Nieuw! Elke maand
15 Premium artikelen gratis.
Registreer nu of log in en lees voortaan elke maand 15 Premium artikelen gratis.
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Onze verslaggever met robotje Pepper in Silicon Valley.
Onze verslaggever met robotje Pepper in Silicon Valley.
Foto: Opdrachtgever

Robots steeds slimmer en socialer

Tekst: Isabel Michelotti

Klassieke muziek schalt door het lab van Singularity University in Silicon Valley. Bij de eerste tonen maakt de robot Pepper een beschaafd pirouetje. Op de maat van de muziek beweegt ze als een dirigent haar armen omhoog, om vervolgens met zwierige armbewegingen een balletdansje uit te voeren.

Na een sierlijke eindpose kijkt ze het selecte groepje publiek lieflijk aan. “Het voelt ongemakkelijk om nu niets tegen haar te zeggen, merk je dat?” zegt hoogleraar Maarten Steinbuch. “Je krijgt toch het gevoel van emotionele interactie.”

De robot Pepper, ontwikkeld door het Franse tech-bedrijf Aldebaran en door het Japanse Softbank voorzien van software voor interactie, werd door innovatiebureau Dutchwork (dat onder meer de kleinere NAO-robot en de Google Glass in ons land introduceerde) ook naar Nederland gehaald: sinds eind juli ‘woont’ ze officieel in Roermond. Pepper herkent gezichten en emoties, kan praten, luistert, maakt grapjes en beweegt zelfstandig. “Pep- per is een voorbeeld van een sociale robot”, zegt Steinbuch, hoogleraar systeem- en regeltechniek aan de TU Eindhoven. “Deze zijn ontworpen voor interactie met de mens.”

Operaties

Zo zet het Nijmeegse centrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie Karakter sinds kort het NAO-robotje in ter ondersteuning van de behandeling van kinderen met autisme, om hun sociale vaardigheden beter te kunnen trainen. Door middel van spelletjes laat de vriendelijke robot het kind oefenen, terwijl de behandelaar achter een scherm woorden kan intypen die de robot zegt. Dit gebeurt in samenwerking met het Radboudumc Nijmegen en de TU Eindhoven, die onderzoeken hoe effectief de inzet van de robot is.

Steinbuch: “Behalve sociale robots bestaan er ook servicerobots en robots die het medisch handelen ondersteunen. Een voorbeeld zijn medicijnenrobots in ziekenhuizen en apotheken, maar ook de Microsure, een operatierobot die met uiterste precisie hersteloperaties kan uitvoeren die met mensenhanden amper of niet mogelijk zijn.” Steinbuch begeleidde de ontwikkeling van de robot, die het resultaat is van een spin-off tussen de TU Eindhoven en Maastricht UMC+.

Hulp in huis

Een voorbeeld van een servicerobot is de ‘thuiszorg- robot’ Amigo, die over een paar jaar ouderen moet helpen met zaken als medicijnen slikken en opstaan en alarm slaat bij een valpartij. Steinbuch: “Amigo kan zijn omgeving bekijken, dingen onthouden en zijn kennis met andere robots delen. Iets te drinken pakken, de krant halen, de vloer stofzuigen, de kamer opruimen: al dat soort werk neemt hij uit handen. Juist die gewone dingen zijn lastige taken voor robots. Ze moeten goed herkennen wat ze pakken en precies weten hoe ze iets moeten vasthouden, zonder dingen te beschadigen.”

In april wonnen studenten van de TU Eindhoven de RoboCup European Open met hun Amigo. Steinbuch: “We hebben deze zomer ook de wereldkampioenschappen voetbal voor robots gewonnen. Geweldig om te zien. Je zit op het puntje van je stoel, het spel is heel aantrekkelijk. De robots hebben interactie met de scheids en moeten met medespelers afstemmen wie de vrije trap neemt. Door de snelheid van het spel is het zaak steeds efficiëntere algoritmes te bedenken.” Uiteindelijk is dat het doel van de RoboCup-toernooien: bijdragen aan een snelle ontwikkeling van betrouwbare en betaalbare robots.

