Financieel/Partnercontent
Deze inhoud valt buiten de verantwoordelijkheid van de hoofdredactie van De Telegraaf.
Get into the FUTURE
Gesponsord
TMG is founding partner en exclusieve mediapartner van SingularityU The Netherlands, omdat we het gedachtegoed van SingularityU NL omarmen. SingularityU NL is de autoriteit op het gebied van technologieën die onze maatschappij in rap tempo veranderen. Kunstmatige intelligentie, blockchain, nano- en gentechnologie, 3D-printing, neuroscience: technologieën die exponentieel groeien en sectoren als zorg, financiën, voedsel, wonen en energie in toenemende mate beïnvloeden. De Financiële Telegraaf brengt samen met SingularityU NL een crossmediaal concept: Get Into The FUTURE.

„Ik gaf mijn carrière op om Malala te helpen bij haar strijd”

Shiza Shahid is ondernemer, sociaal activist en tot voor kort de drijvende kracht achter het Malala Fonds, dat de vicieuze armoedecirkel wil doorbreken door meisjes een opleiding te geven. Ze is afgestudeerd aan de Singularity University, waar ze onderzoekt hoe ze exponentiële technologie kan toepassen om armoede te beëindigen en vrouwenemancipatie te vergroten. Haar speech tijdens de SUNL Summit 2017 maakte grote indruk. Als enige kreeg zij een staande ovatie.

Jouw lezing tijdens de SUNL Summit was ‘anders dan anders’. Minder wetenschappelijk dan die van de andere sprekers, maar tegelijk ook veel persoonlijker; recht uit het hart. Voor de mensen die er niet bij konden zijn, stel je nog eens voor…

„Ik ben geboren in Pakistan als dochter van een vader en moeder die het niet al te breed hadden. Mijn vader werd wees op z’n zevende jaar. Mijn moeder trouwde hem op een leeftijd waarop meiden in Nederland pas aan hun vervolgstudie beginnen. Studeren zat er voor haar dus niet in. Desondanks werkten beiden hard om hun kinderen de beste opleiding te geven die ze konden betalen. Ik had het op jonge leeftijd daardoor al zoveel beter dan zij. Maar overal om mij heen voelde ik dat er iets in onze samenleving afbrokkelde. De armoede nam toe, evenals een disbalans tussen de seksen. Extremisme, religieus radicalisme, terrorisme; Pakistan veranderde in rap tempo in een maatschappij die ik niet langer herkende of begreep. Maar ik dacht: misschien begrijp ik beter wat er met mijn land gebeurt als ik mensen ga helpen die het slachtoffer zijn van al deze factoren. Op mijn veertiende werd ik daarom vrijwilliger in vrouwengevangenissen, waar niet alleen veroordeelde vrouwen vast zaten, maar ook hun kinderen – die vaak nog nooit vrijheid hadden ervaren. Hun moeders waren hun enige familie. Daar leerde ik hoe het is om vanaf je geboorte behandeld te worden als een tweederangsburger en hoe haat, geweld en wrok ontstaat.”

Klinkt heftig voor een meisje van slechts 14 jaar oud. Hoe hield je het vol?

„Veel tijd om daarover na te denken had ik niet. Op mijn zestiende stierf mijn beste vriend, samen met tienduizenden anderen, in een zware aardbeving. Het gebouw waarin hij en vele anderen woonde, was gebouwd van inferieur materiaal. Miljoenen raakten dakloos. In een poging mijn verdriet te verwerken, meldde ik mij aan als vrijwilliger in een van de vluchtelingenkampen voor slachtoffers van de aardbeving. Ik was daar de enige vrouwelijke vrijwilliger, wat in de praktijk betekende dat ik zorg moest dragen voor alle ‘vrouwenproblemen’. Ik nam vrouwen mee naar het ziekenhuis, omdat door de extreme kou hun moedermelk was bevroren in hun borsten. En ik zat met hen ‘gevangen’ in hete tenten, omdat hun vaders en broers het hen verboden hadden zonder chaperonne een verkoelend ommetje te maken.”

