Amerikanen leerden koken van Nederlanders

„De Amerikanen willen het gewoon niet geloven”, zegt Janny de Moor. „Maar met ons boek tonen we aan dat Nederland een veel rijkere culinaire geschiedenis heeft dan we tot nu toe steeds dachten. Veel daarvan is verloren gegaan in de extreme armoede waar we rond de Franse tijd in terechtkwamen. Maar diegenen die geld hadden, bleven er uitbundig van genieten.”

Nico de Rooij vult aan: „Deze Engelse versie is vooral bedoeld voor al die vele buitenlanders die hier werken. Geweldig toch om ze te laten zien hoe rijk de Nederlandse culinaire geschiedenis eigenlijk is. Amerikanen zullen wel even moeten wennen aan het idee dat het belangrijkste deel van hun keuken niet traditioneel Engels is, maar juist traditioneel Nederlands.”

Janny de Moor zit nog steeds te stralen. Ze sloot een deal met Rijksmuseum en mocht op zoek naar schilderijen waar oud-Hollandse keukens op staan. „Niet alleen keukens, je ziet van alles. Keukenmeisjes met een stuk zalm zo groot dat je bijna wel kunt concluderen dat ook de afmeting van de zalm in de afgelopen eeuwen is afgenomen. Overigens was er vroeger zoveel zalm in onze rivieren dat personeel in de Amsterdamse herenhuizen eiste dat ze eenmaal in de week géén zalm hoefden te eten.”

Oliebol

Komisch is ook de verwijzing naar de oliebol. Hoewel het een lekkernij was die in heel Europa werd genoten, groeide de oliebol in Nederland bijna tot een nationaal symbool uit. Eenmaal met de eerste emigranten in Amerika aangekomen veranderde die oliebol in de donut.

Janny de Moor: „De Nederlanders hebben beslist veel meer invloed gehad dan de geschiedenis nu wil weten. Het waren de eerste Nederlandse boeren die met Peter Stuyvesant waren meegetrokken die koeien hadden meegenomen. Als snel werden er in de nieuwe kolonie New Amsterdam en de omliggende staten als New Jersey, Pennsylvania en Connecticut appelbomen geplant.

Meer Nederlands kon het haast niet. Voor Amerikanen is het toonbeeld van huiselijkheid de apple pie, en ze denken echt dat ze die zelf hebben uitgevonden. Maar niets is minder waar. Het recept komt gewoon uit De Verstandige Kok, een Nederlandse kookboek uit de 17e eeuw dat al snel in het Engels werd vertaald.

Cookies, zijn gewoon onze koeckjens van vroeger en ook de pancakes zijn gewoon pannenkoeken.”Zelden heeft iemand zo’n overzicht gekregen van de Nederlandse keuken. Janny de Moor, die alle recepten uit de afgelopen eeuwen zorgvuldig nakookte met chef Albert Tielemans en voor huidig gebruik vertaalde, ziet een duidelijke lijn.

„Het calvinisme is er de oorzaak van dat iedereen maar denkt dat Nederlanders een slechte keuken hadden. Voor arme mensen klopte dat overigens ook. En tijdens de industriële revolutie ging veel kennis verloren onder verpauperde bevolking die haar heil in de stad had gezocht. Op de boerderijen bleef men echter goed eten. Evenals de gegoede burgerij. Je mocht er alleen niet mee lopen snoeven, dus niemand zag het echt.”

Smulpapen

„Wij hopen een boek gemaakt te hebben waarmee een Nederlandse gastheer zijn buitenlandse gasten kan verrassen. Er is meer lekkers in Nederland dan je zo op het eerste gezicht zult denken. En nog eens wat, vanaf de jaren zestig zijn we toch eigenlijk weer een land van smulpapen geworden. Je ziet het in de keukens thuis, maar ook aan het grote aantal sterrenrestaurants dat ons land nu telt. Gelukkig, we durven er eindelijk voor uit te komen.”

Nico de Rooij zou De Rooij niet zijn als hij er niet direct een promotie-actie bij had bedacht. De eerste helft van december kun je in Amsterdam bij meerdere Hollandse restaurants terecht voor het zogenaamde Captain’s Dinner. De Rooij: „Het verhaal gaat dat het Captain’s Dinner is bedacht door een Groningse kapitein die niet veel meer aan boord had. Hij liet de vaste prak van grauwe erwten – nu heerlijke kapucijners – aankleden met piccalilly, Amsterdamse uien, zoetzure zilveruitjes, augurken, rauwe uien en natuurlijk appelmoes. En zo ongeveer wordt het gerecht ook geserveerd, maar dan in ’nieuwe stijl’. Spek erbij en een stukje varkenshaas.”

Deelnemende restaurants zijn o.a. De Blauwe Hollander, De Roode Leeuw, Haesje Claes en New Dorrius. Meer restaurants zijn te vinden op www.dutchculinaryart.com.

Weekendabonnement?