E-readers hebben veel voordelen: hele bibliotheken passen op het apparaat, digitale inkt is rustiger voor de ogen dan een LCD-scherm en je leest wekenlang zonder de batterij op te laden. Toch is het digitale lezen nog niet zo ingeburgerd als bijvoorbeeld het luisteren naar mp3's of het bekijken van een DVD. Dit heeft met een aantal dingen te maken: de aanschafprijs van een e-reader ligt nog steeds redelijk hoog en eBooks mogen dan goedkoper zijn dan hun papieren equivalenten, van een spectaculaire prijsdaling is nog geen sprake. Daarnaast is er geen standaardformaat waarin eBooks verkocht worden waardoor het voor consumenten moeilijk is te bepalen welke reader ze moeten aanschaffen. Mobipocket was lang het populairste formaat maar de laatste tijd begint ePub in Nederland de overhand te krijgen.

Maar zijn de e-readers zelf wel handig te gebruiken? Kunnen ze ons het vertrouwde gevoel van een echt boek in de hand doen vergeten? Wij namen vijf interessante modellen nader onder de loep:

Amazon Kindle

Sony PRS-600 Touch Edition

iRex Iliad Second Edition

Onyx Boox

Cool-er

Amazon Kindle

De in de Verenigde Staten razendpopulaire Kindle (€ 223,80) van internetboekenwinkel Amazon wordt sinds oktober ook aan

Nederlandse klanten geleverd. Het gebruiksvriendelijke apparaat met een gratis 3G mobiele internetverbinding kent veel voordelen, maar de gebruiker wordt wel beperkt in zijn keuze van titels, omdat de Kindle niet overweg kan met het steeds populairder wordende ePub-formaat en Amazon alleen Engelstalige eBooks verkoopt. Bovendien zijn sommige functies van de e-reader buiten Amerika slechts beperkt of helemaal niet te gebruiken.

De internationale versie van de Kindle is een handzaam, lichtgewicht apparaat met een intuïtieve bediening. Wat meteen opvalt is de grote hoeveelheid knopjes op het apparaat. Onder het 6-inch scherm bevindt zich een volledig qwertytoetsenbord dat gebruikt wordt om notities te maken en om naar boeken te zoeken. De afwezigheid van een aanraakscherm is geen gemis. Het navigeren door de verschillende menu’s gaat met een pookje dat in vier richtingen bewogen kan worden en keuzes bevestig je met een druk op de knop. Ook het bladeren door boeken gaat eenvoudig met knoppen aan weerszijden van het scherm die precies op de plaats zitten waar je het boek ook vast hebt als je leest. Voor linkshandige lezers zit er ook een knop om vooruit te bladeren aan de linkerkant van het scherm, zodat je met één hand kunt lezen.

De teksten op het scherm worden opvallend helder weergegeven en meer nog dan bij andere e-readers die gebruik maken van de eInk-technologie, lijkt het alsof je leest vanaf echt papier.

Content

Over de manier waarop gebruikers hun eBooks kunnen kopen en op hun apparaat zetten, heeft Amazon goed nagedacht. Met een druk op de menuknop krijg je direct toegang tot de Kindle Store, een uitgeklede versie van de Amazon-website. Hier kunnen met een druk op de knop eBooks aangekocht worden die daarna meteen op de Kindle gedownload worden. Dankzij de mobiele internetverbinding kan dat bijna overal, dus je hoeft niet op zoek naar een wifi-hotspot. Overigens kan je de eBooks ook via de site downloaden en daarna via de meegeleverde usb-kabel op de Kindle zetten. Met een opslagcapaciteit van 2 GB kunnen volgens Amazon ongeveer 1500 boeken op het apparaat gezet worden.

Op dit moment zijn er meer dan 300.000 eBooks beschikbaar via de site. Daarnaast zijn er ook meer dan 85 Amerikaanse en internationale (geen Nederlandse) kranten waarop gebruikers een abonnement kunnen nemen. Niet alle van deze titels zijn echter beschikbaar voor Nederlandse gebruikers en het is vooraf niet duidelijk welke dat zijn. Pas als je het eBook probeert aan te kopen verschijnt de melding dat hij niet beschikbaar is buiten de VS.

Naast de eBooks van Amazon zelf kan de Kindle ook overweg met andere typen documenten zoals PDF, DOC en JPEG, al moeten deze bestandsformaten wel geconverteerd worden alvorens ze te lezen zijn. Grootste gemis is dat de Kindle het steeds populairder wordende ePub niet ondersteund.

