Jaap van Duijn
 
 
Exclusieve artikelen van de Telegraaf redactie
zo 20 mrt 2011, 08:00

Japan

Na de aardbeving en de daaropvolgende tsunami werd economen en andere commentatoren gevraagd wat dit allesverwoestende natuurgeweld voor de Japanse economie zou betekenen. De strekking van hun antwoorden was: de ramp zou de economie een behoorlijke impuls kunnen geven. Ik zou zeggen: het is maar hoe je het bekijkt.

Net zoals ieder bedrijf en ieder gezin heeft ook een land een balans en een verlies-en-winstrekening. Uit die laatste blijkt voor een bedrijf hoeveel winst er in een jaar is gemaakt, voor een gezin hoeveel inkomen er is verdiend en voor een land wat het bruto binnenlands product (bbp) in een bepaald jaar is geweest. Op de balans van bedrijf, gezin en natie staan links de bezittingen, rechts de schulden. Als je de laatste van de eerste aftrekt, hou je het eigen vermogen over.

Het eerste gevolg van de afschuwelijke ramp die Japan heeft getroffen, is een verlies van duizenden mensenlevens. Materieel is er voor vele miljarden aan bezit verwoest en verloren gegaan. Duizenden gezinnen die de ramp hebben overleefd, hebben niets meer. Fabriekshallen zijn weggevaagd, grote delen van de infrastructuur (wegen, bruggen, vliegvelden, communicatie-infrastructuur, energievoorziening) zijn verwoest. Al die roerende en onroerende goederen stonden op de linkerkant van de balans van bedrijven, gezinnen en overheid. De bezittingen zijn weg, de schulden zijn gebleven. Wat met jaren van inspanningen was opgebouwd, is in één klap weggevaagd. Japan is in een dag een stuk armer geworden.

De andere kant van de economie van een ramp zijn de economische activiteiten, die in het bbp van een land tot uitdrukking komen. Aanvankelijk lopen die terug, want er is productiecapaciteit verloren gegaan. Er is een tekort aan energie en fabrieken zijn dichtgegaan. Maar de daaropvolgende wederopbouw van het getroffen gebied betekent wel voor jaren heel veel werk. Eerst moet alles opgeruimd worden en vervolgens moet er weer opgebouwd worden. De bouwsector krijgt dus een enorme impuls. De economische groei zal daarom na een aanvankelijke dip in de komende jaren hoger kunnen zijn, maar het is wel extra groei om de verkeerde reden: iets herstellen wat eerst kapotgemaakt was.

Omdat de publieke infrastructuur in het getroffen gebied verwoest is, zal ook de Japanse overheid veel extra uitgaven moeten doen. Maar we hebben het wel over een overheid die al meer schulden heeft dan welk ander ontwikkeld land ook. De schuld bedraagt ongeveer 200% van het bbp (in Nederland is het 66%). Door de noodzakelijk geworden investeringsuitgaven zal de Japanse staatsschuld een stuk verder gaan oplopen. Dat is een ongelukkige bijkomstigheid van de ramp.

De gevolgen van de aardbeving voor de economie zijn dus op zijn minst gemengd. Het nationaal inkomen kan op termijn extra toenemen, maar dan wel in een land dat duizenden doden heeft te betreuren, een nucleaire ramp nabij is en in één klap armer is geworden.

Als welvaart gemeten wordt aan het inkomen per hoofd van een land, dan is een natuurramp een welvaartsimpuls. Wordt welvaart echter gemeten als rijkdom, of als het welbevinden van de bevolking, dan is een ramp wat het woord al zegt: een ramp.

Jaap van Duijn is onafhankelijk beleggingsdeskundige.


9.7 °C
Z3
 
files 150
125 km.
Beurs AEX
AEX 423.46
+ / - +1.6%
AEX423,46arrow1,60% 21-11
AMX623,38arrow1,26% 21-11
ASCX569,17arrow0,76% 21-11
BEL-203235,23arrow1,31% 21-11
FTSE 1006750,76arrow1,08% 21-11
CAC-404347,23arrow2,67% 21-11
SMI9080,55arrow1,01% 17:32
meer...