Nieuw! Elke maand
15 Premium artikelen gratis.
Registreer nu of log in en lees voortaan elke maand 15 Premium artikelen gratis.
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Het schrikbeeld dat de arts buitenspel wordt gezet door technologische innovaties, is volkomen onterecht.
Het schrikbeeld dat de arts buitenspel wordt gezet door technologische innovaties, is volkomen onterecht.
Foto: Opdrachtgever

Partnercontent i.s.m. Philips

‘Innovaties verbeteren kwaliteit van leven’

Tekst: Ilja Post

Philips is pionier en koploper in het ontwikkelen van technologieën om de gezondheid van mensen te verbeteren in het hele traject van gezond leven en preventie, tot diagnose, be-handeling en thuiszorg. Maar volgens Chief Technology Officer Henk van Houten schuilt de grootste verandering van de zorg niet eens zo zeer in digitalisering, maar in de steeds centralere rol die de patiënt inneemt.

“E-health is meer dan gadgets met een app; het gaat om zinvolle combinaties van hardware, software en diensten die mensen in staat stellen langer gezond te blijven, sneller te herstellen, vitaal oud te worden en bovendien betaalbaar zijn.”

Naar een interview over singularity gaan met enkel een blocnote en pen op zak. En ja, de ironie ervan ontgaat ook de verslaggever niet. Het is een beetje als denken dat Philips enkel nog in gloeilampen doet: hopeloos ouderwets. Toch is dat vooral waar veel ouderen die momenteel in het ziekenhuis liggen het bedrijf van zullen kennen. Philips, de gloeilampenfabriek. Dat hetzelfde bedrijf bijvoorbeeld ook de architect is van spectrale CT-scans, die artsen met speciale beeldbewerkingssoftware meer informatie geven over de anatomie van het lichaam en de weefselsamenstelling van organen, daar zullen de meesten geen weet van hebben. Maar dit soort geavanceerde diagnose systemen maakt zowel het leven van patiënten als het werk van de artsen en verpleegkundigen die hen behandelen een stuk prettiger.

Van Houten: “Philips visie op de zorg is helder: we stellen de patiënt centraal, altijd. Dat we met z’n allen steeds ouder worden, staat buiten kijf. Op zich is dat ook geweldig. Maar langer leven is alleen plezierig wanneer je ook die laatste jaren nog een behoorlijke levenskwaliteit hebt. En daar zit de crux, want de kans op hartkwalen en andere ernstige ziektes neemt nu eenmaal significant toe naarmate we ouder worden.”

Deze ziektes het hoofd bieden, of de kop indrukken zo je wilt, en dan ook nog op een manier dat het le-ven ook daarna nog waardevol en leuk is, is waar het Van Houten om te doen is. “Digitale innovaties in de zorg, zoals een scanner of monitor met intelligente besturings- en interpretatiesoftware, helpen daarbij enorm.”

Ziekenhuiskosten besparen

“Maar zorg is meer dan op zichzelf staande slimme gadgets. Door verstandig informatie van meerdere Philips medische producten te combineren, ontstaan technologische oplossingen die een snelle en definitieve diagnose mogelijk maken. Vervolgens kan de arts met de patiënt de meest optimale behandeling kiezen. Beeldgestuurde technieken zorgen daarna voor een precieze behandeling, met zo min mogelijk schadelijke bijwerkingen. Dit is heel belangrijk, want dit kan levens redden en de kwaliteit van het leven verbeteren. Tegelijkertijd zie je dat de zorg efficiënter is ingezet, wat ziekenhuiskosten bespaart.”

De angst dat Philips met al die technologische innovaties de arts buitenspel zou willen zetten, een schrikbeeld dat Van Houten regelmatig voor de voeten wordt gegooid, is dan ook volkomen onterecht. “Wij zeggen niet: vervang die arts maar door een robot, die is slimmer. Maar we vragen ons af: hoe kunnen we technologie inzetten om de zorg nog beter te maken door artsen in hun werk te ondersteunen.”

Van Houten maakt weleens de vergelijking met autorijden. “Wie koopt er tegenwoordig nog een auto zonder computers aan boord? Vrijwel niemand toch? In plaats daarvan koop je een slim vervoersysteem. Eén die precies weet waar de files staan, waar je op
je route een benzinepomp of wegrestaurant vindt,
die automatisch de ruitenwissers aanzet wanneer het spontaan begint te regenen en ingrijpt wanneer je tegen een andere auto dreigt te botsen.”

