'Voor werk en inkomen hebben we Europa nodig'

Mail

Print

 DFT Nieuwsbrief

Proefabonnement,
10 weken € 30,-!

Alweer de ondergang van de euro

De afgelopen weken werd het economische nieuws in Europa beheerst door berichten dat de Eurozone uit elkaar zou klappen. Onheilsprofeten voorspellen dat binnen enkele maanden de Europese schuldencrisis tot de ondergang van de euro zal leiden. Maar bijna drie jaar geleden toen de schuldencrisis uitbrak waren er al politici, economen en andere deskundigen die het einde van de euro aankondigde. De munt bestaat nog steeds en tot op heden wil geen enkel euroland de euro opgeven.

Opiniepeilingen wijzen uit dat een meerderheid van de kiezers in het eurogebied de munt wil houden en deel wil uitmaken van de Europese Unie (EU). Ook in ons land is dat het geval. Bovendien is er in de huidige Tweede Kamer maar één partij, de PVV van Wilders, die voorstander is van de terugkeer naar de gulden en vindt dat Nederland uit de EU moet stappen. Daardoor zouden we volgens hem kosten besparen. Het bedrag dat ons land kwijt is aan garanties en steun aan de zwakkere eurolanden is aanzienlijk, maar toch een schijntje vergeleken met het gigantische verlies dat we de komende decennia zullen lijden door een vertrek uit de EU.

Vooral doordat onze exportsector, de motor van de Nederlandse economie, onherstelbaar beschadigd zal worden; dat kost honderd duizenden banen. Mede als gevolg van ons EU-lidmaatschap is deze sector sterk gegroeid. Driekwart van onze export gaat naar andere EU-landen, waaronder de zwakkere zuidelijke eurolanden. Wij hebben dan ook een extra belang dat deze probleemlanden niet omvallen. Sinds de invoering van de euro is de Nederlandse economie nog veel meer dan onder de gulden een onderdeel geworden van de economie van de EU en de eurozone.

Voor veel burgers in ons land betekent de EU dan ook werk en inkomen. Ingewikkelde rekensommen zijn niet nodig. Zonder de EU geldt voor Nederland een lagere economische groei, een hogere werkloosheid en minder welvaart. Ook voor de voorstanders van de gulden is dit de harde realiteit. Bovendien weten ze ook dat de economische situatie van het guldentijdperk al lang niet meer bestaat waardoor een terugkeer naar het verleden een illusie is. En met illusies kunnen we in dit land geen brood verdienen.

Zorgen over schuldencrisis nemen toe

De Europese leiders zijn er tot op heden niet in geslaagd met een daadkrachtig crisisaanpak te komen. Wel zijn er strengere Europese regels ingevoerd waarmee Brussel de begrotingstekorten en staatsschulden van eurolanden kan aanpakken. Daarnaast hebben ze te traag een Europees noodfonds ingesteld van circa 1000 miljard euro om zwakkere eurolanden te kunnen steunen. Maar dit bedrag is onvoldoende om de internationale financiële markten gerust te stellen. Daarvoor is een fondsbedrag nodig van meer dan het dubbele.

Bij de aanpak van de economische neergang in de eurozone is er sprake van een zwalkend beleid. Financiële markten straffen dat genadeloos af. Eerst waren de euroleiders van mening dat forse bezuinigingen op de overheidsuitgaven de beste aanpak van de schuldencrisis was. Maar nu zien we dat door deze bezuinigen en belastingverhogingen de economische neergang juist wordt versterkt. Daarom hebben ze recent besloten om ook met maatregelen te komen om de Europese economie aan te jagen. Maar voor het overeind houden van de eurozone is meer nodig. Daarvoor moet een oplossing worden gezocht voor een weefout in het ontwerp van de eurozone.

Weeffout

In Europa zien we economisch sterkere en zwakkere landen. Bij de opzet van de eurozone is daarmee onvoldoende rekening gehouden. Voor een solide muntunie is essentieel dat de economische verschillen tussen de deelnemende landen niet te groot zijn. Bovendien is het nodig dat er binnen de eurozone een centrale instelling is, bijvoorbeeld de Europese Commissie, die de bevoegdheid heeft om lidstaten te dwingen hun overheidsfinanciën gezond te houden en op economisch terrein samen te werken.

