Nieuws/Financieel

Rappe Japanner dominant in techwereld

Door Theo Besteman

Masayoshi Son, topman van SoftBank, en mateloos in overnames.

Masayoshi Son, topman van SoftBank, en mateloos in overnames.

Bloomberg

Amsterdam - Wéér mengt Masayoshi Son zich in een overname. Deze week pompte zijn Softbank met Tencent $1 miljard in Ola, de Uber van India. Son is de man op de achtergrond met belangen in stijgers in tech als Nvidia, Flipkart, ARM, WeWork en Slack. Ook verwerkt hij de recent grootste telecomdeal in de VS.

Masayoshi Son, topman van SoftBank, en mateloos in overnames.

Masayoshi Son, topman van SoftBank, en mateloos in overnames.

Bloomberg

Het aandeel Softbank steeg donderdag 3%. Het hoogste niveau in zestien jaar. Sons plan om zijn 76% belang in telecombedrijf Sprint van $21,6 miljard te combineren met T-Mobile - samen nummer drie in de Amerikaanse markt - is volgens analisten kansrijk geworden. In 2012 sneuvelde die megaovername waarvoor deze rijkste man van Japan, met geschat $22 miljard vermogen, $65 miljard bijeen sprokkelde. Hij heeft grote en kleine belangen bijna duizend bedrijven.

Voor de zestigjarige investeerder ging recent zelfs het vechtende bestuur van taxi-app Uber door de knieën. Om een investering van $1 miljard van Son binnen te halen, werd het stemrecht van de oprichters zoals Travis Kalanick beperkt.

Maar weinigen kennen Son, die zijn technologiebedrijf Softbank met nu 68.000 werknemers toch al in 1981 oprichtte. Inmiddels heeft het $82 miljard omzet dankzij een enorme geldingsdrang. Volgens oud-klasgenoten was hij de leergierigste jongen die zich vanwege zijn Koreaanse afkomst probeerde te bewijzen, ook tegenover zijn drie broers. Zijn vader begon als varkensboer, opende later een restaurant en ging verder in Japanse flipperkasten.

De ommekeer naar zakelijk succes kwam volgens hemzelf enkele jaren later door zijn stalkactie als student en uiteindelijk de ontmoeting met de directeur van McDonald’s in Japan. Die adviseerde hem stellig eerst computertechnologie - hij koos economie - en Engels te studeren. Op zijn zestiende vertrok hij naar Californië. Rond zijn twintigste ontwikkelde hij er in Berkeley een zakvertaalcomputer die hij voor $1 miljoen verkocht. Later ontwikkelde hij een chip die hij aan Sharp verkocht voor bijna een half miljoen dollar en begon de import van de Space Invaders game naar Amerikaanse winkels.

Met dat geld begon Son te investeren. Eind jaren negentig ontpopte hij zich als investeerder, onder andere in zoekmachine en webedrijf Yahoo, waar hij 7% belang opbouwde en met Yahoo BB de grootste breedbandaanbieder (zestien miljoen klanten) in Japan kon worden.

Son deinsde er niet voor terug zichzelf, tot twee keer toe, bij de Japanse telecomwaakhond in brand te steken als hij zijn zin niet kreeg. De man met woningen ter waarde van $45 miljoen in Japan en $112 miljoen in Californië, geldt voor Aziaten als hun eigen Steve Jobs. In de hiërarichische Japanse zakencultuur beukte Son in ongekende vaart muren om die zijn doelen in de weg stonden.

Vorig jaar kocht hij voor $32 miljard de Britse chipmaker ARM. Die processors, veelvuldig door Apple gebruikt, wil hij gebruiken als springplank naar de productie van zelfrijdende auto’s, huis- en keukenapparatuur die op afstand bestuurd wordt en medische apparatuur. Daarnaast nam hij een belang van $4 miljard in de chipmaker Nvidia en kocht hij $2,5 miljard aandelen van het Indiase e-commercebedrijf Flipkart. Met Apple-toeleverancier Foxconn investeerde hij $20 miljard in een zonnepanelenpark in India.

Eigenlijk zou Son na de Sprint-overname stoppen, volgens zijn bedrijfsplan dat hij als twintiger schreef. ,,Ik heb nog een aantal gekke ideeën”, zei hij later. Dat bleek: in mei begon hij met Saudi-Arabië het Vision Fund-investeringsvehikel met $100 miljard in kas.

Maar hij verloor ook. Tijdens de techbubbel een vermogen van naar verluidt $70 miljard.

Sindsdien bouwde hij zijn belang toch weer uit. Al vroeg investeerde hij in webreus Alibaba, wat hem een kapitaal bezorgde. In 2006 kocht hij voor $15 miljard Vodafone in Japan. Met korting mocht hij iPhones van Apple verkopen wat de kwakkelende aanbieder een toestroom aan klanten gaf. Als vriend van Steve Jobs kreeg hij later de exclusieve verkooprechten voor iPhones voor Japan.

Een hang naar grootsheid is de Japanse investeerder met Koreaanse grootouders niet vreemd. Zijn Vision Fund belegt niet uitsluitend in tech, maar in “de grootste uitdagingen en risico’s die de mensheid nu kent”.

Son geldt als een wispelturige maar tactische speler. Terwijl bestuurders van Amerikaanse giganten als Apple, GE en Ford worstelden met de nieuwe president Trump, angstig voor zijn twitterwoede over hun hoge kosten en banenexport, meldde de Japanner zich na de inauguratie. Son beloofde direct $50 miljard investeringen in de VS en 50.000 Amerikaanse banen. Het Chinese Alibaba stelde direct zijn netwerk open voor kleinere bedrijven in de VS, een miljoen ondernemers zouden zo toegang tot Azië krijgen met honderdduizenden nieuwe banen als gevolg. Son zit er in de raad van bestuur.

Softbanks prestaties zijn dermate indrukwekkend dat beleggers het spoor volgen waar Masayoshi Son zijn geld in heeft gestoken. Behalve de toenadering tot Uber, investeert hij in het Saudi-Arabische staatsfonds, Grab, Ola ($2 miljard met Tencent), Didi en Lyft.

Hij kiest tactisch maar vaak op instinct, oordeelde Satoshi Shima, voormalige medewerker en nu hoogleraar aan de Japanse Tama Universiteit.

Terwijl bedrijven de brexit niet afwachten en het Verenigd Koninkrijk verlaten, schroefde SoftBank zijn investering in chipmaker ARM op, dat met een kwart extra werknemers uitbreidt.

,,Het is treurig dat hij de enige Japanse ondernemer is die een nieuwe grens in technologie opzoekt”, zegt een analist over de Japanner die zijn Koreaanse naam bij terugkeer uit de VS uitdrukkelijk voert om voorbeeld te zijn voor Koreaen in Japan.

Son laat zich in Japan ook gelden als fel tegenstander van kernenergie. Sinds de explosie van een kernreactie in Fukushima bepleit hij snelle invoering van zonne- en windenergie. Zes jaar geleden beloofde hij $120 miljoen van zijn vermogen te doneren, net als zijn Softbank-jaarbeloning tot aan zijn pensionering.