Nieuw! Elke maand
15 Premium artikelen gratis.
Registreer nu of log in en lees voortaan elke maand 15 Premium artikelen gratis.
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Mark Post: “Kweekvlees is geen ‘nepvlees’, maar er hoeft geen dier voor te sterven. Over 25 jaar is het de standaard.”
Mark Post: “Kweekvlees is geen ‘nepvlees’, maar er hoeft geen dier voor te sterven. Over 25 jaar is het de standaard.”
Foto: David Parry / PA Wire

Sappig stukje kweekvlees

Hoogleraar vasculaire fysiologie Mark Post is in 2013 wereldnieuws als hij de eerste hamburger van kweekvlees presenteert. Weliswaar peperduur – de productiekosten lagen rond de kwart miljoen euro – en een beetje droog, maar volgens Post is het is een kwestie van tijd voordat er een betaalbaar, sappig stukje kweekvlees op onze bordjes ligt. “Alle vegetariërs ten spijt, neemt de vleesconsumptie wereldwijd alleen maar toe. Maar over 25 jaar eet niemand meer vlees van dieren. Dan is kweekvlees de norm.”

Mark Post schetst het probleem: “We gaan de komende dertig jaar van zeven miljard naar negen miljard mensen op deze wereld. Allemaal monden om te voeden. Daarbij stijgt de vleesconsumptie. Niet alleen omdat er meer mensen zijn, maar omdat in landen als China, India en het Afrikaanse continent de welvaart toeneemt. Ondertussen gaat de vleesproductie naar beneden vanwege klimatologische, maar ook politieke veranderingen. De bio-industrie gaat gepaard met lokale spanningen, van investeerders tot overheidsniveau. Het is steeds lastiger, ook vanwege ethische issues, om daar politieke en financiële steun voor te krijgen. Dat betekent dat vlees een schaars product wordt, wat voor onrust en ongelijkheid zorgt.”

Hij vervolgt: “Daar komt bij dat de vleesproductie ontzettend inefficiënt is. Met het voeden van de koeien gaan veel grondstoffen verloren; meer dan we terugkrijgen.” En dat is waar kweekvlees om de hoek komt kijken: echt vlees, zonder dat er een dier voor is doodgegaan. Een oplossing die bijna te mooi klinkt om waar te zijn. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat we in 2050 wereldwijd 70% meer vlees eten dan nu. Maar waarom blijven we met z’n allen niet gewoon van dat vlees af?

Post: “Het alternatief is inderdaad dat we allemaal vegetariër worden. Wat in theorie zeer goed mogelijk is. We hebben die dierlijke eiwitten niet nodig om gezond te leven. Dat is een mythe die in stand wordt gehouden. We hebben ijzer nodig, en vitamine B12, maar die kunnen we ook uit andere voedingsmiddelen halen. En twee miljard mensen doen dat gewoon. Maar de rest van de mensen lukt het niet. In de praktijk blijkt het geen optie. We zijn min of meer verslaafd aan vlees. Ik moet zeggen dat ik zelf ook een tijdje heb geprobeerd geen vlees te eten, maar dat werkt voor mij niet. Feit is dat de vleesconsumptie wereldwijd massaal toeneemt. Het is een globaal probleem, niet iets wat we hier in Nederland gaan oplossen.”

Stukje spier

Hoewel kweekvlees voor sommigen de associatie heeft met ‘nepvlees’, is het wel degelijk een echt stukje vlees. Post legt uit: “Door middel van een punctie,
een klein prikje in de bil, halen we spiercellen uit de spieren van een koe. Het mooie van een spier is dat
als deze beschadigd raakt, hij wordt vervangen door nieuw spierweefsel, niet door littekenweefsel. Daar zorgen specifieke stamcellen in onze spieren voor, die we kunnen extraheren en kweken. De stamcellen laten we in een petrischaaltje vermenigvuldigen, en als we er voldoende hebben laten we ze een stukje spier maken. Daar hoeven we alleen een paar condities voor te creëren: we moeten ze tijdelijk in een gel vangen, zodat de cellen elkaar kunnen vinden en in dezelfde richting liggen; en we moeten ankerpunten leveren waardoor ze spanning kunnen opbouwen, dat is de trigger om meer eiwit aan te maken. Het duurt ongeveer drie weken voordat we zo’n 10.000 spiervezels hebben. Die plet je samen tot een hamburger, bakken en opeten maar.”

