Nieuw! Elke maand
15 Premium artikelen gratis.
Registreer nu of log in en lees voortaan elke maand 15 Premium artikelen gratis.
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium

Orde en kracht

Geer en Bram van Velde in Museum Belvédère

30 DEC 2010 Maarten Jager

Je ziet hun werk veel op internationale kunstbeurzen. Het gaat meestal om olieverven en kleine aquarellen van Geer van Velde ( 1898-1977) en soms om prenten van zijn oudere broer Bram van Velde (1895-1981). Bram is de bekendste en bestbetaalde van het stel. Originelen van hem komen weinig op de markt. Als dat gebeurt, dan worden voor diens gouaches en grote olieverven grote bedragen betaald.

Dat was anders in 1952 toen hij exposeerde in de Parijse galerie Maeght. Naast broer Geer, de Ierse schrijver Samuel Beckett en beeldhouwer Alberto Giacometti gaven alleen een paar critici acte de présence. De aanwezige journalisten wisten niet goed raad met Brams "verwarrende schilderijen van een ongewone overtuigingskracht".

In Museum Belvédère in Heerenveen is een middelgrote expositie gewijd aan Geer én Bram van Velde. Bijzonder, want de broers van Velde exposeerden zelden samen. Ook niet in Frankrijk waarnaar zij in de jaren 20 van de vorige eeuw kort na elkaar vertrokken. Zij vestigden zich in Parijs (Bram o.a. na een verblijf in het 'expressionistische' Duitse kunstenaarsdorp Worpswede) en trokken veel met elkaar op. Beiden hanteerden enige tijd een vrijwel inwisselbare stijl met veel aandacht voor licht en kleur. Die beginperiode overtuigt niet, hoewel de broers soms niet onaantrekkelijke landschappen, bloemstillevens en stadsgezichten maakten. Een voorbeeld in Museum Belvédère is het 'binnen-buitentafereel' Bellevue uit 1927, duidelijk geïnspireerd door Matisse. Het is een van de vele doeken op de tentoonstelling afkomstig uit Nederlands particulier bezit.

De titel Bellevue verwijst mogelijk naar het tweede Franse adres van Bram, even buiten Parijs, gelegen nabij Rodins buitenverblijf. Via de Hollandse mecenas van de broers kwam Carel Willink hier een kijkje nemen. Bram vond hem een "slap mijnheertje".

Willink was voorzitter van de toelatingscommissie van de vereniging De Onafhankelijken in Amsterdam en rapporteerde gunstig over het werk van Bram en Geer van Velde. Zij mochten deelnemen aan de groepstentoonstelling in het Stedelijk Museum. Beide kunstenaars stuurden werk in dat inmiddels expressionistisch was, maar Geer gaf dat vroege oeuvre meer structuur door de werkelijkheid in min of meer geordende vlakken vast te leggen. Na 1930 kwam de financiële hulp uit Nederland onregelmatig binnen. De geldproblemen waarmee de broers al jaren kampten, werden steeds groter. Bram vertrok met zijn vrouw naar Corsica, later naar Mallorca waar hij enkele jaren zou blijven. Het contact met zijn broer stagneerde.

Geer legde nieuwe contacten in Parijs en ontwikkelde een genuanceerde, abstracte vormentaal. In 1938 vertrok hij naar de Côte d’Azur en werd ondergedompeld in het zuidelijke licht. De harmonieuze, lichte composities die hij na de oorlog toonde, contrasteerden sterk met de intuïtieve, vlammende kunst van broer Bram, die in Parijs was achtergebleven. De broers waren ieder hun eigen weg gegaan en hadden een eigen stijl ontwikkeld. Rond 1950 was er nog maar weinig overeenkomst tussen de beschouwende kunst van Geer en de beweeglijk, expressieve kunst van broer Bram. In deze productieve periode nam Bram afstand van zijn gastland. Hij was een buitenbeetje, werkte spontaan, bewonderde de primitieve kunst uit Afrika. De Franse kunst vond hij te elegant, zelfs onoprecht. Hij zei hierover in een interview: "Die Franse schilderkunst, het ontbreekt haar vaak aan een zekere wildheid."









Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
17.8 °C
ZW4
Beurs AEX
AEX 522.22
+ / - -0.77%