Nieuw! Elke maand
15 Premium artikelen gratis.
Registreer nu of log in en lees voortaan elke maand 15 Premium artikelen gratis.
arrow6,28%
arrow3,72%
arrow3,61%
arrow3,18%
arrow2,70%
meer...
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Microkrediet blijkt vaak niet de redding te brengen die investeerders verwachtten.
Microkrediet blijkt vaak niet de redding te brengen die investeerders verwachtten.
Foto: BLOOMBERG

Boekentips

Microkrediet mislukt opvallend vaak

27 APR 2016 Theo Besteman

AMSTERDAM - Microkrediet voor de allerarmsten leek de remedie om een zelfstandig bestaan op te bouwen. Onderzoek toont dat de goedbedoelde hulp in de praktijk vaak strandt. Na een serie zelfmoorden onder boeren met grote schulden, deden Indiase overheden het microkrediet in de ban.

Foto: ZED BOOKS
Foto: PROMETHEUS
Foto: BUSINESS CONTACT

In het recent verschenen onderzoek 'The Crisis of Microcredit' (Zed Books, 30,95 dollar) wordt het microkrediet vanaf de jaren 80 langs de meetlat gelegd. Het aanvankelijke optimisme van investeerders bleek bij opvallend veel onderzochte zaken onterecht.

De microleningen, vaak niet meer dan een paar honderd euro, dienden voor kleine ondernemers als alternatief voor het bankkrediet dat ze nooit kunnen krijgen om een landbouwwerktuig of naaimachine aan te schaffen.

In de weerbarstige praktijk blijkt dat de lening regelmatig opging aan eten, het aflossen van andere leningen of de afdracht aan religieuze instellingen. Voor de allerarmsten is bij enige tegenslag de buffer vaak te klein.

De latere microkredieten gingen bovendien steeds meer via 'hulpinstanties' die werkten alsof er winst moest worden gemaakt. Indiase overheden blokkeerden na de serie zelfmoorden het microkrediet. Investeerders in een zuidelijke staat moesten uiteindelijk voor 1,2 miljard dollar aan uitstaande leningen afschrijven.

Microkrediet wordt door de onderzoekers echter niet afgeschreven. De voorwaarden voor het uitlenen moeten instellingen aanscherpen, stellen zij. In Senegal en de Dominicaanse Republiek heeft het microkrediet volgens de auteurs wel bestaansrecht getoond.

Heineken na Freddy

Hoe Heineken de brouwer eigenzinnig maar visionair uitbouwde tot een van de grootste bierconcerns wereldwijd heeft onderzoeker Stefan Vermeulen gedetailleerd uitgewerkt in 'Heineken na Freddy' (uitgeverij Prometheus, €19,95).

Heineken bleef dankzij de ondernemersgeest van zijn oprichter slim overeind in de mondiale bieroorlog om marktaandeel.

Over Heineken verschenen veel bedrijfsgeschiedenissen, Vermeulens toegevoegde waarde is dat hij onderbouwd aantoont hoe Freddy Heineken, met dominantie van het bedrijfskapitaal, de kans op overname handig steeds verder dichttimmerde.

Beschermingswal

De oprichter en topman bouwde zijn machtspositie zodanig uit, dat hij bijvoorbeeld het bod van miljardenimperiums als Pepsi-Cola in mindere tijden naast zich neer kon leggen.

Meermalen klopten concurrenten hardhandig aan zijn deur. Maar dankzij bijvoorbeeld de door Freddy Heineken opgerichte Stichting prioriteitsaandelen Heineken Holding en de stichting Priores, waar hij 250 prioriteitsaandelen had, kan ook nu de holding geen besluit nemen zonder instemming van die stichtingen.

Pijnlijk KPN

Ook KPN kon niet zonder beschermingsconstructie in zijn donkere dagen. Maar na het lezen van 'De koude kermis van KPN' (Prometheus, €24,95) gaat daarna iedere vergelijking met Heineken mank. Auteurs Jan Maarten Slagter, hoogleraar op Nyenrode en voormalige VEB-voorman, en strategisch advieseur Patrick Bernhart tonen in dit boek een grote waaier met bedrijfsongelukken, mislukte producten en een overmaat aan haantjesgedrag in de vaak overmoedige top van het grootste telecombedrijf van Nederland.

