Eerste val olieprijs in zeven jaar tijd

Economen zijn uitermate verdeeld over de vraag of de heftige uitslagen van vorig jaar vooral te danken waren aan speculatie door grote beleggers, de vraag van economische reuzen als de VS en China of ingrijpen van de olielanden in de productie. Zeker is dat de olieprijs niet op de huidige, relatief lage niveaus zal blijven liggen. Veel gaat afhangen van het tempo waarin de economie in 2009 en daarna opveert.

Kunt u het zich nog herinneren? Begin vorig jaar kwam de prijs voor een vat olie van 159 liter voor het eerst boven de $100 uit en verschenen meerdere analistenrapporten waarin een voorspelling van $150 of meer werd gedaan. Zelfs $200 per vat was niet te gek. De kredietcrisis was al een tijd aan de gang, maar de problemen op de financiële markten waren nog niet doorgesijpeld naar de reële economie.

Tegelijkertijd nam de vraag naar fossiele brandstoffen alleen nog maar toe, vooral in de opkomende landen. Ondertussen werd driftig geïnvesteerd in alternatieve vormen van energieopwekking, die echter slechts een druppel op de gloeiende plaat vormden. Voordeel was dat het bij een olieprijs boven de $80 rendabel was geworden voor bedrijven om ook te investeren in moeilijk winbare olie.

Toch hing de eindigheid van olie als energiebron als een zwaard van Damocles boven de markten. Hoeveel jaar kunnen de voorraden nog mee? Dit gegeven stuwde de prijs gedurende de lente en het begin van de zomer verder op, terwijl de aandelenmarkten toen hun top allang achter zich hadden gelaten. Zo ontstond speculatie dat enkele grote partijen olie ineens als hét beleggingsinstrument zagen.

Eind juni deed topman Jeroen van der Veer van oliereus Shell over deze theorie een opmerkelijke uitspraak. Hij zei op het World Petroleum Congres in Madrid dat speculanten niet de schuld moesten krijgen van de hoge olieprijs. Hoewel er volgens Van der Veer absoluut geen sprake was van een tekort aan olie op de markt, zag hij geen bewijzen van hogere prijzen door speculatie in welke vorm dan ook.

Ondertussen liep de koers van het ’zwarte goud’ verder op, mede door toenemende spanningen tussen Israël en Iran over het nucleaire programma van Teheran. Ook de explosieve situatie in Nigeria speelde een rol. Op dat moment werd binnen de OPEC nog gesproken over productieverhogingen, om de prijs te temmen. Uiteindelijk kwam in juli het huidige record van $147,27 per vat in de boeken.

Daarna ging het bergafwaarts. Banken en hypotheekverstrekkers dreigden om te vallen en werden verkocht of genationaliseerd. Tegen de herfst kwamen de aandelenbeurzen in een vrije val terecht. Steeds meer bleek dat de kredietcrisis flinke deuken zou slaan in het pantser van de wereldeconomie.

De VS, maar ook China en India kregen te maken met minder vraag naar hun producten. Daardoor nam de behoefte aan olie als grondstof en brandstof snel af. De korte voorraden stapelden zich op en de olieprijs zakte eind september weer onder de $100.

Toen de wereldwijde recessie de laatste maanden van 2008 écht toesloeg, waardoor een grootverbruiker als de chemische industrie keihard werd getroffen, kwam de olieprijs snel terecht op niveaus van jaren geleden. Dit had voor de consument als voordeel dat de peperdure benzineprijzen van de zomer behoorlijk terugliepen. Nadeel was wel dat de oliebedrijven hun investeringen in moeilijk winbare olie herzagen.

De OPEC heeft de productie inmiddels drastisch verlaagd, ditmaal in een poging de prijs op te stuwen. Het Internationaal Energie Agentschap rekent echter op de langere termijn nog steeds met prijzen ver boven de $100. Want, olie wordt in de toekomst nog steeds een schaars goedje.

Dit jaar zal de olieprijs volgens een analistenpeiling van Bloomberg weer oplopen tot gemiddeld $60. Alleen, hoe volatiel de koersen zullen zijn, durft niemand meer te voorspellen na zo’n roerig 2008.

 Mail

 Print

 DFT Nieuwsbrief