Rick van der Ploeg & Willem Vermeend
 
 
Exclusieve artikelen van de Telegraaf redactie
Willem Vermeend en Rick van der Ploeg
Willem Vermeend en Rick van der Ploeg
Foto: Johannes Dalhuijsen

Groei aanjagen met duurzame overheidsinvesteringen

20 FEB 2016 Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

De kans is groot dat de economische groei in Nederland lager uitkomt dan de eerdere optimistische prognoses, en politiek Den Haag is niet voorbereid op deze tegenvaller. Daarom moet snel de aanbeveling van de OESO worden opgevolgd om de economie aan te jagen met grootscheepse overheidsinvesteringen. Wij doen een voorstel dat leidt tot meer groei, extra banen, een lagere werkloosheid en een groene economie, en menen dat dit de steun moet krijgen van 150 Kamerzetels.

Onzekerheid

De meeste economische denktanks voorspelden dat in 2016 maar ook het volgende jaar de wereldeconomie sterk zou groeien, ruim boven de 3%. Ook veel beursgoeroes zagen in hun glazen bol gouden bergen. Dit optimisme is inmiddels omgeslagen in somberheid en vooral onzekerheid. Overal in de wereld neemt de bezorgdheid over de economie toe. Er wordt zelfs al gewaarschuwd voor een wereldwijde recessie.

Dit pessimisme wordt weerspiegeld in de ontwikkeling van beurskoersen met pieken en dalen. Dalingen houden vooral verband met de angst voor een recessie. Kijken we naar de belangrijkste economische cijfers van de economische wereldspelers, de VS, China en Europa, dan geven deze (nog) geen aanleiding voor een internationale economische neergang richting krimp.

Op de beurzen spelen sentimenten en onzekerheid een belangrijke rol, zoals zorgen over de soliditeit van de financiële sector, de hoog opgelopen schulden bij overheden, bedrijven en particulieren, de lage olieprijzen en valutaschommelingen. Maar ook de tegenvallende groeicijfers in de VS en China zijn van invloed. Daarnaast zijn de rentes op spaartegoeden naar een absoluut minimum gedaald en zien we negatieve rendementen op aandelen.

Verreweg de meeste economische analisten menen dat de beurs geen goede graadmeter is voor het voorspellen van een recessie, maar steeds meer landen wel rekening moeten houden met een afzwakkende economie. Wij delen deze analyse die voor veel landen tot extra problemen zal leiden. Ook voor Nederland. Een lagere groei betekent minder inkomsten voor onze schatkist, een kleiner aantal extra banen en de kans op meer werkloosheid.

Slechter weer

In politiek Den Haag wordt nog geen rekening gehouden met slechter economisch weer. De burgers doen dat wel. Volgens cijfers van het CBS die deze week werden gepubliceerd, is voor het eerst in bijna een jaar het vertrouwen van consumenten negatief. Zowel bij het oordeel over het economisch klimaat als bij de koopbereidheid is er sprake van een verslechtering.

Bij de daling van het consumentenvertrouwen spelen verschillende factoren een rol, zoals zorgen over de eigen financiële vooruitzichten en over werk. Maar ook de berichten in de media over massa-ontslagen in steeds meer bedrijfssectoren, zoals in de retailsector (het V&D-drama) en het bankwezen spelen een rol. Deze negatieve trend, die samenhangt met digitalisering en automatisering, zien we ook in andere landen en een goed antwoord laat nog op zich wachten.

Afgelopen donderdag kwam de OESO met de aanbeveling aan regeringen om de overheidsinvesteringen op te voeren. Volgens deze belangrijke economische denktank moeten de OESO-landen rekening houden met een lagere economische groei. Omdat een verdere verruiming van het monetaire beleid, onder meer in de vorm van renteverlagingen, onvoldoende werkt, is het nodig dat regeringen de economie gaan aanjagen. Dat kan met de inzet van goed renderende overheidsinvesteringen die de economische dynamiek versterken.