Slagter en Bernhart putten uit gesprekken met betrokkenen en eigen ervaring. Ze bieden veel anekdotes over een van de grootste merken van Nederland. Het bedrijf zocht ooit zelfs werelddominantie. Maar het ging bijna onderuit toen het gratis WhatsApp zijn sms-inkomsten torpedeerde. KPN dacht dat het zou overwaaien.

Obstakel groei

De auteurs laten ook zien hoe KPN - met zijn infrastructuur, overheidsnetwerken en nooddiensten - voor de Nederlandse economie van levensbelang is geweest. Tegelijkertijd is die erfenis van het monopolie, voortkomend uit de oude PTT, een obstakel tot doorgroei geweest.

Het is het beste boek over KPN tot nu toe. Al maakt het uiteindelijk nieuwsgierig, na de missers met dochter E-Plus, de gesneefde Europese expansie en ten slotte de overval door het Mexicaanse Telmex van miljardair Carlos Slim, naar een meer onderbouwde vooruitblik over welke toekomst KPN nog wel mag verwachten.

Dwarse Boonstra

Cor Boonstra, voormalig topman van Philips, wachtte recent zeer gemengde reacties na zijn aanklacht tegen 'de graaicultuur' en bonussenrace in de bedrijfstop. De echo staat ook in 'Boonstra, 19 lessen van de meest dwarse ceo' (Business Contact, €24,99). Boonstra viel hoon ten deel omdat hij in zijn bestuurdersjaren zelf niet slecht bediend werd door het elektronicaconcern, waar hij duizenden mensen ontsloeg.

De recente verontwaardiging volgde bovendien op de aanklacht tegen Boonstra in de voorkenniszaak met zijn Endemol-aandelen. Waarvoor hij overigens werd vrijgesproken. Ook was er de boete van €135.000 omdat hij zijn Ahold-obligaties niet tijdig had aangemeld.

De bestuurder met het forse ego, die eerder bij Sara Lee, SRV, Douwe Egberts zijn ondernemerslessen in de praktijk bracht, verdween ondanks zijn grote ervaring door deze akkefietjes uit de bestuurskamer.

Ondernemerslessen

De routinier etaleert in een serie gesprekken met Manfred Bik alsnog zijn visie en reflecteert op cruciale beslissingen. Een interessante opsomming.

De overnameplannen bijvoorbeeld van Apple Computers door Boonstra, de opvolger van Jan Timmer, kregen al veel aandacht. Ze werden eerder onthuld door Philips-watcher Marcel Metze, auteur van ondermeer 'Kortsluiting. Hoe Philips zijn talenten verspeelde' (1991) en 'Let's make things better' (1997). Metze, al jaren scherpzinnig criticaster van Philips, muntte de verzamelde bekentenissen Boonstra als 'een integer boek'.

Boonstra, die zijn ontwikkeling van 'melkboerzoon tot zakentycoon' laat passeren, is overigens blij dat de Apple-overname afketste. Het zou een totale mislukking zijn geworden, bekent hij.

Vertrouwen als munt

'Share, waarom de deeleconomie de toekomst heeft' van Herman van Sprang en Pieter van de Glind (€24,99) geeft een overzicht hoe ver dit idyllische idee al is doorgedrongen. Van de leenauto, studies, leningen zonder een bank, tot het uitlenen van gereedschap.

Cruciaal is het vertrouwen tussen de delers. Dankzij een serie nieuwe verificatiesystemen, beoordelingen online, gekoppeld aan sociale media als waakhond, betaalapps met verificatie en verzekeraars die al op de deeleconomie inspelen, bleef de oude deelgedachte overeind.

De echte doorbraak kwam echter nog niet. Sprang en Van de Glind zijn niet naïef, er zijn koplopers en concerns als Apple, Amazon, Google en PayPal ondersteunen het, maar daarmee is het nog geen gemeengoed.

,,Vertrouwen is de nieuwe munteenheid en je online reputatie je nieuwe creditcard", constateren Sprang en Van de Glind over wat er nodig is om de deeleconomie verder te laten groeien.

Meer financieel-economische boekentips

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
22.4 °C
O2
Beurs AEX
AEX 520.86
+ / - +0.8%
Draghi vreest sterke euro
In DFT`s blik op de beurs: analist Jos Versteeg van Theodoor Gilissen over ECB-voorzitter Mario...