Nieuws/Entertainment

Dr. Alzheimer knipte dit weekend lampje bij cabaretier uit

Het stille sterven van HENK ELSINK (81)

— BAKEMA, HARM, JOHANNA, het zei hem niets meer…Het was al jaren stil rond hem, maar pas een paar maanden geleden werd duidelijk wat er aan de hand was met de dit weekend op 81-jarige leeftijd overleden HENK ELSINK. De ziekte van Alzheimer en een hersenbloeding hadden bij hem al hun zware tol geëist, en maakten nu alsnog een einde aan een bijzonder leven…

Bijna angstaanjagend stil was het, de laatste jaren, rond HENK ELSINK (81). Waarom dat was, bleek in december. Nadat de onvergetelijke cabaretier, schatplichtig aan TOON HERMANS - ook weer had ontbroken in de schier oneindige reeks herdenkingsprogramma’s voor de honderdjarige - zocht PRIVÉ contact met hem. Althans, met zijn echtgenote PHIEL.

En het was geen goed nieuws was zij vertelde, maar wat wel verklaarde waarom de geboren Enschedeër al jaren van de aardbodem verdwenen leek…

Agressieve Alzheimer had zíjn, en haar, leven op zijn kop gezet.

Binnen de cabaretwereld was Henk Elsink altijd een eigenzinnige geweest. Hij hield zich niet op in kringen rond WIM KAN, waar HERMAN VAN VEEN, PAUL VAN VLIET en SETH GAAIKEMA wel regelmatig het gezelschap van hun leermeester, en elkaar, opzochten.

Restaurant

Elsink plaatste zich een beetje buiten de artiestenwereld, was nooit op premières, woonde in Baarn en viel op door buitenissigheden als het dragen van kekke bontjasjes. Verplaatsen deed hij zich al helemaal opvallend: in een Rolls Royce. Óók als de voorstelling in het verder toch weinig Hollywoodachtige Harderwijk was.

Henk Elsink boerde goed dankzij successen als ‘De Voetbalsupporter’, ‘Johanna’, ‘Bakema’, ‘Harm met het harpje’ en conferences als ‘De Tandarts’ waarin iedereen zich herkende. Eigen tv- en radioshows en zijn eigen restaurant ‘De Koopermolen’ om de hoek van de roemruchte Zeedijk in Amsterdam, droegen verder bij aan zijn succes. Legendarisch is de honderdste aflevering van zijn radioshow ‘Vrij Entree’ waarin WIM SONNEVELD te gast was en waarin de twee elkaar vliegen afvangen en elkaars liedjes van nieuwe teksten voorzien. Het maakte dat Elsink op het hoogtepunt van zijn roem in 1988 kon besluiten te stoppen. Nogal onverwacht, van het ene moment op het andere, kondigde hij aan geen nieuwe programma’s meer te zullen maken en zich volledig terug te trekken. Een van de redenen was de opkomst van FREEK DE JONGE en BRAM VERMEULEN. Hij had een voorstelling gezien, was ervan geschrokken en had zijn conclusies getrokken: ,,Ik ben stinkend ouwerwets. De nieuwe manier van theater maken, dat kan ik niet.”

De villa in Baarn ging in de verkoop en met zijn vrouw, die eigenlijk TINEKE heette maar door hem altijd als Phiel werd aangesproken, vestigde hij zich op het eiland waar hij twintig jaar eerder als een van de eerste toeristen die daar kwamen zijn hart al aan verpand had: Mallorca.

Pseudoniem

Vijfentwintig jaar woonden de Elsinks daar in Magaluf, in het Zuidwesten van het eiland. Maar helemaal niets doen beviel hem ook niet. De cabaretier kwam verrassend terug als schrijver van thrillers die bijzonder goed werden ontvangen door de critici, maar waarvan niemand vermoedde dat hij ze had geschreven. Toch had hij aan zijn pseudoniem ‘Elsinck’ alleen die ‘c’ toegevoegd. Met het spannende ’Tenerife’ maakte hij in 1990 zijn debuut. Zelf een groot liefhebber van LUDLUM en JOHN LeCARRE wilde hij zelf ook eens zoiets proberen. Zijn vindingrijke plots en natuurlijke dialogen werden geprezen. Intrigerend waren de titels: ’Moord per fax’, ’Biecht van een huurmoordenaaren ’Dood van een megastar. Zijn laatste boek ’Dodelijk Visioen verscheen in 1995.

Daarna werd het weer stil rond Henk Elsink en stil zou het ook blijven. Tien jaar geleden keerden Henk en Phiel terug naar Nederland en Baarn. Ze wilden meer tijd hebben voor hun kinderen REMCO (57) en DYMPHNA (45) en de kleinkinderen.

Maar een paar jaar geleden ging het daar gruwelijk mis. Wat de showbizz, die hij zo nadrukkelijk de rug had toegekeerd, tot voor kort niet heeft geweten is dat de ziekte van Alzheimer hem sinds 2008 volledig sloopte.

