Beurskrach 2.0: kort maar krachtig

Gisteravond was de documentaire ‘Money & Speed: Inside the Black Box’ op de televisie. Hierin werd een beeld geschetst van de gebeurtenissen op 6 mei 2010 en de gevolgen voor de toekomst. Gaan we dit soort gebeurtenissen steeds vaker zien en wat betekent dit voor beleggers?

Bij het flash-crash onderzoek van de SEC werd in eerste instantie gekeken naar de ‘usual suspects’ van grote plotselinge koersbewegingen nl: ‘fat-fingers’ en ‘high frequency trading’. Om met de eerste verdachte te beginnen: een ‘fat-finger’ trader maakt een tikfout en stuurt per ongeluk een mega order naar de beurs en lokt daarmee nog meer verkoop uit. De ondezoekscomissie kwam er al snel achter dat dit vrijwel uitgesloten was omdat bijna alle handelssystemen hiertegen beveiligd zijn.

Flash Crash van donderdag 6 mei 2010

Wat ons brengt op de andere flash-crash verdachte: high frequency trading (HFT), ook wel flitshandel genoemd. Deze computeralgoritme gestuurde tradingbots zouden op hol zijn geslagen en een ongecontroleerde neerwaartse verkoopspiraal hebben geïnitieerd. Uitgebreide analyse van alle beschikbare data tijdens de crash leerde echter dat agressieve HFT handel de crash weliswaar verergerde, maar er niet de hoofdoorzaak van was.

Net als bij een vliegtuigramp was er niet één enkele oorzaak aan te wijzen, maar leidde een combinatie van meerdere incidentele gebeurtenissen tot de fatale afloop. In dit geval begon het met een grote verkooporder van 75.000 E-mini S&P500 futurecontracten in een beweeglijke, maar qua volume dunne markt. Weliswaar een ongebruikelijk grote order, maar de markt kan dit normaal gesproken verdeeld over meerdere porties opnemen. De future noteerde hierdoor in een toch al dalende markt lager en zowel traders als HFT computers begonnen met agressieve arbitrage-trades om te profiteren van het ontstane verschil tussen de E-mini future en de onderliggende S&P500 index.

Deze arbitragehandel leidde tot de verkoop van grote hoeveelheden aandelen op de NYSE. Op dat moment deed zich echter een storing voor in de belangrijke CQS koersdatafeed van de NYSE. Handelaren vertrouwde de -sterk vertraagde- koersen niet en trokken zich terug uit de markt. Hierdoor nam de liquiditeit op de aandelenmarkt af. Om geen posities in te hoeven nemen werden er door handelaren quotes afgegeven van 1 cent bieden en $100.000 laten. Normaal gesproken zien collega traders aan dergelijke fake-quotes dat er iets loos is en slaan hier verder geen acht op.

De black-box tradingbots, die waren geprogrammeerd om niet te lang een bepaalde positie aan te houden, moesten echter koste wat kost van hun stukken af. Hierdoor werden er in de toch al opgedroogde markt waardevolle aandelen verhandeld op de afgegeven fake-biedkoersen van 1 dollarcent! Dit alles werd nog verergerd doordat de handelsplatforms van grote banken de particuliere orderstroom niet meer in house tegen elkaar konden wegstrepen. Hierdoor ontstond plotseling een grote ‘overstort’ van kleine orders naar de beurs, die extra wanorde in het systeem bracht.

Dit alles leidde tot een volledige paniek van enkele minuten, waarin de Dow Jones 9% van zijn waarde verloor. Het aandeel Procter & Gamble ging tot 36 % lager, terwijl het aandeel Accenture werd gedegradeerd tot penny stock (aandelen die minder waard zijn dan één dollar). Pas toen een automatisch stabiliseringsmechanisme op de futuresmarkt in werking trad en de handel vijf seconden werd stilgezet, kwam de markt weer bij zijn positieven en volgde een razendsnel herstel.

De onderzoekscommissie van de flash-crash doet in haar rapport enkele aanbevelingen om dit soort situaties in de toekomst te voorkomen. Hierbij wordt met name gedacht aan het aanbrengen van een soort ‘zekeringen’ die de handel in een bepaald aandeel onderbreken bij (te) grote koersbewegingen. Dergelijke mechanismen bestonden al, maar deze waren niet transparant genoeg en functioneerden onvoldoende.

Uit de luchtvaartgeschiedenis kunnen we echter leren dat naarmate we meer op techniek vertrouwen, het aantal mogelijke storingen alleen maar kan toenemen. Iedere vliegtuigcrash kent weer een nieuwe unieke opeenvolging van kleinere en grotere problemen die uiteindelijk tot een ramp leiden.

Door de decentralisatie van de beurshandel over steeds meer computers en tradingplatforms kan de markt een nieuw soort dynamiek krijgen. Vooral de snelheid en hevigheid van de flash-crash laat zien dat deze nieuwe dynamiek ook risico’s met zich mee kan brengen. In het steeds meer gefragmenteerde high-tech landschap van de effectenhandel zal het flash-crash onderzoek van de SEC dus waarschijnlijk niet het laatste zijn.

Rombout Kerstens is directeur van Keyword Info Systems BV. www.keyword.nl

 Mail

 Print

 DFT Nieuwsbrief