“Dergelijke innovaties maken rijden veiliger, efficiënter en comfortabeler, maar de chauffeur blijft wel de baas. Wij doen eigenlijk exact hetzelfde. Door apparaten te ontwikkelen waarmee je bijvoorbeeld sneller en beter kunt bepalen of iemand daadwerkelijk een hartinfarct heeft gehad, of heel exact een tumor kunt lokaliseren en visualiseren, help je niet alleen die cardioloog of oncoloog, maar ook de patiënt. Dat neemt veel stress en onzekerheid bij hen weg.”

Stel je voor: een patiënt meldt zich bij de Spoedeisende Hulp vanwege pijn op de borst. Een angstig moment, om meerdere redenen. Om te beginnen, wil je natuurlijk zo snel mogelijk weten of het foute boel is of niet. Want, zo zegt Van Houten terecht, als je inderdaad een hartinfarct hebt, telt iedere minuut.

“Cardiologen hebben daar een term voor: time is muscle. Tijdens een hartaanval worden de spiercellen van een deel van het hart afgesneden van hun bloedtoevoer, waarna ze binnen enkele uren afsterven. Als er niet snel een behandeling volgt, raakt de hartspier op die plaats onherstelbaar beschadigd, wat weer gevolgen heeft voor de overlevingskansen.”

Snelle diagnose

“Probleem is alleen dat een hartaanval bij negen op de tien patiënten niet aan de hand van een hartfilmpje (ecg) kan worden gediagnosticeerd. Voor de meesten geldt dus dat aanvullende tests noodzakelijk zijn. Artsen moeten soms wel zes uur wachten voor beslist kan worden of patiënten veilig uit het ziekenhuis kunnen worden ontslagen of dat ze moeten worden opgenomen voor verder onderzoek.”

Eén van Philips nieuwste medische innovaties, de Minicare I-20, reduceert deze wachttijd enorm. Dit draagbare bloedtestapparaat levert zijn testresultaten met laboratoriumkwaliteit binnen tien minuten en kort het diagnostische protocol in tot maximaal drie uur. Ook prettig, zeker voor de patiënt: een druppel bloed van een vingerprik is voor de arts voldoende om snel tot de juiste behandelingsbeslissing te komen. Bijvoorbeeld om iemand rap door te sturen naar de afdeling Radiologie, voor een definitieve diagnose. En ook daar, op de oude röntgenafdeling, bedoeld om afwijkingen aan inwendige organen vast te stellen, zie je steeds vaker slimme software terug. Zo
is het UMC Utrecht ’s werelds eerste ziekenhuis waar de toegevoegde waarde wordt onderzocht van spectrale Computer Tomografie, de IQon Spectral CT. Een technologie die zich volgens Van Houten verhoudt tot reguliere CT-scans “als kleurenfoto’s tot zwart-wit fotografie”.

Een reguliere CT-scan toont goed waar de afwijking in het lichaam zit, maar laat weinig verschil tussen weefseltypes zien. Een spectrale CT maakt gebruik van het gehele spectrum van de röntgenbundel die door de patiënt heen gaat, waardoor de arts met speciale beeldbewerkingssoftware meer informatie zichtbaar kan maken over de anatomie van het lichaam. Zo kan bijvoorbeeld een bloedprop beter herkend worden, de doorbloeding van organen afgeleid worden en kan informatie verkregen worden over de weefselsamenstelling van een gezwel.

Artsen zo exact mogelijk tonen waar het probleem zit, ook tijdens het uitvoeren van de behandeling. Daar gaat het om bij beeldgestuurd opereren met catheters. Van Houten omschrijft deze technologieën als de TomTom van het opereren. “Want áls er geopereerd moet worden, dan wil je ook precies goed zitten”, zegt hij.

“Dit is zeker het geval bij inwendige medische ingrepen, zoals het plaatsen van een stent of vervangen van een hartklep; het alternatief voor de pijnlijker (en duurdere) openhartoperatie die patiënten ook nog eens zo’n twee weken langer in het ziekenhuis houdt. Want anders dan in het verkeer, waar je enkel links of rechts kunt, kun je in het menselijk lichaam zo’n beetje alle kanten op.”