De laatste jaren van zijn leven sleet Henk Elsink in een verzorgingstehuis in Amersfoort waar zijn vrouw hem dagelijks bezocht. Niets was er over van de humorvolle, scherpe, soms verrassend venijnige zanger en conferencier. Tragisch waren de woorden van zijn Phiel: ,,Soms leg ik zijn vingers op de toetsen van de piano die daar staat, maar dan snapt hij de hele bedoeling niet.”

Hij was haar grote liefde: ,,We zijn sinds 1958, toen ik hem leerde kennen, bij elkaar. Al snel raakte ik in verwachting en hij was en is nog steeds de liefde van mijn leven. Maar Henk is niet meer de Henk van vroeger…”

Rijgedrag

In december vertelde zij PRIVÉ’s HARRIE NIJEN TWILHAAR: ,,Het gebeurde in 2008, op een kruispunt. Ik zat naast Henk, die reed, in de Jaguar en vanaf een gegeven moment vertoonde hij raar rijgedrag. Plotseling ging hij heel langzaam rijden, terwijl er niemand voor ons op de weg zat. Ik vroeg waarom hij dat deed. En hij zei: ‘Phiel, ik weet het niet meer!’ Dat was het eerste signaal dat er iets in zijn hoofd aan de hand was. Henk was op dat moment zijn eigen regie kwijt. Thuis hebben we natuurlijk over het voorval verder gepraat. En Henk zei: ‘Ik stop nú met autorijden.’ Zijn beslissing stond vast, hij durfde het gewoon niet meer aan. We hebben in die periode gesprekken gehad met onze huisarts. Die constateerde meteen een voorstadium van Alzheimer. Natuurlijk gaat er dan van alles door je heen. En zelf besefte hij ook nog dat die diagnose grote gevolgen zou hebben. De maanden daarna ging het al minder goed en liet zijn geheugen hem steeds vaker in de steek. De schat wilde vaak thee voor me maken. Maar ineens deed hij het water niet in een fluitketel, maar in een sierlijke theepot. Dat is hem een paar keer overkomen. In die periode, een paar jaar geleden, konden we nog wel dingen doen. We bezochten musea als Paleis Het Loo in Apeldoorn of gingen nog uit eten. Maar de ziekte sloeg steeds meer gaten in zijn hersenen.”

Verder vertelde ze: ,,Op zeker moment kon ik hem ook niet meer alleen thuislaten. Nog later moest ik hem in en uit zijn bed tillen, douchen, op het toilet zetten. Zijn geheugen brokkelde verder af en ook de kracht in zijn benen verminderde snel. Toen hebben we nog een traplift laten installeren, je doet er natuurlijk alles aan hem zo lang mogelijk bij je te houden. Maar onze kinderen zagen ook dat de situatie steeds zwaarder voor me werd. Ik wilde niet opgeven, maar op den duur raakte ook mijn energie op. Zes jaar heb ik hem verzorgd, maar uiteindelijk was het de juiste beslissing hem over te brengen naar die omgeving waar hij fantastisch wordt verzorgd en veel liefde krijgt van het personeel. Elke dag, ik sla nooit over, ben ik om vier ’s middags bij hem.”

Hersenbloeding

Dat het de laatste maanden slechter ging met Henk Elsink bleek uit nieuwe hersenscans . In 2010 had een hersenbloeding ook al voor onherstelbare schade gezorgd, een hematoom schakelde zijn geheugen toen voorgoed uit.

,,Ik weet dat het zinloos is, maar met zijn handen op de toetsen van de piano daar zie ik dat hij wel een beetje reageert al beseft hij niet dat het een piano is. Laatst heeft Remco voor zijn vader wat liedjes gespeeld. Henk werd plotseling emotioneel en begon te huilen, maar zelfs zijn eigen liedjes ’Johanna’en ’Snorkent hij zelf niet meer…”, vertelde zijn vrouw.

En nu is dan álles voorbij. Wat blijft zijn de herinneringen aan een man die Nederland vooral in de snel veranderende jaren zeventig en tachtig ouderwets liet lachen om zijn typetjes en doldwaze liedjes, maar daar in die tijd niet de erkenning van de recensenten voor kreeg. Zij troffen weinig, of liever géén, sociaal en politiek engagement in Henks teksten aan. Een doodzonde, zeker in die tijd.

Henk Elsink zelf daarover: ,,Het viel helemaal verkeerd dat ik een apolitiek cabaretier was, een amuseur. Het moest op zijn minst gaan over Vietnam en de verderfelijkheden van het kapitalisme.”

Zijn mooiste liedje is misschien wel het door MICHEL VAN DER PLAS geschreven ’De laatste wagen’, over de verschillende emoties in een rouwstoet. De zijne zal de komende week door de straten van Henk Elsinks geliefde Baarn rijden.