Laat u niet gek maken

In deze column probeer ik vooral de lange termijn belegger houvast te geven wat hij de komende jaren realistisch gezien mag verwachten. Juist in dit soort tijden is het raadzaam het hoofd koel te houden en niet te proberen op elke beweging in te spelen.

Historie

Om een mening te kunnen vormen over de toekomst, is het raadzaam eerst eens te kijken naar het verleden. Hieronder heb ik de AEX afgebeeld sinds de index begon op 3 januari 1983. De beginstand was 100 punten in guldens. Op basis van euro's begon de AEX op 45,38 punten. De lijn die ik heb getrokken komt overeen met een jaarlijks rendement van 7,5 %. Opvallend is dat we dan precies op de huidige koers uitkomen ((1.075^27,5 * 45,38 = 331,6). De huidige koers van de AEX is 328 punten.

De voornaamste reden dat de AEX de laatste 10 jaar zo slecht presteert, heeft vooral te maken met het overrendement in de jaren negentig. Pensioenfondsen mochten toen meer in aandelen beleggen, waardoor de vraag naar aandelen en dus ook de koers steeg. Daarnaast zorgden de ontwikkelingen in de IT-sector er voor dat men dacht dat men eeuwigdurend een zeer hoge stijging van de productiviteit kon verwachten. Tot slot is in de jaren negentig de financiële sector bijzonder hard gegroeid. Deze groei heeft een gigantische stijging van de welvaart veroorzaakt. Deze welvaartstijging en de stijging van de beurs in de jaren negentig zijn nu helaas hardhandig doorgeprikt.

Risicopremie

Het rendement van aandelen op lange termijn bestaat uit de risicovrije rente plus de risicopremie. De risicopremie is een vergoeding die de belegger eist voor het risico dat hij loopt. In de literatuur zijn veel onderzoeken gepubliceerd die de risicopremie hebben onderzocht. Eén van de bekendste en meest omvangrijke onderzoeken is het onderzoek van Dimson. Voor een groot aantal landen deed hij onderzoek naar het rendement (en dus de risicopremie) van aandelen voor de periode 1900 – 2008. In Nederland bleek de risicopremie over de laatste 108 jaar 3,1 % te zijn. Dit betekent dat een belegger gemiddeld 3,1 % bovenop de risicovrije rente heeft verdiend.

Wat mag u de komende jaren verwachten?

Vanwege de zeer lange looptijd die Dimson heeft onderzocht vind ik het percentage van 3,1 % een reëel uitgangspunt voor de komende jaren (10 – 20 jaar). De vraag is natuurlijk wat de risicovrije rente zal doen.

De risicovrije rente is de nominale rente die een staatsobligatie oplevert. De 10-jaars staatsrente in Nederland bedraagt op dit moment 3,1 %. Hoewel enigszins kort door de bocht is het dus niet irreëel om een rendement van 6,2 % per jaar voor de komende 10 jaar te verwachten.

Maar laten we nog iets dieper kijken en onze eigen verwachtingen gebruiken. Als vuistregel geldt dat:

Nominale rente (3,1 %) = economische groei plus de inflatie

Toekomstige inflatie

De meest betrouwbare manier om een inschatting te maken over de toekomstige inflatie is de obligatiemarkt. Sinds enige jaren zijn er staatsobligaties verhandelbaar die naast de coupon tevens de Europese inflatie vergoeden (ILO). Als we het rendement van deze obligaties vergelijken met het rendement van een normale staatsobligatie, dan komen we uit op de toekomstige inflatie die de obligatiemarkt op dit moment inschat. Op dit moment levert de normale staatsobligatie de komende 10 jaar een jaarlijks rendement op van 3,2 %. De ILO levert exclusief de inflatievergoeding de komende 10 jaar een jaarlijks rendement op van 1,1 %. Dit betekent dat de markt voor de komende 10 jaar rekening houdt met een jaarlijkse inflatie van gemiddeld 2,1 %. Over de afgelopen 20 jaar bedroeg de inflatie gemiddeld 2,5 %.

Toekomstige economische groei

Als we bovenstaande formule toepassen dan houdt de huidige 10-jaarsrente dus een economische groei in van 1 %. Wat mij betreft is dit aan de lage kant, zeker vanaf de huidige lage niveaus gerekend.

Ook nu gebruik ik weer een vuistregel die uiteraard een simpele weergave van de werkelijkheid is. Deze vuistregel is gebaseerd op het beroemde groeimodel van Solow.

o De economische groei is gelijk aan de beroepsbevolkingstoename plus de productiviteitsgroei.

Historisch gezien bedraagt de economische groei in Nederland circa 2 %. De komende jaren zal de groei onder druk staan door bezuinigingen en door de voortgaande vergrijzing. In de afgelopen zestig jaar is gebleken dat vooral een stijging van de arbeidsproductiviteit tot groei van het bbp per inwoner heeft geleid. Het CPB gaat er vanuit dat de komende jaren de Nederlandse economie jaarlijks met gemiddeld 1,75 % zal groeien. Deze groei is bijna volledig toe te schrijven aan de stijging van de arbeidsproductiviteit. Andere instituten gaan uit van een langjarige trendmatige groei van 2 %.

Hoewel 1,75 % onder het langjarig gemiddelde ligt, neem ik veiligheidshalve dit toch als uitgangspositie voor de komende 10 tot 20 jaar. Tevens ga ik uit van een gemiddelde inflatie van 2,1 % en een risicopremie op aandelen van 3,1 %. Per saldo mag u dan rekening op een jaarlijks gemiddeld rendement op aandelen van circa 7 %.

Trekken we de lijn door van de eerste grafiek dan komen we over 10 jaar dus uit op een AEX van 650 punten.

Conclusie

Hoewel het in de praktijk zeer moeilijk is jezelf niet te veel te laten beïnvloeden door het laatste nieuws, is het toch verstandig vooral de hoofdlijnen in de gaten te houden. Door eenvoudige berekeningen zoals hierboven beschreven wordt u hopelijk minder nerveus en houdt u overzicht. De langetermijnvoordelen van aandelen lijken namelijk nog steeds intact. Tevens raad ik u aan vooral te kijken naar de langetermijngrafiek van de AEX. Periodes van over- of onderwaardering zijn dan een stuk makkelijker te herkennen.

drs Richard H.J. de Jong RBA is adjunct directeur vermogensbeheer bij Van Lieshout & Partners N.V.

 Mail

 Print

 DFT Nieuwsbrief