Om specialisten te helpen hun instrumenten nog beter door het lichaam van de patiënt te navigeren, heeft Philips daarom de EchoNavigator ontwikkeld, die chirurgen live beelden geeft van hart- en vaatoperaties via de lies of slokdarm. Van Houten: “Tot nu toe opereren teams van veelal vijf tot acht mensen met meerdere schermen naast elkaar, voor zowel hartsignalen, röntgen- en ultrasoundbeelden. De EchoNavigator combineert deze beelden, zodat je precies kunt volgen hoe een hartklep geplaatst wordt en hoe de patiënt eraan toe is. Operaties worden hiermee eenvoudiger en nauwkeuriger, en de uitkomsten voor de patiënt beter.”

“Ook deze digitale innovaties zijn bedoeld om zorgverleners te helpen de tijd tot de behandeling en het ontslag van patiënten uit het ziekenhuis korter te maken”, vervolgt hij. “Bovendien wordt zo beter gebruikgemaakt van ziekenhuisvoorzieningen. En doordat je data beter kunt bundelen door slimme software kunnen gegevens rechtstreeks naar de informatiesystemen van het laboratorium of ziekenhuis worden verzonden om een medisch rapport te maken, of om patiëntdossiers bij te werken. Informatie die tevens gebruikt kan worden om patiënten te empoweren. Zij moeten immers vaak zelf kiezen hoe ze behandeld willen worden. Door alle relevante informatie te bundelen, help je hen in die keuze.”

Een soortgelijke innovatieslag wordt momenteel gemaakt in de oncologie. Zo stapte LabPON, ’s lands grootste pathologie laboratorium, onlangs over naar een volledig digitale diagnose. Jaarlijks worden daar zo’n 50.000 verdachte weefselmonsters onderzocht, wat neerkomt op meer dan 300.000 glaasjes met menselijk weefsel. Al die weefselglaasjes moeten worden bereid, bekeken, gediagnostiseerd, gerapporteerd en gearchiveerd. Een immens karwei, dat vanwege de sterke groei van kankergevallen alleen maar groter wordt. Digitale pathologie leidt tot een verbeterde efficiëntie, kwaliteit en verhoging van de service van het laboratorium, wat uiteindelijk bijdraagt aan een betere diagnose voor de patiënt.

Belangrijke mijlpaal

Een andere belangrijke mijlpaal in de ontwikkeling van een innovatie die uiteindelijk een wezenlijk verschil moet gaan maken in de kankerzorg, is de ontwikkeling van een geavanceerd MRI-geleid bestralingssysteem, onder leiding van Elekta in samenwerking met Philips en vooraanstaande ziekenhuizen zoals het UMC Utrecht en het Nederlands Kanker Instituut, Antonie van Leeuwenhoek. Van Houten: “Dit apparaat geeft uiterst gedetailleerde MR-beelden van tumoren en omliggend gezond weefsel tijdens
de bestraling van een patiënt. Simpel gezegd laat de machine precies zien waar de tumor zit en hoe deze zich gedraagt. Belangrijk, omdat een tumor meebeweegt met de patiënt wanneer deze ademt of slikt. Artsen kunnen de bestraling nu real-time aanpassen, wat leidt tot preciezere behandeling en wellicht dus ook tot minder bijwerkingen.”

“Het mooie van al deze klinische praktijkgerichte slimme apparaten en gekoppelde software om besluiten te ondersteunen en informatie uit te wisselen, is dat ze een niet-omkeerbaar proces mogelijk maken, waarin de kwaliteit van leven patiënten en consumenten een steeds centralere rol inneemt. Om gezond te blijven, sneller te herstellen en vitaal oud te worden, zullen zij steeds meer vrijheid en verantwoordelijkheid gaan opeisen. We zien nu al dat mensen mondiger worden en toegang vragen tot hun medische data, en dat ze regie willen over zorg die beter is afgestemd op hun leven. Om dit voor elkaar te krijgen, is co- creatie met partners en gebruikers echter een absolute must. Technologie moet het mogelijk maken dat er zorg op afstand wordt geleverd en dat er naadloos wordt samengewerkt over de hele zorgketen, van gezond leven, preventie en diagnose tot aan medisch handelen en herstel.”

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
14.9 °C
ONO1
Beurs AEX
AEX 516.71
+ / - -0.56%
Meer Premium