„Zo leerde ik wat het is om een vrouw te zijn in een wereld waar enkel jouw vrouw-zijn een bron van schaamte is. Lessen die ik nooit op school of uit boeken had kunnen leren. Om echt te weten hoe dat is, moet je een tijd met deze mensen hebben samengeleefd. Deze lessen hebben mijn karakter en latere beslissingen gevormd. Dus als je wilt weten hoe bepaalde mensen leven, zoek hen op en benader ze met empathie. Ik geef je op een briefje: je leert meer dan je je ooit voor mogelijk had gehouden.”

Nogmaals, heftig. Hoe houd je te midden van dit alles nog een soort van positief mensbeeld?

„De tweede grote les die ik in mijn leven leerde, is dat je de kracht hebt om te beïnvloeden wat je wilt, zolang je maar gepassioneerd genoeg bent. Mijn leven nam op mijn zeventiende een bijzondere wending, ik kreeg een beurs om naar Stanford University te gaan. Een jaar later verhuisde ik naar Californië. Ineens bevond ik mij in het hart van Silicon Valley, tussen bedrijven die ons leven veranderen via dating-app’s en drones die je pizza en taco’s bezorgen. Mijn docenten zagen in mij een social entrepreneur in wording en ik voelde mij er thuis.”

„Tegelijkertijd ging het aan de andere kant van de wereld steeds slechter met mijn land van herkomst. Bijna dagelijks was er wel een terroristische aanslag. Ik sliep met mijn telefoon op vol volume, wachtend op het telefoontje dat het nieuws zou brengen dat ook mijn familie slachtoffer was geworden. In mijn tweede studiejaar vond ik op YouTube een filmpje van een 11-jarig meisje uit de Swat-vallei, nog geen drie uur rijden van waar ik was opgegroeid. In haar regio had de Taliban onderwijs voor meisjes volledig verboden. Haar online boodschap: ‘Red mijn school’. Dat maakte enorme indruk op mij. Ik voelde dat ik haar moest helpen, maar ik wist niet hoe. Dus benaderde ik via-via haar vader en vroeg hem: wat kan ik doen?”

En wat was zijn antwoord? Laat maar zitten, je kunt hier toch niets…

“Integendeel, die zomer keerde ik terug naar Pakistan met een plan. Ik zou een zomerkamp organiseren waarvoor ik meisjes zoals Malala uitnodigde. Ik zou hen toegang geven tot de wereld die ik kende: het netwerk, de middelen, de mensen en de mentoren die hen zouden kunnen helpen om betere activisten te worden. Zelfs CNN kwam langs om een filmpje te maken. Een van de meisjes op beeld was Malala. Dapper spreekt ze de kijker toe: ‘ik wil later president worden’. Vanuit Silicon Valley had ik een manier gevonden om dit meisje uit de Swat-vallei te helpen. Zij zou uitgroeien tot één van de krachtigste stemmen voor vrede in onze tijd.”

Je doelt natuurlijk op Malala Yousafzai, bekend geworden vanwege haar strijd voor meisjes om naar school te mogen. Een meisje dat een weblog bijhield over de gewelddadigheden van de Taliban op de website van de BBC. Een meisje ook dat, toen ze op 9 oktober 2012 in de bus terugkeerde van school, zwaargewond raakte door een doelgerichte aanslag op haar.

„Ik weet nog precies waar ik was toen ik per sms het bericht kreeg dat Malala was neergeschoten: in het vliegtuig naar Egypte. Ik kon alleen maar denken: wat hebben ze gedaan, wat hebben ze gedaan… Een jaar daarvoor had ik een droombaan aangeboden gekregen bij McKinsey & Company. Ik had een geweldige carrière in het vooruitzicht. Ik koos echter voor iets anders. Ik koos ervoor Malala bij te staan. Op dezelfde dag als haar familie kwam ik aan in het Engelse Birmingham, waar ze voor behandeling naartoe was gevlogen. Lange tijd lag ze daar kantje boord en kreeg ik allerlei berichten van vrienden en kennissen die vroegen ‘wat kan ik doen?’ Malala wilde niets voor zichzelf, behalve gelijke rechten voor meisjes. Op dat moment besloot ik mijn carrière op te geven om haar te helpen in die strijd.”