Internationaal

Buiten het feit dat sommige boeken niet buiten de VS geleverd worden, is ook aan andere dingen te merken dat de Kindle oorspronkelijk voor de Amerikaanse markt bedoeld was. Zo wordt het apparaat geleverd met een Amerikaanse stekker. Opladen kan gelukkig ook via een usb-kabel in de computer, maar daarvoor moet je die wel eerst opstarten. Verder is de internetfunctie van de Kindle erg beperkt buiten Amerika. Alleen de mobiele webpagina van Wikipedia kan bezocht worden. Verder zijn de woordenboekfunctie en de voorleesfunctie alleen in het Engels beschikbaar.

Conclusie

De Kindle is dankzij zijn gebruiksgemak en goede prestaties een goede optie voor mensen die toch alleen Engelstalige boeken lezen. Het apparaat is door de lage dollarkoers voordelig, maar voor eBooks betaal je buiten Amerika een extra BTW-toeslag op de Amerikaanse prijs. Het apparaat kent echter ook enkele beperkingen buiten de Verenigde Staten en ondersteunt geen ePub.

+ Scherp beeld, intuïtieve bediening, overal direct downloaden van boeken, groot intern geheugen

- Geen Nederlandstalige eBooks, ondersteunt geen ePub, webbrowser werkt beperkt, geen SD-kaart, geen Europese stekker meegeleverd

Sony PRS-600 Touch Edition

De Sony PRS-600 Touch Edition (€ 299) is dankzij zijn aanraakscherm dat met de vingers bediend kan worden, makkelijk in gebruik.

Door over het scherm te vegen, kun je eenvoudig door de eBooks bladeren en met de meegeleverde stylus noteer je snel iets in de kantlijn of markeer je bepaalde woorden. De touchscreen-functie brengt echter ook met zich mee dat het scherm iets minder scherp is en reflecteert.

De e-reader van Sony mag gezien worden. De metalen voorkant met afgeronde hoeken en het minimalistische design geven het apparaat een stijlvolle en robuuste uitstraling.

Het aanraakscherm is goed te bedienen met de vingers door de grote pictogrammen op het thuisscherm. Het apparaat reageert snel, al moet af en toe relatief veel druk uitgeoefend worden op het scherm om een reactie te krijgen. Gebruik van de stylus om aan te klikken verhelpt dit probleem . Het navigeren door de verschillende menu’s werkt intuïtief en nieuwe gebruikers zullen snel aan de werking van de Sony gewend raken.

Een nadeel van de touch-functionaliteit is het lagere contrast en de reflectie van het scherm. Een extra laagje over het scherm zorgt ervoor dat de letters minder scherp worden weergegeven dan op vergelijkbare readers zonder aanraakscherm al zal dat alleen opvallen als je ze naast elkaar legt. Ook reflecteert het scherm meer als andere readers om dezelfde reden, vooral als er weinig omgevingslicht is. Desalniettemin is de tekst goed leesbaar, ook mede door de mogelijkheid om de letters in vijf verschillende maten weer te geven.

Bij het lezen van boeken speelt de aanraakfunctie ook een rol. Met een veeg van de vinger kan door de bladzijden gebladerd worden al kun je ook gewoon op de fysieke knop duwen. De knop om vooruit te bladeren zit aan de linkerkant van het apparaat en moet dus met de linkerduim bediend worden, hetgeen vervelend kan zijn voor rechtshandigen. De knopjes voelen verder wat stijf aan en na een honderdtal pagina’s omslaan, krijg je toch last van je duim daardoor.

Veel formaten

De Sony kan overweg met verschillende formaten eBooks waaronder de met DRM beschermde ePub-bestanden. Dat betekent dat veel eBooks die door Nederlandse websites verkocht worden op het apparaat te lezen zijn. Verder ondersteunt de Touch Edition ook onder meer PDF, RTF, JPEG, GIF en BMP en kunnen er ook Mp3-bestanden op afgespeeld worden. Met de software, die automatisch geïnstalleerd wordt als de reader op de pc wordt aangesloten, kunnen deze bestanden makkelijk overgezet en beheerd worden. Het apparaat heeft geen wifi-functionaliteit, dus moet het met de meegeleverde usb-kabel met de computer verbonden worden.

Notities

Met het pennetje is het ook mogelijk om notities te maken in opgeslagen documenten. Je kunt woorden onderstrepen of zelf iets in de kantlijn schrijven. De versies met de notities worden apart opgeslagen en kunnen ook op de pc gezet worden. Verder kun je in een apart menu nieuwe documenten aanmaken met handgeschreven notities.

Een andere handige optie is het ingebouwde woordenboek. Door dubbel te klikken op een woord in de tekst wordt de betekenis opgezocht. Helaas werkt dit nu alleen voor Engelse woorden maar volgens Sony komt er in de toekomst ook een Nederlandstalig woordenboek beschikbaar.

