Nieuws/Financieel

Column: Van bodemstamper tot afremmer

Door Nico Bakker

Op de aandelenvelden zijn veelal mooie trendbewegingen zichtbaar. Menig trend openbaart zich hierbij als een zogenaamde S-curve, waarin een drietal belangrijke marktfasen schuilen met elk hun eigen type belegger. Ik stel ze graag aan u voor met aansluitend een blik op de S-curve van de AEX index om vast te stellen welke beleggers thans de regie voeren. Maar eerst wat gedachtestreepjes over de cyclus theorie, want in die tak van sport hoort de S-curve thuis

Cyclus theorie

Op financiële markten zijn diverse cycli actief. Zo is er de Kondratiefgolf, een achtjaars business cycle, een decenniumcycle, diverse seizoensgolven en ook de bekende Elliott Wave theorie schaar ik onder de cyclus bewegingen. Een cyclus is herkenbaar aan een min of meer constante curve met duidelijke hoogte- en dieptepunten, waarbij de lengte en de amplitude per cyclus natuurlijk uiteen lopen. Een afgeleide theorie is die van de emotiecyclus, die ik zou willen omschrijven als de S-curve van beleggersgedrag. Deze S-curve toont aan in welke, voor vele herkenbare gedragsfase de beleggers zich bevinden. De S-curve kent een drietal fases, waarin beleggers min of meer herkenbaar en terugkerend gedrag vertonen. In bijgaande figuur staat de curve afgebeeld met daarbij gemeld het type belegger dat je tegenkomt.

Accumuleren

Een trend is herkenbaar aan een duidelijke serie hogere toppen en hogere bodems, of andersom. Ter illustratie ga ik in deze column uit van een stijgende trendfase. De eerste kromming van de S wordt de accumulatiefase genoemd. Technisch gezien is een accumulatiefase te herkennen aan brede omkeerpatronen, een afwisseling in witte en zwarte candles, voortschrijdende gemiddelde lijnen die langzaam omhoog krullen, sentimentmeters die terugdraaien vanuit zwaar oversold gebied. De korte termijn actieve belegger ziet dit en durft tot actie over te gaan. Ik noem deze beleggers ‘bodemstampers’, want zij roepen een halt toe aan negatief sentiment. Zij zorgen dat cruciale steungrenzen intact blijven en dat de eerste bodems worden gevormd. Echter, het merendeel van de spelers durft nog niet. Zij worstelen nog met de gevoelige daling die achter hen ligt. Angst overheerst, stel je voor dat je ongelijk krijgt als je nu instapt. Nee, eerst de buurman maar. Met andere woorden, de eerste voorzichtige oplevingen worden gewantrouwd. Het grote publiek staat niet voor in de rij om aankopen te doen.

Trenderen

Dan verschijnen er langzaam maar zeker meer witte candles. De tendens tot stijgen groeit, kranten worden gevuld met overwegend positief nieuws. De angst om ongelijk te krijgen maakt plaats voor hebzucht. Menig belegger ziet de beurs aantrekken en durft schoorvoetend tot actie over te gaan. Dit zijn de ‘aanjagers’, die nu wel met de bulls willen meedoen. Zij zien de eerste hogere bodem, zij zien meer en meer de kenmerken van een stijgende trend. De ‘self-fulfilling

prophesy’ krijgt de overhand, koersen beginnen te stijgen. De optimistische aanjagers lachen, want de beurs stijgt. Wie geeft ze ongelijk? Beleggen wordt weer leuk en makkelijk, de koersen gaan vanzelf omhoog. En dat trekt natuurlijk nieuwe beleggers aan, de ‘doorduwers’. Zij doen nu ook aankopen, waardoor zij onbewust de koersen naar hogere niveaus duwen. Zolang de koersen aan de rechterkant van de grafiek hoger staan dan aan de linkerkant, hoor je deze beleggers niet. De grafiek wordt gesierd met veel mooie witte candles, gemiddelde lijnen bewegen gestaag richting het “noorden”, continuatiepatronen dienen zich aan, hogere toppen en hogere bodems, het kan niet op. U begrijpt dat de trendfase wordt gevisualiseerd door het middenstuk van de S, waarop de aanjagers en doorduwers actief zijn.