„Wat hielp om die beslissing te maken: over de hele wereld sprak men zijn afschuw uit en waren er protesten. Mensen waren verdrietig, maar ook vooral ook boos. Boos dat in de 21ste eeuw een meisje in haar hoofd kan worden geschoten enkel en alleen, omdat ze naar school wil. Malala was ineens niet meer dat ene meisje dat streed om naar school te mogen in haar eigen Swat-vallei; ze stond voor vrouwenemancipatie overal.”

Dat was dus de start van het Malala Fonds?

„Malala inspireerde mij daartoe. Om haar weer helemaal gezond te zien herstellen, was al een wonder. Dat ze zelfs na de aanslag nog zo vol vuur en passie zat, was werkelijk ongelooflijk. Ze wilde precies blijven doen wat ze deed voor de moordaanslag. En nu luisterden mensen. Ik hielp haar nadenken over hoe we haar strijd het beste konden voortzetten – waar ze haar stem kon laten horen, wat ze bepaalde wereldleiders kon vertellen en wat ze zou kunnen zeggen tegen meisjes. Om dezelfde reden brachten we enige tijd geleden Malala’s memoires uit, I Am Malala: The Girl Who Stood Up for Education and Was Shot bij the Taliban. En binnenkort verschijnt ook een documentaire, geregisseerd door Davis Guggenheim, die ook An Inconvenient Truth en Waiting for Superman regisseerde.”

„Daarnaast richtte ik samen met Malala’s vader, een docent, een stichting op om meisjes waar dan ook toegang tot onderwijs te geven. Of liever: we proberen de hindernissen weg te nemen die meisjes van onderwijs weghouden. Want het is niet altijd een kwestie van scholen bouwen of boeken uitdelen; wij gaan meer voor een holistische benadering. Het ene meisje gaat misschien inderdaad niet school om het simpele feit dat er geen school is. Maar een ander wordt alsnog thuisgehouden ook al is er wel een school. Bijvoorbeeld omdat ze moet meehelpen in het huishouden. De oplossing van het probleem moet dus aansluiten op de realiteit van meisjes in de landen waar wij actief zijn; Pakistan, Nigeria, Kenia en Sierra Leone. En we werken voor Syrische vluchtelingen.”

Naast het Malala Fonds heb je onlangs ook NOW Ventures opgericht, een financieringsplatform dat mission-driven start-ups op weg helpt. Waarom hebben deze bedrijven een extra steuntje in de rug nodig?

„Ik ben ervan overtuigd dat bedrijven die hun winst gebruiken om niet alleen zichzelf, maar ook anderen te helpen een grote kans hebben om grote maatschappelijke verandering teweeg te brengen; sneller dan non-profits en filantropen. Ondernemingen met een missie zijn daardoor een betere investering dan bedrijven die puur voor de winst gaan. Ik geloof dat ze meer loyale klanten om zich heen verzamelen en oprecht hun best doen om de grote wereldproblemen op te lossen. Een goed voorbeeld hiervan is Andela, een start-up die softwareontwikkelaars opleidt in Afrika en ze koppelt aan bedrijven waar de vraag naar programmeurs groot is. Dit bedrijf kan een enorme impact hebben voor jonge Afrikanen.”

Wat zou je anderen willen meegeven die hun passie nog niet hebben gevonden of uit het oog zijn verloren?

„Ik weet zeker: ons hart weet al waar we heen moeten in het leven. Je moet alleen de moed vinden om die stap ook te zetten. Ook ik vond het doodeng om mijn carrière op te geven om bij Malala te blijven. Maar ik deed het omdat ik ergens in geloofde. En eerlijk gezegd, heb ik daarna nooit meer teruggekeken.”