Conclusie

De Sony PRS -600 Touch Edition blinkt uit door zijn gebruiksvriendelijkheid. Het aanraakscherm, de intuïtieve en snelle navigatie en de compatibiliteit met verschillende formaten zijn pluspunten. De spiegelende laag van het aanraakscherm en de afwezigheid van wifi niet onoverkomelijke minunten.

+ Makkelijk te bedienen dankzij touchscreen, snel in gebruik, notities in kantlijn maken

- Scherm reflecteert door touchscreenlaag, geen wifi

Naast de Touch Edition verkoopt Sony ook de Pocket Edition, een kleinere en uitgeklede versie van de e-reader met een 5-inch scherm. In tegenstelling tot zijn grote broer heeft de Pocket Edition geen aanraakscherm, uitbreidbaar geheugen of mogelijkheden om notities aan documenten toe te voegen. De prettige en snelle gebruikersinterface bleef wel gehandhaafd, wat het apparaat een goed alternatief maakt voor mensen die een kleine reader zonder extra opties willen.

Iliad Second Edition

Het Nederlandse bedrijf iRex richt zich met de Iliad (€ 599) met zijn grote 8.1-inch scherm en extra functies om notities te maken en te

delen met anderen, meer op studenten en de zakelijke markt dan andere fabrikanten van e-readers. Deze reader is dankzij de afmetingen en de hoge resolutie van het scherm en de ondersteuning van PDF ook handig om kranten op te lezen. Helaas wordt het ePub-formaat niet ondersteund.

Naast het grote scherm is het eerste dat opvalt aan de Iliad een langwerpig balkje aan de linkerzijde daarvan, waarmee door de eBooks gebladerd kan worden. Het balkje moet naar links worden geklikt om een pagina om te slaan, net zoals je een bladzijde van een echt boek van rechts naar links omslaat. Verder heeft een het apparaat een aantal fysieke knoppen om door de menu’s te navigeren.

Rechts boven het scherm zit de Connect-knop, waarmee verbinding gemaakt wordt met de iRex Delivery Service (IDS). Dit is een dienst waarmee automatisch nieuwe content, zoals de kranten waarop je geabonneerd bent, naar de Iliad wordt gestuurd. Ook worden via dit kanaal software-updates uitgevoerd. Om IDS te gebruiken, moet eerst een verbinding met internet gemaakt worden. Dat kan via de ingebouwde wifi, maar ook via een ethernetverbinding.

Het opstarten van de Iliad duurt aanzienlijk langer dan bij de andere readers. Waar je bij de Kindle of de Sony al binnen enkele seconden midden in een boek zit, moet de Iliad langer dan een halve minuut laden voordat je een boek kan selecteren om te lezen. Ook het laden van boeken of functies voelt langzaam aan op het apparaat. Als een boek eenmaal geladen is, werkt het bladeren gelukkig wel even snel als op andere readers, waardoor je er tijdens het lezen weinig van merkt.

De Iliad heeft een aanraakscherm dat alleen met het meegeleverde aanraakpennetje werkt. Aangezien veel functies, zoals het groter maken van letters of het schakelen tussen portret- en landschapsmodus, alleen maar via de knoppen op het scherm werken, is het zaak het pennetje niet te verliezen. Met deze stylus kunnen ook notities en aantekeningen gemaakt worden. Dit kan in bestaande documenten of op blanco pagina’s.

De bediening is over het algemeen verwarrend aangezien van veel iconen niet meteen duidelijk is wat ze doen. Omdat het apparaat zo traag reageert is het ook niet handig om maar wat te proberen, want soms doet een knop helemaal niets. Voor eenvoudige handelingen zoals het verwijderen van een document moet er dan toch de uitgebreide handleiding op nageslagen worden.

De Iliad ondersteunt geen ePub maar het in de Verenigde Staten meer gangbare formaat Mobipocket. Daarnaast biedt het apparaat ondersteuning voor onder meer PDF, HTML, JPEG en BMP. De opslagcapaciteit van 128 MB is aan de lage kant maar kan worden uitgebreid met MMC of SD-kaartjes. Ook kan er een usb-stick direct op het apparaat aangesloten worden.

Conclusie

De Iliad is een e-reader die meer wil bieden dan alleen het weergeven van tekst. PDF-bestanden, kranten en foto’s komen goed tot hun recht dankzij het grote scherm en de hoge resolutie. De mogelijkheden om notities te maken en te delen met andere gebruikers van het apparaat maken het apparaat vooral geschikt voor studenten of zakenmensen die veel met documenten werken. De trage werking en de ingewikkelde gebruikersinterface komen het gebruiksgemak echter niet ten goede.

+ Groot scherm ideaal voor PDF-bestanden en kranten, makkelijk notities maken, veel extra functies, mogelijkheid om USB-stick aan te sluiten.

