Spelregels op alle niveaus

Wat zijn fractals?

Het is niet mijn bedoeling om in detail de lastige materie van fractals te beschrijven, dat is niet mijn vakgebied. Ik volsta met een globale omschrijving, het gaat mij immers om de beeldvorming en het bruggetje naar technische analyse, dat begrijpt u.

Het begrip fractal komt uit de wiskunde. Fractals zijn meetkundige figuren met als karakteristieke eigenschap dat onderdelen van de figuur vrijwel dezelfde vorm hebben als de figuur zelf, maar dan op een kleinere schaal. De bekende onderzoeker Benoit Mandelbrot wordt gezien als een van de grondleggers der fractaltheorie. Hij toonde het ‘figuur in figuur’ verschijnsel aan. Voor de beeldspraak wil ik een vergelijking maken met de Matroesjka poppetjes.

Poppetje in poppetje

Een matroesjka of baboesjka is een beschilderd poppetje van hout, dat enkele malen opnieuw een kleinere versie ervan bevat. De poppen zijn dan ook alle hol, behalve de laatste, het kleinste poppetje, dat hoeft niet hol te zijn. Ze kunnen worden opengemaakt door middel van een naad in de buik. Een matroesjka bestaat doorgaans uit zeven of acht poppetjes en beeldt een boerenmeisje uit. Er bestaan ook varianten met beeltenissen van politici of anderszins bekende personen. Matroesjka’s zijn geliefde souvenirs voor toeristen die Rusland bezoeken.

Het ‘poppetje in poppetje’ verschijnsel komt ook voor in de technische analyse. Hoe vaak zien we een mooie korte termijn uptrend in een langere termijn uptrend? Straks een mooi voorbeeld. Wie kent het multi timeframe principe, waarbij een ultra kort timeframe, een middellang timeframe en een lang timeframe synchroon moeten lopen om tot de beste transacties te komen?

Chaos

Fractals horen thuis in de chaostheorie. Wist u dat er ook chaos is, in figuurlijke zin bedoel ik, op de financiële markten? Sta mij toe een en ander toe te lichten.

Wij denken dat prijzen en koersen in trends bewegen en dat markten cyclisch zijn. Wij doen dat omdat we graag alles willen verklaren, we willen kapstokken hebben om koersbewegingen aan op te kunnen hangen. Deze verklaringen uiten zich in modellen en systemen, opgebouwd uit min of meer lineaire vergelijkingen. Echter, er komen nogal wat afwijkingen voor in de modellen ten opzichte van de realiteit. Deze afwijkingen worden in technische analyse land ook erkend. De bekende ‘Elliott Wave Principal’ kent veel zogenaamde reparatie tellingen om afwijkingen te kunnen rubriceren. Ook binnen de cyclus analyse kennen we dergelijke onregelmatigheden, die dan subtiel faseverschuivingen van de cyclus worden genoemd.

Met andere woorden, we bestuderen koersbewegingen die feitelijk nooit weer op zijn eigenlijke beginpunt terugkeren maar sprongsgewijze afwijkingen vertonen. Deze chaos wordt veroorzaakt door het gegeven dat bewegingen zich niet altijd letterlijk herhalen. Dit is een belangrijk gegeven binnen technische analyse, waarbij immers het motto geldt dat marktgedrag zich herhaalt. De herhaling is er wel, maar met afwijkingen, begrijpt u? Als er geen afwijkingen zouden zijn, had ik waarschijnlijk de Holy Grail voor u gevonden.

Meetlatten en spelregels

Ruim voldoende theorie over fractals en chaos, nu de praktijk. Fractals zijn terugkerende figuren of patronen in diverse maten, maar de chaos zorgt er voor dat er lichte of zwaardere afwijkingen kunnen optreden die zelfs kunnen leiden tot flinke ontsporingen.

In de praktijk betekent dit dat je als belegger kunt werken met dezelfde spelregels op diverse timeframes maar dat een analyse of setup altijd als scenario opgetuigd moet worden.

Op een intraday chart kun je trends herkennen, lijnen intekenen, patronen ontdekken, indicatoren inzetten etc. om in te kunnen schatten wat normaal gesproken de volgende stap van de markt is. Maar dit kun je ook op een daggrafiek, weekchart of nog langere grafiek doen. Pak eens een grafiek, haal prijs- en tijdas weg en je weet niet meer welk timeframe het is. Je ziet niet meer welk ‘poppetje’ je vast hebt.

Spelregels voor het analyseren van het poppetje, pardon grafiek, zijn gebaseerd op historisch marktgedrag dat zich herhaalt. Maar door de chaos weet je nooit zeker of de herhaling wel zal kloppen. Dus is het gewenst en noodzakelijk te denken en te handelen in termen van waarschijnlijkheden. Zorg er voor dat je altijd met een scenario werkt, die twee kanten kent. De meest waarschijnlijke kant en de gebeurtenis die er voor zorgt dat het scenario niet meer valide is.

Fractals in de praktijk

“Het ‘poppetje in poppetje’ verschijnsel komt ook voor in de technische analyse. Hoe vaak zien we een mooie korte termijn uptrend in een langere termijn uptrend? Straks een mooi voorbeeld.”, schreef ik hier voor. Welnu, op de grafieken van Royal Dutch is een mooi voorbeeld zichtbaar. Zowel op de dagkaart als op de weekkaart is een stevige uptrend zichtbaar. Ik heb beide grafieken met dezelfde marktlens bekeken en geanalyseerd. Ik heb de tijdas even weggehaald. Er staan twee grafieken, A en B. Ziet u wat de daggrafiek is en wat de weekgrafiek?

Nico Bakker (www.nicoprbakker.nl) is directeur/eigenaar van BTAC Visuele Analyse en als zelfstandig consultant gelieerd aan The Royal Bank of Scotland(www.rbs.nl/markets ).

De informatie in deze publicatie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als een individuele aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Iedere belegging die u overweegt, dient u te toetsen aan uw persoonlijk beleggersprofiel of te bespreken met uw beleggingsadviseur. De waarde van uw beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. De standpunten en vooruitzichten van Bakker geven zijn technische mening weer over het betreffende item in zijn hoedanigheid als technisch analist en consultant. Zijn beloning staat/stond/zal niet direct of indirect in relatie (staan) met zijn specifieke aanbevelingen of standpunten in deze publicatie.

 Mail

 Print

 DFT Nieuwsbrief