Blokkendoos en spanningsmeter

Standaard RSI

Beleggers die technische analyse technieken gebruiken in hun analyses kennen ongetwijfeld de standaard RSI, de Relative Strength Index van Welles Wilder. Ik zal u niet vermoeien met wiskundige formules, maar ik wil wel even stilstaan bij de praktische inzetbaarheid van de RSI. Ik zie de RSI als een spanningsmeter. De indicator geeft aan in hoeverre er sprake is van overspannenheid aan de bovenkant of onderkant van de markt. Anders gezegd, kopers kunnen te enthousiast zijn en daardoor de koers relatief gezien te ver omhoog drukken, de koers is ‘overgekocht’ ofwel Overbought (OB). Andersom gebeurt ook, wanneer de verkopers de overhand hebben en de koers relatief gezien te ver in elkaar drukken, de koers is dan ‘oververkocht’ of Oversold (OS).

Nu gaat het erom om objectief te meten wanneer er sprake is van overspannenheid. Welles Wilder heeft hiertoe de RSI ontwikkeld, een indicator die altijd beweegt op een schaal van 0 tot 100. Als de RSI in de zone 70-100 bivakkeert is er sprake van overdreven koopsentiment, de RSI staat dan in een OB-stand. Als de RSI in de zone 0 tot 30 beweegt, is er sprake van overdreven verkoopsentiment, een OS-stand.

Praktische consequentie van een overbought situatie is topvorming met aansluitend een mogelijke correctiebeweging. Een RSI in een oversold stand indiceert mogelijke bodemvorming en een kortstondige opleving in de koers.

In bijgaande chart staat de standaard RSI afgebeeld van de AEX op de daggrafiek. U ziet dat er recent geen OB- of OS standen zijn geweest.

Bollinger Bands

Om straks mijn Dynamische RSI te begrijpen, eerst een klein uitstapje naar John Bollinger en zijn Bollinger Bands. Hij heeft ook een indicator ontwikkeld die aangeeft wanneer de koers naar alle waarschijnlijkheid gaat toppen of bodemen. Hij doet dit door de afwijking te meten tussen koers en een voortschrijdende gemiddelde lijn. Deze afwijking wordt uitgedrukt in standaarddeviatiewaarden. De statistici onder u weten wat de standaarddeviatiewaarden (STD) aangeven. Een STD van bijvoorbeeld +3 op de Kromme van Gauss indiceert dat de actuele waarneming fors afwijkt van de gemiddelde waarneming. De kans dat de volgende waarneming nog sterker afwijkt is vrij klein. De kans groeit juist dat de volgende waarnemingen terugkruipen naar het gemiddelde.

Deze spanning en ontspanning is bij een koers en zijn gemiddeldelijn niet anders. Er zijn situaties waarin de koers ver wegloopt van de gemiddelde lijn. Topvorming en een correctie richting de gemiddelde lijn is dan aannemelijk. Hetzelfde geldt voor een extreme afwijking aan de onderkant. Bodemvorming en een opleving zijn dan waarschijnlijk. Spanning en ontspanning, rekken en krimpen, daar gaat het om.

John Bollinger zet twee dynamische banden om een voortschrijdende gemiddelde lijn. Deze banden vertegenwoordigen het spanningsveld. Raakt of overschrijdt de koers de bovenste band dan staat de koers relatief gezien te hoog, de spanning is te groot. Het raken of overschrijden van de onderste band illustreert een te zware afstraffing van de koers. Ook dat is een situatie van overspannenheid. Ter illustratie de Bollinger Bands op de AEX daggrafiek.

Technische analyse blokkendoos

In de gereedschapskist van de technisch analist zitten veel standaard indicatoren of gereedschappen. De hierboven genoemde RSI en Bollinger Bands ontbreken in de standaarduitrusting zeker niet.

