De AEX evenaarde afgelopen 21 november het dieptepunt van de vorige bear markt van 2001-2003 van 220 punten, onderging daarna een zeer scherpe herstelrally met ruim 15 procent tot het 254 niveau waarna we nu in het proces zitten van correctie op deze herstelbeweging die in de afgelopen twee dagen na initieel verlies tot een hoger slot leidde. Voorwaarde is dat we vandaag het positieve gegenereerde momentum van gisterenmiddag verder uitbouwen. Key 238 moet ook vandaag worden gehouden.

Richtpunt voor vandaag voor de AEX is 247,48 waar de eerste serieuze horde op weg terug naar boven zich bevindt, het 20 daags voortschrijdend gemiddelde, waarna een slot boven het hoogtepunt van de herstelbeweging van ruim 15 procent van vorige week rond het 254 niveau in beeld komt. Indien dit kan worden gerealiseerd morgen op het slot dan kunnen we een verdere herstelbeweging in de bear markt verwachten in de laatste twee serieuze handelsweken van 2008 in de richting van het 270 niveau waar het 50 daags voortschrijdend gemiddelde zich bevindt.

Uit historisch perspectief gezien, één van de karakteristieken van een bear markt bodem is wanneer de aandelenmarkten een beduidende rally ondergaan ondanks de publicatie van ultiem slechte economische data. Vorige week woensdag was al zo een dag en ook gisteren was van deze situatie een duidelijk voorbeeld op Wall Street. Salarisstrookverwerker ADP rapporteerde een krimp in werkgelegenheid in de Amerikaanse private sector gedurende de maand november met maar liefst 250.000 banen, het grootste aantal in zeven jaar.

Een duidelijke aanwijzing en voorbode dat het morgen te publiceren arbeidsdata rapport van de Amerikaanse overheid, wat de groei of krimp van het aantal banen registreert bij zowel overheid als private sector, ultiem slecht zal uitvallen. De verwachtingen zijn dat morgen het arbeidsrapport over november zal duiden op een verlies met meer dan 300.000 banen. Het werkloosheidspercentage wordt verwacht te zijn gestegen tot 6,8 procent of wellicht nog hoger.

Bovendien viel de inkoopmanagerindex uit de dienstensector, goed voor meer dan 75 procent van de Amerikaanse economie, uit op een stand van 37,3 ten opzichte van een verwachting van 43,0. Een uitkomst onder 50 indiceert krimp of contractie van activiteiten in de dienstensector. De uitkomst op 37,3, het slechtste cijfer sinds het bijhouden van gegevens hiervan vanaf 1997, werd bereikt door een beduidende daling in nieuwe orders, lagere prijzen en minder werkgelegenheid en duidt op een enorme verslechtering van de voor Amerika zo belangrijke dienstensector en op een diepe recessie.

Dat ondanks deze zeer slechte economische data Wall Street dan toch erin wist te slagen om eerder verlies om te draaien naar een mooie winst is een duidelijk signaal naar de markt. De markt ervaart het nieuws als zo ongelofelijk slecht dat het bijna niet slechter kan en vestigt de hoop op het nieuwe nog aan te kondigen economische stimulatiepakket van de regering Obama wat op dag één van zijn aanstaande presidentschap inwerking moet treden. Beleggers weten en hebben geaccepteerd dat er ultiem slechte economische data komen en wensen hier niet meer naar te handelen.

De focus vandaag van de Europese beleggers zal gaan naar de rentebesluiten van de Bank of England en onze ECB. Van de BoE wordt verwacht dat de rente vandaag met nog eens 100 basispunten zal worden verlaagd na de als historisch geziene rentedaling met 150 basispunten van de vorige keer. De rente in Engeland is dan in zeer korte tijd verlaagd met 250 basispunten van 4,50 tot 2,00 wat een evenaring is van de laagste rentestand in honderden jaren in Engeland. De rente in Engeland is nog nooit onder 2,00 procent uitgekomen. De drastische stappen van de Bank of England duiden op hoe slecht de situatie zich ontwikkelt.

De ECB heeft ruimte om de rente met meer dan de verwachte 50 basispunten te verlagen. Uit de vorige week zeer scherpe inflatiedaling en uit de begin deze week grove daling van de producentenprijzen kan worden opgemaakt dat de ECB de rente met 75 of wellicht 100 baispunten zou kunnen verlagen. Dit is echter extreem en duidt op hoe slecht de situatie wel niet achteruit olt binnen de eurozone. Trichet is niet extreem, waardoor de rente met 50 basispunten zal worden verlaagd tot 2,75 procent. Trichet neemt tijd en ruimte om de rente gradueel verder te verlagen in de komende maanden.

Rob Koenders is directeur van Harmony Vermogensbeheer, www.harmonyvermogensbeheer.nl .