tot dan toe werd verondersteld. Een goed geregeld pensioen, de voorspelbaarheid van een almaar stijgende (geïndexeerd) loon en voldoende werkgelegenheid waren niet langer vanzelfsprekend. In die jaren nam ook de immigratie naar het Westen toe.

Het groeiende onbegrip van veel burgers voor de in hun ogen vaak onverschillige politieke elite heeft geleid tot de opkomst van alternatieve politieke bewegingen die systematisch stemmen afsnoepen van de gevestigde politieke partijen.

Economie

De verbindende factor tussen deze alternatieve partijen is dat zij vrijwel allemaal naar voren brengen dat de immigratie een bedreiging vormt voor het Westen. Daarnaast zijn de meesten ook wars van een in hun ogen te groot overheidsapparaat en dan vooral als het internationale organisaties betreft. Deze houding maakt het momenteel voor politici (die nog altijd uit de gevestigde partijen komen en die aan den lijve voelen dat zij een steeds kleiner deel van het electoraat gesteund worden) bijzonder moeilijk om de economische crisis effectief te bestrijden.

De bestrijding vergt namelijk internationale coördinatie, en dan bij voorkeur door een organisatie die daadwerkelijk kan optreden. Daarvoor dient nationale zeggenschap opgeofferd te worden aan een internationaal orgaan. De alternatieve partijen werken dit actief tegen en spelen in op de antipathie die er bijvoorbeeld onder steeds meer Europeanen heerst tegen de EU en onder Tea Party aanhanger naar alles wat met de Federale overheid te maken heeft en de Federal Reserve in het bijzonder.

De Europese, Amerikaanse en Japanse schuldencrises kunnen alleen structureel worden opgelost als er een geloofwaardig en concreet plan in werking gesteld wordt om de opgebouwde schuldenberg op een ordentelijke manier af te lossen in een situatie waarin de economische groei waarschijnlijk jarenlang rond het nulpunt blijft steken.

Dat betekent dat politieke leiders een bijzonder onaangename boodschap aan hun burgers moeten brengen: vermeende verworvenheden (een prima pensioen, onderwijs en gezondheidszorg) staan op de helling. De gevestigde politieke partijen durven die broodnodige maatregelen niet te nemen omdat zij voelen dat zij daarmee hun neergang bij de kiezer zullen versnellen.

En zo blijven de huidige politieke leiders steken in korte termijn brandjes blussen in de hoop dat de lange termijn problemen door een aantrekkende economische groei miraculeus zullen verdwijnen. De financiële markten straffen dit gemodder genadeloos af. Dit zal niet veranderen totdat de politieke leiders doen waarvoor ze gekozen zijn: leiderschap tonen.

Fred Huibers (1963) is fondsmanager van de HEK Value Funds. Hij trad de afgelopen jaren tevens op als hoogleraar bedrijfsfinanciering en beleggingen.

 Mail

 Print

 DFT Nieuwsbrief