Financieel/Partnercontent
Get into the FUTURE
Gesponsord
TMG is founding partner en exclusieve mediapartner van SingularityU The Netherlands, omdat we het gedachtegoed van SingularityU NL omarmen. SingularityU NL is de autoriteit op het gebied van technologieën die onze maatschappij in rap tempo veranderen. Kunstmatige intelligentie, blockchain, nano- en gentechnologie, 3D-printing, neuroscience: technologieën die exponentieel groeien en sectoren als zorg, financiën, voedsel, wonen en energie in toenemende mate beïnvloeden. De Financiële Telegraaf brengt samen met SingularityU NL een crossmediaal concept: Get Into The FUTURE.

Revolutie in geneeskunde

Door Isabel Michelotti

De wetenschap houdt zich bezig met het steeds verder verlengen van ons leven op aarde. Waarom eigenlijk? Uiteraard willen we graag zo lang mogelijk genieten van een gezond leven, maar hoort de dood niet gewoon bij het leven? “Dat hangt ervan af hoe je het bekijkt”, zegt Kris Verburgh. “Je kunt veroudering ook beschouwen als een 100% overerfbare en dodelijke multisysteemziekte.”

Veroudering als ziekte? “Wel als je vanuit het standpunt van een arts redeneert”, zegt Verburgh. “Als je veroudering aanpakt, dan pak je tege-lijkertijd veel ziektes aan. Stel: we zouden hart- en vaatziektes kunnen genezen. Dat verlengt de gemiddelde levensduur maar met 2,8 jaar. Dan sterft iemand alsnog aan Alzheimer, kanker of een andere ouderdomsziekte. Als we de veroudering afremmen, lossen we meerdere vliegen in één klap op.”

Moeder Natuur heeft een andere agenda dan wij, meent hij. “De natuur wil dat we ons zoveel mogelijk voortplanten, wat er daarna met ons gebeurt maakt haar niet uit. Als je ouder dan 30 bent, ben je niet meer nuttig en zegt de natuur: ik ga je niet meer onderhouden. Dat wegkwijnen duurt vervolgens nog 50 jaar, omdat we stevig zijn gebouwd, maar daarna sterf je eraan. Wij hebben een ander doel: zolang mogelijk gezond blijven. Ons tot ons 88e levensjaar kerngezond voelen en daarna in twee jaar aftakelen.”

Volgens Verburgh is voeding de krachtigste me-thode om langer jong te blijven, gevolgd door sport, slaap en psyche. “En zeker niet roken.” Verburgh meent dat we steeds ongezonder zijn gaan eten. Maar waarom worden we toch ouder dan, pak ‘m beet, in de oertijd? “Als je de ske-letten van de jagers en verzamelaars van 30.000 jaar terug vergelijkt met die van 10.000 jaar terug, toen de landbouw opkwam, zie je dat de ske-letten uit de oertijd groter en gezonder waren. Ze leefden van vruchten, zaden en wilde vis. Maar ze stierven jong: door vijandige stammen, een val in het ravijn of omdat ze door een sabeltandtijger werden opgegeten.”

Deep neural networks

Verburgh ziet een aantal interessante ontwikkelingen op het geneeskundevlak. “Er is sprake van een aantal paradigmaverschuivingen. Allereerst de samenwerking met Kunstmatige Intelligentie. De afgelopen jaren zijn grote stappen gezet, onder meer door de ontwikkeling van deep neural networks, waardoor computers veel beter patronen kunnen herkennen zelfstandig kunnen redeneren.”

Als voorbeeld noemt Verburgh de IBM Watson (een ‘supercomputer’ die vragen kan interpreteren en bijvoorbeeld ook zaken als ironie en raadsels kan herkennen, red.). “Deze werkt samen met artsen om complexe patiëntendossiers te analyseren en diagnoses te stellen. Ook helpt hij oncologen om bij bepaalde mutaties de beste behandeling voor te stellen. Het is nog in de proeffase, maar de ontwikkeling is veelzeggend.”

Algoritme

Volgens Verburgh nadert de toekomst met rasse schreden. “Binnen 15 of 20 jaar hoest je in je smartphone, die in contact staat met zo’n supercomputer. Op basis van het geluid stelt deze een perfecte diagnose. Je weet direct of je bronchitis of longontsteking hebt. Er bestaat al een algoritme dat dit met 90% nauwkeurigheid kan zeggen. Binnen een seconde is je hele patiëntendossier gescreend en krijg je op basis van je medicatie en voorgeschiedenis een voorschrift voor medicij-nen. Die je direct via een 3D-printer kunt laten uitprinten.”