- Werkt traag, prijs is aan hoge kant, bediening niet altijd even duidelijk

Onyx Boox

De Onyx Boox 60 (€ 399) is een relatieve nieuwkomer op de Nederlandse markt. Met een werkende internetbrowser, aanraakscherm

en ePub-ondersteuning heeft de Boox een aantal eigenschappen in huis die de reader een goed alternatief voor de Kindle of de Sony maken.

Het 6-inch scherm van de Boox is alleen maar te bedienen met de meegeleverde stylus. Dit heeft als voordeel dat de extra beschermende laag die de Sony Touch Edition heeft, niet nodig is en het scherm dus een beter contrast geeft en minder weerspiegelt. Het scherm leest dan ook prettig en het navigeren door de menu’s werkt goed, zowel met de fysieke knoppen als via het scherm. Bladeren door een boek kan met een veeg van de pen of met de knoppen die onder het scherm zitten.

Een opvallende functie van de Boox is de internetbrowser. Als er een wifi verbinding met internet is kan via het menu ‘websites’ direct naar Google, wikipedia of Onyx’ eigen website gesurfd worden. Via Google kun je in principe het hele web bereiken, maar het is niet mogelijk om favorieten op te slaan of directe een URL in te typen, waardoor je steeds weer de zoekterm moet ingeven in Google. Verder verloopt het browsen door de eInk technologie niet echt soepel. Het scherm moet steeds volledig herladen als er iets nieuws op verschijnt. Voor het bekijken van statische websites voldoet de browser echter goed.

Een voordeel dat een browser op de e-reader met zich meebrengt, is de mogelijkheid eBooks direct te downloaden. Dit werkt helaas alleen voor de gratis rechtenvrije eBooks die op verschillende sites te vinden zijn en niet voor aankopen van DRM-beschermde boeken. Deze moeten, net als bij andere readers, eerst op een pc geverifieerd worden, alvorens ze via een usb-kabel op de reader te laden zijn.

De Boox kan overweg met een flink aantal formaten waaronder ePub, PDF verschillende fotobestanden en MP3. Van eBooks met het Mobipocketformaat kunnen alleen de rechtenvrije exemplaren gelezen worden.

Conclusie

De Onyx Boox is een handzaam apparaat met een overzichtelijke en gebruiksvriendelijke interface. De mogelijkheid om het internet op te gaan is handig, al wordt het soepel browsen gehinderd door de traagheid die inherent is aan de eInk-technologie.

Onyx Boox

+ overzichtelijke inteface, gebruiksvriendelijk

- beperkt internetbrowsen, hoge prijs

Cool-er

De COOL-ER (€225) van fabrikant Interead wil zich met beschikbare kleuren als ‘Hot Pink’, ‘Blue Sky’, en ‘Vivid Violet’ duidelijk

onderscheiden van zijn saai uitziende concurrenten. Op het gebied van gebruikersgemak en mogelijkheden schiet het apparaatje echter tekort.

Het eerste dat opvalt als je de COOL-ER oppakt, is zijn gewicht. Het apparaat is een stuk lichter dan bijvoorbeeld de Sony en de Kindle, waardoor je het makkelijk lang met één hand kunt vasthouden terwijl je leest. Het gewicht in combinatie met de plastic behuizing geven de COOL-ER echter een ietwat goedkope uitstraling.

Het bladeren door boeken en opties gebeurt met de richtingstoetsen rechtsonder het scherm. Deze knoppen voelen behoorlijk stijf aan en zitten net iets teveel naar rechts. Na een tiental bladzijden lezen en telkens hard drukken op de toets begin je dat toch te voelen in je duim.

Tekst wordt goed weergegeven op het 6-inch scherm van de COOL-ER en kan in acht verschillende lettergroottes en drie verschillende lettertypes weergegeven worden. Voor het bekijken van PDF-bestanden en foto’s is er geen inzoom-functie waardoor kleine plaatjes met onderschriften soms moeilijk leesbaar zijn. Naast PDF-bestanden kan de reader ook overweg met ePub, RTF, HTML, JPG en MP3.

Het schakelen tussen portret- en landschapsmodus gebeurt met een druk op een knop op de zijkant van het apparaat. Voor andere opties, zoals het vergroten van letters, naar een bepaalde pagina gaan of een bookmark aanmaken, is echter meerdere keren klikken door het menu nodig.

Conclusie

De COOL-ER is een eenvoudige e-reader die teksten goed weergeeft. Door de stijve en slecht geplaatste knoppen is langdurig lezen op dit apparaat echter geen pretje. De plastic afwerking en de afwezigheid van extra functies geven de COOL-ER een goedkope uitstraling.

Cool-ER

+ Verkrijgbaar in meerdere kleuren, lichtgewicht

- Voelt goedkoop aan, knopjes zijn stijf en klein, weinig functies

Het EK-abonnement, 6 weken € 20,-!