Pssst! De Telegraaf krijgt een nieuwe website. Nieuwsgierig? Bekijk ‘m hier!
Harry Geels
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Foto: ANP

Schaduwkanten van ETF’s

20 APR 2017 Harry Geels

ETF's zijn mooie instrumenten. Ze stellen beleggers in staat transparant en goedkoop een index te volgen. Maar er zijn ook nadelen, die vooral naar voren komen in de kleinere beleggingsmarkten.

In de Wall Street Journal stond recent een mooie column van Jason Zweig onder de titel 'The Expensive Ingredient of Cheap ETFs'. Het blijkt dat de bied-laat spreads die ETF's in de onderliggende instrumenten, vooral in kleinere, minder liquide markten, moeten worden betaald, uiteindelijk een zeer grote kostenpost worden. Volgens nieuw wetenschappelijk onderzoek werd er vorig jaar voor $18 miljard aan spreads betaald. Hoe kleiner de index, hoe groter de spreadkosten in de onderliggende instrumenten zijn en hoe meer de ETF in de loop van de tijd gaat achterlopen op de index.

Een andere schaduwkant ontstaat als ETF's succes hebben. Zoals in een artikel van Bloomberg van 13 april valt te lezen, moet de VanEck Vectors Junior Gold Miner ETF de index wijzigen, lees breder maken. Er is zoveel geld in het product gestroomd dat de ETF voor diverse kleinere goudmijnen zo'n grote aandeelhouder is geworden dat de in- en uitstroom marktverstorend werkt. Daarbij komt nog een complicatie, dat volgens Canadees recht een aandeelhouder een bieding moet doen op het hele bedrijf als het meer dan 20% van het bedrijf bezit, wat ook voor de betreffende VanEck-ETF bij sommige bedrijven in de portefeuille een reëel gevaar is.

Recent schreef ik zelf een artikel in Beleggers Belangen over ETF's en duurzaam beleggen. Het blijkt nog een lastige combinatie te zijn. De fundamentele vraag is of beleggers in ETF's überhaupt wel hun fiduciaire taak als belegger uitvoeren. Beleggers - althans dat is mijn mening - moeten bedrijven afstraffen die het slecht doen en bedrijven belonen die het goed doen. Dat is de essentie van het kapitalistische systeem die de economie en maatschappij uiteindelijk verder helpt. Bedrijven kopen die het om wat voor reden dan ook slecht doen (een neveneffect van indexbeleggen), bijvoorbeeld omdat ze inefficiënt zijn of niet goed met duurzaamheid of ESG bezig zijn, horen in mijn ogen niet een portefeuille thuis.

En de transparantie in indexbeleggen komt bovendien met een prijs. Hedge funds lopen altijd al op de indexwijzigingen vooruit, waardoor de uiteindelijke wijzigingen die de ETF's moeten doorvoeren in de portefeuille duurder worden. Front running heet dat, maar dan legaal. Volgens onderzoek van Robeco speelt front running vooral in minder liquide markten. Daar is namelijk de koersimpact van een indexwijziging groter.

Liquiditeit is sowieso een issue bij ETF's. In minder liquide markten kunnen ETF's, als er een crisis komt, marktverstorend werken. Tot nu heeft de bulk van de ETF-markt nog geen grote crisis doorgemaakt (meer dan de helft van het huidige aanbod van ETF's is na de kredietcrisis tot stand gekomen). Maar als alle beleggers door dezelfde deur naar buiten vluchten, moeten diverse ETF's verkopen in minder liquide markten. ETF's maken illiquide markten niet liquide.

Zie ook nog dit artikel van Bloomberg onder de veelzeggende titel: ‘ETF’s maken markten dommer en duurder voor beleggers.’

Afsluitend: de ETF-markt groeit snel. Maar beleggers moeten kritisch zijn op het gebruik. De fiduciaire taak van de belegger buiten beschouwing latend luidt mijn stelling: ETF's zijn alleen geschikt als langetermijnbelegging in grote, liquide markten die efficiënt functioneren. Ze zijn een systeemgevaar voor minder liquide markten.

Drs Harry Geels is CIO bij Blauwtulp Vermogensbeheer.

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
12.5 °C
ONO1
Beurs AEX
AEX 527.78
+ / - -0.05%
AEX527,78arrow-0,05% 25-09
AMX812,25arrow-0,58% 25-09
ASCX1014,93arrow-0,27% 25-09
BEL-203963,20arrow0,13% 25-09
FTSE 1007301,29arrow-0,13% 25-09
CAC-405267,13arrow-0,27% 25-09
SMI9140,47arrow0,04% 25-09
meer...
Meer Premium