Volgens Verburgh heeft de nieuwe generatie computers niets meer te maken met de ‘ouderwetse’ computer, of zelfs de smartphone. “Mensen denken vaak dat het net zoiets is, maar dan krachtiger en sneller. Maar de nieuwe generatie is wezenlijk anders, die werkt met neurale netwerktechnologie. Ze werken zoals onze hersenen werken, via een netwerk van digitale zenuw-cellen.”

Een andere ontwikkeling gaat volgens Verburgh de gehele gezondheidszorg transformeren. “De geneeskunde draaide lange tijd om symptoombestrijding; het was eerder ‘begeleidkunde’. We leven in vooralsnog in een tijdperk waarin we veel ziektes niet kunnen genezen. Een hartaanval, – de cellen sterven daarna immers af –, Parkinson, Alzheimer, erfelijke- en auto-immuunziektes. Maar we naderen een tijdperk waarin we dankzij nieuwe technologieën eindelijk mensen kunnen genezen. Met een uitvinding als CRISPR/Cas9 (zie pagina 15, red.) kunnen we stukjes DNA wegknippen en veranderen. Straks kunnen we bijvoorbeeld een gen toevoegen waardoor je immuun bent voor HIV. Of genetische ziektes genezen. De mogelijkheden zijn veelbelovend. De rol van de arts wordt veel meer preventief.”

Evolutie

“Het genoom beschrijft de genetische samenstelling van de mens, maar we hebben ook nog het exposoom, het epigenoom en het transcriptoom,” vervolgt Verburgh. “Het exposoom beschrijft bijvoorbeeld het geheel aan stoffen waaraan de mens wordt blootgesteld. Het epigenoom is een soort schakelaar op je DNA, die aan of uit staat en bepaalt hoe een cel zich gedraagt. En het transcriptoom is dan een soort dimmerswitch, die bij-voorbeeld op 10% kan staan. En dan heb je ook nog het microbioom: de bacteriën in je darmen bevatten volgens de laatste schattingen 2 miljoen genen. Ter vergelijking: zelf heb je er zo’n 20.000! Deze bacteriën breken toxische stoffen af en

reguleren het immuunsysteem. Dat is 100 keer mee dan ons eigen DNA. Ze zijn gedurende miljoenen jaren met ons mee geëvolueerd. Die genen zorgen ervoor dat we over nieuwe eigenschappen beschikken, zoals de aanmaak van vitamine K via darmbacteriën. Zelf hebben we hier geen genen voor. Verder kijken dan alleen DNA levert heel veel inzichten op. Hieromheen worden geheel nieuwe klasses van medicatie ontwikkeld.”

CRISPR/Cas9

CRISPR/Cas9 is een methode waarmee met nooit eerder vertoonde nauwkeurigheid DNA kan worden gemodificeerd. De methode is in 2012 ontwikkeld door onderzoekers van Berkeley (Californië), en in 2015 door Chinese onderzoekers al toegepast op menselijke embryo’s. In theorie is het mogelijk elk gen binnen het genoom specifiek te veranderen. Bovendien is het mogelijk om het genoom zodanig aan te passen dat het kan worden doorgegeven aan het nageslacht. Vooralsnog is dit in Nederland (en de meeste andere landen) verboden. Met de bewerkingstechniek van CRISPR worden zaken mogelijk die tot voor kort onmogelijk leken: denk aan muggen resistent maken voor malaria, erfelijke ziektes bestrijden en anti-bioticaresistentie tegengaan.

Kris Verburgh

Kris Verburgh (31) is arts, onderzoeker en auteur uit België. Hij schreef zijn eerste boek toen hij 16 jaar was; op zijn 25e had hij al drie boeken over wetenschap, geneeskunde en filosofie op zijn naam staan. Hij houdt zich bezig met de evolutietheorie, neurowetenschap en veroudering. Bij het grote publiek kreeg hij bekendheid met zijn boek De Voedselzandloper, waarin hij een alternatief biedt voor de in zijn ogen verouderde Schijf van Vijf en betoogt hoe voedsel het verouderingsproces kan afremmen. Verburgh stelde eerder al een nieuw vakgebied voor: de nutrigerontologie, dat de rol van voeding in het verouderingsproces moet bestuderen.

Door Isabel Michelotti