Bij de oprichting van de eurozone voelden de landen die aan de onderhandelingstafel zaten er weinig voor om Brussel deze bevoegdheden te geven. Maar onder invloed van de schuldencrisis heeft de Commissie dit jaar toch extra bevoegdheden gekregen die richting een Europese regering voor de eurozone gaan. Binnen de EU zijn er politici die nog verder willen gaan. De EU zou een politieke unie moeten worden volgens het model van de Verenigde Staten. Door de overgrote meerderheid van de EU-landen wordt deze oplossing afgewezen.

Daarnaast zijn er andere scenario’s, zoals het opsplitsen van de eurozone in sterkere landen en zwakkere landen; deze optie wordt door vrijwel alle lidstaten afgewezen. Dan maar doormodderen op de huidige weg en stapje voor stapje de weeffout herstellen en meer nationale bevoegdheden van eurolanden op financieel en economisch terrein aan Brussel overdragen en de rol van de Europese Centrale Bank (ECB) versterken. Hoewel er bij veel eurolanden forse weerstand bestaat tegen deze weg, laat de praktijk zien dat ze uiteindelijk toch akkoord gaan.

De overgrote meerderheid wil namelijk kost wat het kost de huidige eurozone in tact houden; steeds meer landen vinden wel dat Griekenland moet vertrekken. Het risico van doormodderen is dat de schuldencrisis niet snel genoeg wordt aangepakt. Met het oog op de economische toekomst en welvaart van Europa menen wij dat er haast gemaakt moet worden met effectievere vormen van financiële en economische coördinatie tussen de eurolanden en een onafhankelijk toezicht op de Europese bankensector; bovendien is een splitsing nodig van banken in nuts- en zakenbanken.

Meer en minder macht voor Brussel

De regeringsleiders zijn het (nog) niet eens over meer macht voor Brussel. Deze onenigheid heeft zowel te maken met de nadruk op de eigen soevereiniteit als met de publieke opinie. In veel eurolanden willen de kiezers juist minder bemoeienis van Brussel. Maar Europese opiniepeilingen laten tegelijk ook zien dat een meerderheid van de Europese burgers, ook in ons land, van mening is dat de huidige crisis het best kan worden opgelost door maatregelen van of in samenwerking met de EU. Ze beseffen dat Europa van cruciale betekenis is voor hun baan en inkomen, maar ze ergeren zich aan de Europese bureaucratie, geldverspilling en bemoeienis. Meer bevoegdheden voor Brussel en de ECB op het financiële vlak moeten dan ook gepaard gaan met de ontmanteling van de EU-bureaucratie en het schrappen van de onnodige bemoeienis van Brussel met het nationale beleid van lidstaten op andere beleidsterreinen.

Bij de burgers zal het draagvlak voor Europa daardoor toenemen. Bovendien is het nodig de crisis tevens te bestrijden met een aansprekend Europees meerjarenplan dat leidt tot een duurzame (groene) economische groei, extra banen en een Europa met een sociaal gezicht. En wat de euro betreft. Zolang de Europese economische reus, Duitsland, pal staat voor de euro zal deze munt blijven bestaan. Recent heeft Bondskanselier Angela Merkel Europa en de rest van de wereld nog eens duidelijk gemaakt dat Duitsland de euro met alle macht zal verdedigen. Zonder euro is er volgens de kanselier geen verenigd Europa meer: ‘De geschiedenis leert ons: landen die een gemeenschappelijke munt hebben, voeren geen oorlog met elkaar. De euro is onze garantie voor een verenigd Europa.’ Uit een gezond eigen belang kan Nederland niets anders doen dan mee verdedigen.

Rick van der Ploeg is hoogleraar economie in Oxford en hoogleraar politieke economie aan de UvA. Van 1998 tot 2002 was hij PVDA-staatssecretaris in het kabinet-kok II. Van der Ploeg studeerde economie aan de Universiteit van Sussex en promoveerde in 1981 bij de Universiteit van Cambridge. Hij heeft circa 100 publicaties op zijn naam staan met onder meer de titels ‘Is de econoom een vijand van het volk?’ en ‘een schaap in wolfskleren.’

Willem Vermeend is internetondernemer en bijzonder hoogleraar Economics and E-Business aan de Maastricht School of Management ( MSM). Daarnaast vervult hij diverse bestuursfuncties en commissariaten bij nationale en internationale bedrijven, waaronder Randstad. Vermeend had ook een actieve rol in de politiek. Vanaf 1994 tot 2002 was Vermeend PVDA-staatssecretaris van Financiën en minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de kabinetten Kok I en II. Hij schreef diverse boeken, zoals de Kredietcrisis, de Wij-Economie en de Wereld van het Internet.