Nu trek ik mij regelmatig terug in het laboratorium om te experimenteren met indicatoren. Zie het maar als het spelen met de blokkendoos. Er is een blokje ‘Voortschrijdende Gemiddelde lijn’ en een blokje ‘Bollinger Band’ die standaard bij elkaar horen. Zo horen blokje ‘Prijs’ en blokje ‘RSI’ ook bij elkaar. Wat gebeurt er als blokje “RSI’ en blokje ‘Bollinger Band’ bij elkaar worden gevoegd? Met andere woorden, pas de techniek van de Bollinger Band toe op de RSI-lijn en niet op de gemiddelde lijn. De grafiek van de RSI is toch ook een beweeglijke lijn, net zoals het verloop van de gemiddelde lijn?

Zo ontstaat er veelal een nieuwe indicator, door componenten of bouwblokjes van bestaande indicatoren met elkaar te wisselen. Op deze manier is mijn Dynamische RSI geboren. De signalering van de standaard RSI wordt hierdoor dynamisch. Met andere woorden, de metingen worden gecorrigeerd voor beweeglijkheid, dat is de uitkomst van het experiment.

Dit betekent dat de markt soms pas boven 80 overbought is, of reeds onder 40 oversold. Niet alleen standaard boven 70 of onder 30. Marktgedrag is immers dynamisch, niet statisch.

Praktisch gebruik Dynamische RSI

Zoals hiervoor reeds gemeld geeft de RSI interessante signalen af als de indicator in overbought of oversold gebied bivakkeert. In geval van de Dynamische RSI is er sprake van een overbought situatie als de RSI boven de bovenste beweeglijke lijn beweegt. Onder de onderste beweeglijke lijn is er sprake van een oversold situatie.

Op bijgaande grafiek staat de Dynamische RSI afgebeeld van de AEX op dagbasis. Ik heb het spotlichtje op de recente oversoldsituatie gericht. De RSI kruiste de oversoldlijn opwaarts.Dit ging gepaard met een kleurwisseling in de candles, veelal een mooie bevestiging van een draaipunt in het speelveld. De AEX is daarna rap opgelopen. De Dynamische RSI signaleerde overspannenheid, de Standaard RSI zoals hierboven weergegeven nog niet. Daarom is het zo interessant en waardevol om met de dynamische indicator te werken. Deze spanningsmeter is dan ook een vast onderdeel van mijn marktlens, die niet alleen richting wil zien en meten, maar ook spanning op het veld.

Waar te vinden?

De Dynamische RSI behoort niet tot de standaard uitrusting, dat moge duidelijk zijn. In menig analysepakket zit deze indicator dan ook niet. Sta mij toe deze column af te sluiten met een reclameriedel waarin ik meld dat u de Dynamische RSI op de AEX en andere aandelenindices, hoofdfondsen, maar ook op Dollar, Olie, Rente, en andere financiële titels kunt zien en volgen op www.rbs.nl/markets. Ook in mijn wekelijkse gratis nieuwsbrief, de Chart Navigator, ziet u standaard deze spanningsmeter in beeld.

Indien u donderdagavond tijdens een online seminar mijn visie op de beurs wil zien, meldt u zich dan aan.

Disclaimer: Nico Bakker (www.nicoprbakker.nl) is directeur/eigenaar van BTAC Visuele Analyse en als zelfstandig consultant gelieerd aan The Royal Bank of Scotland (www.rbs.nl/markets).

De informatie in deze publicatie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als een individuele aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Iedere belegging die u overweegt, dient u te toetsen aan uw persoonlijk beleggersprofiel of te bespreken met uw beleggingsadviseur. De waarde van uw beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. De standpunten en vooruitzichten van Bakker geven zijn technische mening weer over het betreffende item in zijn hoedanigheid als technisch analist en consultant. Zijn beloning staat/stond/zal niet direct of indirect in relatie (staan) met zijn specifieke aanbevelingen of standpunten in deze publicatie.

 Mail

 Print

 DFT Nieuwsbrief