Madoff’s piramide-spel

De kranten hebben bol gestaan van berichten over de fraude bij partijen als Palm Invest en Easy Life. Maar het ging hier ‘slechts’ om miljoenen. De zwendel van Bernie Madoff bedraagt naar allerwaarschijnlijkheid zo’n $50 miljard. Ook Nederlandse beleggers zijn geraakt. Er zijn fund-of-funds, ook van Nederlandse origine, die belegd hebben in de fondsen van Madoff. De tentakels van Madoff reiken veel verder dan menigeen zich realiseert.

In Wall Street is het piramide-spel van Madoff ingeslagen als een bom. De kranten staan er daar wel vol mee. Men kan het gewoon niet geloven, omdat Madoff bekend staat als een uiterst kundig en aimabel persoon, een legende in de financiële wereld, in wie velen groot vertrouwen stelden. Ergens moet het fout zijn gegaan met deze man, zo schreef een goede bekende over hem.

In het begin heeft hij echt goede resultaten behaald, zo beweren intimi. Maar toen het ergens een paar maanden fout ging, kon hij het niet verkroppen dit aan zijn klanten te verkopen. Hij begon met geld te schuiven (vooral de inleg van nieuwe beleggers), in de hoop dat betere resultaten later het weer goed zouden kunnen maken. Maar dat gebeurde niet. En een bekend gezegde luidt: al gaat de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel.

Vooral toen beleggers door de kredietcrisis op steeds grotere schaal begonnen uit te stappen, raakte Madoff in problemen, net als bij ieder piramidespel eigenlijk, als er geen nieuwe aanwas van geld meer komt. Hoe kon deze man echter het spel zo lang spelen, en hoe kon het dat zoveel beleggers, ook van gegoede banken, grote beleggers en zelfs pensioenfondsen, die toch allemaal een goede due dilligence uitvoeren, bij hem zijn gaan beleggen?

Er zijn vele redenen te bedenken. Zo was hij, zoals gezegd, ‘the nicest guy in the room’, een legende op Wall Street. Hij wees regelmatig ook klanten af. Dat schept een bepaalde exclusiviteit waar bepaalde typen mensen door worden aangetrokken. Het was lastig om klant bij hem te kunnen worden. Mensen deden alles om bij hem in de buurt te komen, in de hoop bij hem te kunnen investeren. Mensen werden zelfs lid van bepaalde ‘country clubs’ als ze wisten dat Madoff daar regelmatig kwam.

Daarnaast werkte hij met zeer vertrouwenswekkende tussenpersonen. Fairfield Sentry bijvoorbeeld, dat een hedgefonds bouwde op zijn beleggingen, met een uitstekend trackrecord. Nomura, een van de grootste Japanse banken, idem dito. Ook een Franse, Spaanse banken deden zaken met hem. Wie eigenlijk niet? Belangrijk in het spel was ook dat Madoff je geld teruggaf als je het nodig had. Eén briefje en binnen een paar dagen had je je geld terug (tot dat het natuurlijk fout ging).

Daarnaast had Madoff een simpele strategie die toch eigenlijk bijna niemand begreep. Dit is ook een van de redenen die de bekende blogger Henry Blodget opgeeft voor de fraude. Madoff noemde het de ‘split-strike’. Het klinkt inderdaad intelligent en convervatief tegelijkertijd. Weinige wisten echter precies wat het was. Maar de belangrijkste reden achter de fraude was dat de resultaten goed waren, maar niet uitzonderlijk. Er werden geen gouden bergen beloofd, want die wekken argwaan.

Een van de hedgefondsen die gebruikmaakte van Madoff’s strategie, het eerder genoemde Fairfield Sentry, kende een zeer stabiel resultaat. Zie ook onderstaand plaatje. Iedere stip geeft een maandrendement aan. In 93% van de gevallen was er een positief rendement. Dat trekt mensen aan: zelden een negatieve maand. En opvallend genoeg werden de resultaten in de loop der jaren ook langzaam minder: van in het begin 10 tot 11% per jaar, naar 7 tot 8%. Meesterlijk, het was precies in lijn met de aflopende resultaten die veel andere hedgefondsen in de loop der jaren lieten zien.

Wat mij allemaal zo angstig maakt is hoe het toch kan dat de SEC, de AFM van de VS en dan nog strenger, vele malen bij Madoff op bezoek is geweest en dat accountants de boeken controleerden, en dat het blijkbaar dan toch fout kan gaan. Wie of wat kun je dan nog vertrouwen? Het geeft voor mij eens te meer aan dat je altijd je beleggingen moet spreiden, hoe mooi het verhaal ook is. En je moet toch echt weten waarin je belegt. Een black box is na Madoff’s fraude niet meer acceptabel.

Harry Geels is directeur Research en partner bij INMAXXA met kantoren in Maastricht en Dronten (www.inmaxxa-research.nl). Daarnaast is hij uitvoerend hoofdredacteur van Technische en Kwantitatieve Analyse (TKA). De informatie in deze opinie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. De standpunten en vooruitzichten van Geels geven zijn mening weer in zijn hoedanigheid als directeur Research.

 Mail

 Print

 DFT Nieuwsbrief