Nieuw! Elke maand
15 Premium artikelen gratis.
Registreer nu of log in en lees voortaan elke maand 15 Premium artikelen gratis.
Camiel van Roosmalen
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Foto: Bloomberg

Column

Aandeelhouders banken in de knel

08 AUG 2017 Paul Lee

Banken zijn zo druk met het voldoen aan allerlei regels van de toezichthouders dat ze de belangen van aandeelhouders uit het oog dreigen te verliezen.

In reactie op de kredietcrisis die 10 jaar geleden uitbrak, werd in hoog tempo de bankencode herschreven. Dit was ook broodnodig en heeft op zich niet verkeerd uitgepakt. De banken zijn nu veel beter opgewassen tegen een grootschalige kapitaalvlucht en bovendien is de belastingbetaler gevrijwaard van instabiliteit.

Daarnaast hebben de toezichthouders de hoogstnoodzakelijke cultuurverandering teweeggebracht. Want vóór de crisis bestond de wereldwijde bankentop voor een groot deel hardcore kapitalisten die niet schuwden voor het nemen van onverantwoorde risico’s.

De belangen van toezichthouders en aandeelhouders sluiten in het algemeen prima op elkaar aan. Iedereen is erbij gebaat dat een nieuwe financiële crisis wordt voorkomen. Dat aandeelhouders in de aanloop van de crisis niet altijd hun eigen langetermijnbelang dienden, is wel gebleken.

Maar wat tegenwoordig goed is voor de toezichthouders – koste wat kost de risico’s tot een minimum bepreken – is niet altijd goed voor de aandeelhouders. Juist deze groep dreigt een roepende in de woestijn te worden.

Rompslomp

Regelgeving is goed, maar moet wel te rechtvaardigen zijn. Neem de informatieplicht die banken hebben. De enorme administratieve rompslomp die daarbij komt kijken, levert niet altijd het gewenste resultaat op. De banken moeten tot in detail beschrijven welke instrumenten zij aanhouden. De gedachte hierachter: toezicht verbetert als informatie openbaar is.

Basel III is immers gebouwd op de veronderstelling dat toezicht op de sector ervoor zorgt dat de banken zich zullen inspannen als het gaat om risicobeheersing. Alleen gebeurt dat niet.

De verantwoording die banken moeten afleggen aan de waakhonden bestaat uit enorme stromen gegevens en berekeningen. Het uitpluizen van al die data is praktisch amper haalbaar. Bovendien is vaak onduidelijk wie nu eigenlijk de analyses verricht. Feit dat de gegevens openbaar zijn, is geen garantie dat er daadwerkelijk iemand naar kijkt.

Hoe dan ook; de enorme berg aan complexe informatie maakt het lastig om problemen überhaupt te herkennen, ook al liggen ze bij wijze van spreken voor het oprapen. Er ontstaan steeds complexere bouwwerken van processen en systemen, waardoor banken dreigen weg te zakken in het regelgevingsmoeras.

Collectief falen

Bovendien: in hoeverre hebben belanghebbenden nog een stem bij de banken? In absolute zin oefenen toezichthouders veel meer invloed uit op wat een bank doet, dan de aandeelhouders. De toezichthouders hebben het dus voor het zeggen gekregen. Want de stem van die toezichthouder blijft niet beperkt tot de bestuurskamer.

Deze waakhonden zijn ook fysiek aanwezig op de werkvloer, om toe te zien hoe en of regels worden nageleefd. De banken staan onder zo’n hogedruk om aan alle protocollen te voldoen, dat de belangen van aandeelhouders weleens uit het oog worden verloren.

Regels hebben over het algemeen veel ongewenste neveneffecten omdat ze per definitie nogal star en statisch zijn. Kortom: iets mag wel of iets mag niet. Er is geen middenweg. Echter, de dialoog die aandeelhouders voeren is afgestemd op voortdurend veranderende omstandigheden waarin specifieke banken verkeren. Hieraan ligt de overtuiging ten grondslag dat betrokken aandeelhouderschap waarde creëert voor de ondernemingen en de aandeelhouders, en risico’s beperkt.

De banken staan er beter voor dan tien jaar geleden, maar de crisis was het gevolg van collectief falen.  En was te wijten aan zowel de banken als de beleggers, de toezichthouders en de centrale banken. Beleggers hebben net als regelgevers belangrijke lessen geleerd van al deze ellende.

Geen enkele partij mag een onevenredig grote stempel drukken op de manier waarop banken worden geleid. En ook de stem van de aandeelhouder mag niet verstommen.

Paul Lee is hoofd corporate governance bij vermogensbeheerder Aberdeen Asset Management

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
24.9 °C
ZO3
Beurs AEX
AEX 520.18
+ / - -0.32%
AEX520,23arrow-0,31% 15:57
AMX790,98arrow-0,34% 15:56
ASCX1005,24arrow0,14% 15:56
BEL-203919,37arrow-0,29% 15:57
FTSE 1007372,85arrow-0,12% 15:41
CAC-405125,66arrow-0,12% 15:57
SMI8932,40arrow-0,35% 15:41
meer...
Meer Premium