Klinkt niet direct aantrekkelijk, een stukje gekweekte spiervezels op je broodje? Post: “Het is precies hetzelfde als gewoon vlees. Als je een biefstuk eet,
eet je voornamelijk spier. In een hamburger zit 5 tot 20% vet. In de eerste kweekvleeshamburger zat geen vetweefsel, daarom smaakte hij nog een beetje droog. Momenteel maken we vetweefsel, om het vlees sappig en smaakvol te maken. Dat gaat op dezelfde manier als hoe we spierweefsel kweken, alleen gebruiken we net andere triggers om ze de vetcelkant op te duwen.” In theorie zijn zo met de cellen van 1 koe 175 miljoen hamburgers te maken – iets waar je normaal gesproken 400.000 dieren voor nodig hebt.

De technologie achter kweekvlees kan worden gezien als een disruptieve technologie, meent Post. “Het verstoort niet alleen de markt en arbeidsprocessen zoals we die tot nu toe kennen, maar eigenlijk de gehele mensheid. We gaan iets fundamenteel anders doen dan dat we 13.000 jaar hebben gedaan.”

 

“Het heeft iets ongemakkelijks, mensen moeten eraan wennen. De technologische ontwikkeling loopt in die zin vooruit op onze emotionele ontwikkeling. De veranderingen zijn exponentieel; ze gaan sneller dan wij mensen naadloos kunnen accepteren.” Volgens Post is wat hij met zijn start-up Mosa Meat doet, die hij samen met voedseldeskundige Peter Verstrate oprichtte, uniek in de wereld. “Wel zijn er de afgelopen maanden twee bedrijven bijgekomen
die iets vergelijkbaars doen met varkensvlees en kip. De mensen van het varkensvlees, gevestigd in de VS, lopen qua techniek 2,5 jaar achter. De kiplieden zitten in Tel Aviv. Zij lopen zo’n 3,5 jaar achter.”
Binnen vijf jaar wil Mosa Meat kweekvlees op de markt brengen. “Dan zijn we klaar om massaal te produceren. We hebben het tegen die tijd over ongeveer 60 euro per kilo, vergelijkbaar met het wagyuvlees, aan de dure kant. Om het nog goedkoper te maken, op supermarktniveau, moeten er verbeteringen aan de techniek plaatsvinden. We weten al welke, ik denk dat we daar over zeven of acht jaar zijn. De grootste uitdaging is hoe we de opschaling gaan inrichten, dat kost initieel veel geld. Wat dat betreft is dit niet de doorsnee start-up waar je een computer en een halve zolderkamer voor nodig hebt.”

Toekomst

Volgens Post eten we over 25 jaar geen gewoon vlees meer. “We hebben het over een voorspelling van menselijk gedrag, dus dat blijft lastig in cijfers te vatten. Maar ik denk dat het wellicht nog sneller gaat. Kijk naar het Europese verbod op legbatterijen. Een bijzondere stap, als je erover nadenkt. Er waren twee bijna identieke productieprocessen: de scharrelkip
en de legbatterij. Het prijsverschil was klein. Puur op basis van dierenwelzijn heeft de consument massaal tegen de legbatterijen gestemd. Binnen 25 jaar heeft onze (EU) regering, die niet bepaald bekendstaat om haar politieke daadkracht, besloten om legbatterijen te verbieden. De consument wordt dus door de overheid gedwongen een ander product te kiezen. Als je het zo bekijkt, zie ik geen andere toekomst dan dat gewoon vlees in de toekomst wordt verboden. Uiteraard met als voorwaarde dat het alternatieve vlees hetzelfde smaakt en er geen prijsverschil is.”

Steeds meer vlees: de gevolgen

De Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties verwacht dat in 2050 de vraag naar vlees met 70% is gestegen, om een populatie te voeden die rond de 9,6 miljard ligt. De FAO spreekt van een middenklasse in ontwikkelingslanden die qua inkomen, gezondheid en opleidingsniveau de komende decennia stijgt. Volgens de FAO draagt de veeteelt voor 15% mee aan het broeikaseffect. Volgens de documentaire Cowspiracy is dit meer dan 50% en zou de veeteelt voor meer uitstoot zorgen dan al het transport bij elkaar (13%); de FAO spreekt dit tegen. Volgens Cowspiracy wordt 30% van onze waterconsumptie gebruikt voor de veeteelt; voor de productie van 1 gram rundvlees is 2500 liter water nodig. Verder zou de vernietiging van het Amazonegebied en het regenwoud in Indonesië voor 90% worden veroorzaakt door veeteelt en draagt veeteelt bij aan het verdwijnen van plant- en diersoorten en de vervuiling van de oceanen. Bovendien dient de helft van het geproduceerde graan als voer voor productievee. Uit cijfers van het CBS blijkt dat ook in ons land de vleesconsumptie de afgelopen 50 jaar is gestegen; van 48 gram per persoon per dag in 1950 naar 116 gram begin deze eeuw. De afgelopen jaren is er een lichte daling.

 

 

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
17.7 °C
WZW4
Beurs AEX
AEX 519.5
+ / - +0.02%
Meer Premium