Pssst! De Telegraaf krijgt een nieuwe website. Nieuwsgierig? Bekijk ‘m hier!
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Foto: REUTERS

’Politieke onzekerheid risico voor economie’

06 JUN 2017 Gert van Harskamp

Onzekerheid over de politieke koers in Europa, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten en de aanhoudend lage rente vormen grote economische risico’s in Nederland.

Dat stellen het Centraal Planbureau (CPB) in zijn Risicorapportage Financiële Markten en De Nederlandsche Bank (DNB) in het Overzicht Financiele Stabiliteit (OFS), die zij dinsdag presenteerden.

De harde toon in de Brexit-onderhandeling tussen Brussel en Londen vergroten het risico op een harde scheiding tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie en hogere economische kosten. Vragen over de houdbaarheid van de eurozone en onzekerheid rondom de Italiaanse verkiezingen wakkeren het risico nog eens extra aan, aldus het CPB.

Trump

Ook het beleid van president Donald Trump kan de Nederlandse economie negatief beïnvloeden. Veel is afhankelijk hoe de Verenigde Staten zich opstellen tegenover internationale instellingen, handel en regulering van de financiële sector.

Naast de geopolitieke onzekerheden speelt de aanhoudend lage rente parten. Deze ondermijnt de vermogenspositie van pensioenfondsen en levensverzekeraars en tast de winstgevendheid van banken aan, schrijven DNB en CPB onafhankelijk van elkaar.

Pensioen

Vooral voor levensverzekeraars is de situatie penibel. Zij hebben weinig herstelmogelijkheden, zitten in een afkalvende markt en de onzekere afwikkeling van de woekerpolisaffaire staan een herstructurering van de sector in de weg.

Pensioenfondsen kunnen de lage rente nog wel ondervangen door bijvoorbeeld niet te indexeren. Deze maatregelen doen echter wel pijn, aldus het CPB.

Hypotheken

Hoewel Nederlandse banken er beduidend beter voor staan dan enkele jaren geleden, maakt het CPB zich wel zorgen over de toekomstige hypotheekverstrekking. Het Bazels Comité stelt voor om een minimumvloer voor risicogewichten in te stellen, waardoor het gemiddelde risicogewicht voor hypotheken van grote Nederlandse banken toeneemt van de huidige 11,5% naar 35-45%.

Dat zou betekenen dat de de banken €6 miljard extra kapitaal nodig hebben. In plaats van extra geld ophalen om te herkapitaliseren, kiezen banken volgens de rekenmeesters van de politiek er meestal voor de hypotheekkraan dicht te draaien.

Huishoudens

De vraag is of andere partijen dit kunnen compenseren. Het marktaandeel van pensioenfondsen (11%) en verzekeraars (17%) op de hypotheekmarkt is afgelopen jaren gestegen, maar lijkt zich nu weer te stabiliseren, concludeert het CPB.

Huishoudens, overheden en bedrijven hebben nog een voordeel van de lage rente. Een aanhoudend lage rente went op den duur, waardoor die de prikkel wegneemt om schulden af te lossen, geeft DNB aan.

Exit-strategie

Onduidelijkheid over wat er gaat gebeuren met de afbouw van de obligatieportefeuille van de Europese Centrale Bank (ECB) kan volgens het planbureau leiden tot volatiliteit op de financiële markten en hogere rentes. De ECB heeft nog geen exit-strategie gepubliceerd. In de huidige vorm loopt het aankoopprogramma door tot het einde van het jaar, waarbij de bank tot wel €60 miljard per maand aan staatsobligaties opkoopt.

Het CPB brengt op verzoek van de Tweede Kamer sinds 2012 minimaal een keer per jaar een rapportage over de internationale en nationale macro-economische ontwikkelingen in samenhang met ontwikkelingen in de financiële sector. De regelmatige publicatie was een aanbeveling van Commissie-De Wit die onderzoek deed naar de financiële crisis.

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
9.7 °C
ZZO1
Beurs AEX
AEX 528.03
+ / - -0.08%
Afval in dienst van baby’s
Greentom uit Maastricht maakt van afval kinderwagens. Ze wonnen er de MKB Innovatieprijs 2017 mee....