Stel je voor: een auto die zo efficiënt is dat ze meer energie opwekt dan dat ze verbruikt, zelfs in Hollandse weersomstandigheden. Zelfs ik dacht toen ik voor het eerst van dit idee hoorde: ‘dat kan niet.’ Het geeft aan dat we echt moeten leren anders te gaan denken. Wilder, gedurfder”, zegt hoogleraar Maarten Steinbuch.

Steinbuch heeft het over de Stella Lux, de eerste gezinsauto die op zonnecellen kan rijden. E er is een term voor deze gedachten: ‘Moonshots’. Zo noemt Singularity University-grondlegger Peter Diamandis ze. “Het grootste probleem wordt je grootste uitdaging. Noem iets dat je wil oplossen, en zorg
dat je daar linksom of rechtsom komt, zonder in beperkingen te denken.” Steinbuch ziet daarbij ook een rol voor universiteiten, die de focus na achtereenvolgens educatie, wetenschappelijk onderzoek en interdisciplinair werken, zouden moeten verschuiven naar innovatiehubs, globale oplossingen en exponentieel denken.

Wet van ASML

Steinbuch vervolgt: “Vergis je niet wat voor enorme wereldmacht Nederland heeft op dit gebied. De basis hier in Silicon Valley, en ook die van Singularity, is de wet van Moore: dat het aantal transistors in een processor door de technologische vooruitgang elke twee jaar verdubbelt. Die voorspelling werd in de vorige eeuw gedaan door de medeoprichter van Intel, Gordon Moore, en op die manier kon men de snelheid voorspellen waarmee geavanceerde chips konden worden gemaakt tegen aanvaardbare kosten. Dat werd de drijvende kracht achter de targets die in de hele industrie gelden, die voorspelling werd dus een doelstelling. Maar ik zal je zeggen, het zit anders. Niet de wet van Moore bepaalt die doelstelling; wij, hier in Nederland, bepalen deze. De lat wordt niet door Moore, maar door onze innovaties gelegd. ASML, met zijn machines om die chips te maken en maar liefst 85% marktaandeel, bepaalt het tempo van de ontwikkeling van die steeds kleinere en geavanceerdere chips. Als zij niet exponentieel zouden groeien, zou de gehele exponentiële ontwikkeling stoppen.”

De wereld in 2045

Het patroon waarin de menselijke vooruitgang steeds sneller gaat naarmate de tijd verstrijkt, noemt grondlegger van Singularity University en futuroloog Ray Kurzweil de ‘wet van de versnellende opbrengsten’ (the law of accelerating returns). Dit wil zeggen dat meer geavanceerdere samenlevingen zich in een sneller tempo kunnen ontwikkelen dan minder geavanceerde samenlevingen, juist omdat ze geavanceerder zijn. Logisch dus dat innovaties zich nu veel sneller ontwikkelen dan een halve eeuw geleden, want we hebben nu betere technologie. Volgens Kurzweil is er tussen 2000 en 2014 net zoveel technologische ontwikkeling geweest als in de gehele 20e eeuw, en zullen we in 2021 nog eens diezelfde hoeveelheid vernieuwing hebben doorgemaakt. Kurzweil gelooft dat de wereld er in 2045 zo anders uitziet dat we deze niet meer herkennen. Deze voorspelling werd lang als overdreven beschouwd, maar door de snelle ontwikkelingen wint zijn theorie aan populariteit. Bovendien is het twistpunt voor experts doorgaans niet of zijn voorspelling klopt, maar wanneer deze uitkomt. Kunstmatige intelligentie (KI) heeft dan de status van ‘superintelligentie’ bereikt.

KI is breder dan robots; het is de computer in de robot. Siri in de iPhone is een voorbeeld van KI, net als een schaakcomputer of een computer die in een fractie van een seconde berekeningen kan maken, veel beter dan een mens. Op dit moment gaan we richting een generatie intuïtieve computers die juist de dingen kunnen die wij zonder nadenken doen: leren, redeneren en problemen oplossen. Het stadium daarna is superintelligentie, waarbij de computer slimmer is dan de knapste koppen op aarde, zowel op sociaal gebied als op het gebied van wetenschappelijke en algemene kennis. Theoretisch zijn deze computers in het begin een fractie slimmer, maar op den duur een triljoen keer slimmer.

 

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
17.7 °C
WZW4
Beurs AEX
AEX 519.5
+ / - +0.02%
Meer Premium