Omdat veel landen kampen met begrotingstekorten en hoge staatsschulden rijst de vraag waar het geld voor deze investeringsuitgaven vandaan moet komen. Volgens de OESO niet uit de schatkist. Landen kunnen op dit moment heel goedkoop lenen, zodat de financiering met staatsleningen de beste methode is.

Tegenstanders van lenen zullen er op wijzen dat daardoor de staatsschuld zal oplopen en dat daarom de OESO-aanbeveling moet worden afgewezen. De OESO heeft zich tegen deze kritiek goed ingedekt. Landen kunnen op dit moment tegen een extreem lage rente lenen, waardoor ze juist aan deze investeringen verdienen. De positieve effecten van een hogere economische groei zijn veel groter dan de geringe kosten van een hogere staatschuld die bovendien gemakkelijker kan worden afgelost met opbrengsten uit een hogere groei.

Ook The Economist van deze week stelt dat het monetaire arsenaal is uitgeput. De rentes zijn in een aantal landen inmiddels negatief en met verdere verlagingen wordt de financiële sector om zeep geholpen. Daarom moet het neoliberale refrein van het geld is op en de broekriem aanhalen op sterk water worden gezet.

Regeringen kunnen de economie niet alleen maar aan de centrale banken overlaten. Daarom pleit The Economist terecht voor om grootscheepse overheidsinvesteringen desnoods te financieren met de geldpomp. Dat biedt tenminste een goede kans dat de bestedingen in de economie weer worden aangewakkerd en uitzicht op een opleving van de economie.

Unieke kans

Ons land behoort tot de meest kredietwaardige landen van Europa en kan daardoor zeer goedkoop lenen, onder de 1%. Afgelopen maandag, kortlopend, zelfs tegen een negatieve rente. Voor de politiek ligt hier een unieke kans om te voorkomen dat de groei van de Nederlandse economie lager uitvalt.

Om de groei een extra impuls te geven en banen te scheppen is een investeringsbedrag van ten minste €10 miljard nodig. Dit bedrag komt niet uit de schatkist, maar wordt voor de helft gefinancierd uit een speciale staatslening en de andere helft door het bedrijfsleven. Samen met het bedrijfsleven wordt er, in de vorm van publiek private samenwerking (PPS), een selectie gemaakt van goed renderende investeringsprojecten die werk scheppen en de structuur van onze economie versterken.

Voorbeelden zijn: investeringen in lokale en regionale zonne-energieparken, in de aanleg van snelle internetverbindingen, in een nieuwe sector ’Internet of things’, in energiezuinige woningen en gebouwen, in (tol)wegen, in snelle railverbindingen en een beter openbaar vervoer. Met dergelijke projecten is het mogelijk jaarlijkse rendementen van gemiddeld 4%-5% te realiseren. Door te kiezen voor duurzame investeringen (hernieuwbare energie, isolatieprogramma’s) kan Nederland ook voldoen aan het wereldwijde Klimaatakkoord dat december vorig jaar in Parijs is gesloten.

Onze staatsschuld neemt door deze lening wat toe, maar daar tegenover staan wel goed renderende staatsbezittingen. Bovendien hoeft ons land zich over de staatsschuld geen zorgen te maken. Nederland behoort in de wereld tot de landen met de laagste overheidsschuld en kan bovendien door de hogere economische groei deze schuld sneller aflossen.

Deze aanpak leidt niet alleen tot een verbetering van onze economische infrastructuur, een meer duurzame groei, extra werkgelegenheid, vooral in de bouw, maar ook tot een extra economische groei van rond de 0,5%. Gewoon doen dus en graag met de steun van 150 Kamerzetels.

14.9 °C
WZW4
 
files 289
169 km.
Beurs AEX
AEX 438.85
+ / - +0.68%
AEX438,85arrow0,68% 01-07
AMX613,91arrow0,87% 01-07
ASCX746,67arrow0,26% 01-07
BEL-203363,98arrow0,55% 01-07
FTSE 1006577,83arrow1,13% 01-07
CAC-404273,96arrow0,86% 01-07
SMI8085,21arrow0,81% 01-07
meer...