Distribueren

Koersen stijgen verder, op verjaardagen wordt alleen maar over beleggen gesproken. Succesverhalen worden breed uitgemeten, beleggers schreeuwen hoog van de toren hoe goed zij het hebben gedaan. Wie geeft ze ongelijk? Door het overweldigende euforisme durven zelfs de laatste twijfelaars in te stappen. Zij worden besmet door de steeds harder lachende doorduwers, die natuurlijk het gelijk aan hun kant hebben. Koersen stijgen toch immers? In deze fase denkt en voelt de massa dezelfde kant op. Gevaren voor mogelijke correcties en zelfs trendomslagen worden naar het land der fabelen verwezen. “Je bent wel gek om nu uit te stappen” is een veelgehoorde kreet in deze fase.

In de distributiefase zie je veelal gaten in de grafiek aan het einde van een trend. Koersen hikken tegen de bovenkant van hun stijgend trendkanaal aan, spanningsmeters staan vrij hoog en zo zijn er meer indicaties die een verdere koersstijging kunnen belemmeren. Met name de cyclusanalisten wijzen in deze fase op mogelijke omslagpunten in de markt.

Lastige fase

De distributiefase is een uitermate vervelende en lastige fase. Deze fase bereikt zijn hoogtepunt als veel beleggers risico gaan ontkennen. Zij weigeren om aan mogelijke koersdalingen te denken. Wie geeft ze ongelijk, koersen stijgen toch immers?

In deze fase staan de anticiperende en reagerende beleggers lijnrecht tegenover elkaar. Zij die van mening zijn dat de S-curve op zijn eind is, gaan posities afbouwen of zoeken bescherming voor hun portefeuille. Dit zijn dan de ‘afremmers’ die actief zijn. Dit doen zij, terwijl er nog geen duidelijke topvorming waarneembaar is. Eigenlijk worden ze voor gek verklaard om nu al uit te stappen. Als vervolgens duidelijk wordt dat de trend afzwakt en een correctiefase ingaat, komen ‘wegzakkers’ in actie. Zij verzilveren hun winst en staan toe dat de koers in elkaar wordt gedrukt. Daarbij weten ze op voorhand niet of de daling beperkt blijft tot een significante correctie, danwel overgaat in een nieuwe dalende trend. Het wachten is op het wakker worden van de ‘bodemstampers’ die als vroege vogels weer voor steunvorming moeten zorgen.

Waar staan we op de AEX S-curve?

Voorgaande proza is een omschrijving van de S-curve in relatie tot trendanalyse met type beleggers die u als spelers op de aandelenvelden kunt tegenkomen. De S-curve komt u overigens tegen op diverse timeframes, dus zowel korte termijn beleggers als lange termijn beleggers kunnen het concept van de S-curve gebruiken om vast te stellen in welke fase ‘hun’ trend zich bevindt.. Als ik de weekgrafiek van onze eigen AEX ter hand neem, zie bijgevoegde grafiek, dan kom ik tot de volgende bevinding.

In juli vorig jaar is de actuele stijgende trendfase van start gegaan toen de index de gemiddeldelijn, mijn 55 SMA trendindicator, opwaarts kruiste. Sindsdien waren regelmatig de bodemstampers actief met bodemvorming op de lijn, gevolgd door de aanjagers die min of meer significante oplevingen veroorzaakten. Thans zijn wederom bodemstampers actief met aan hun zijde al wat aanjagers. Zij moeten de 533/538 weerstandzone uitnemen om doorduwers de gelegenheid te geven aan te haken. Kortom, positieve verwachtingen met duidelijke opdrachten voor de spelers.

Disclaimer:

Nico Bakker (www.nicoprbakker.nl) is directeur/eigenaar van BTAC Visuele Analyse en als zelfstandig consultant gelieerd aan BNP Paribas Markets (www.bnpparibasmarkets.nl).

De informatie in deze publicatie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als een individuele aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Iedere belegging die u overweegt, dient u te toetsen aan uw persoonlijk beleggersprofiel of te bespreken met uw beleggingsadviseur. De waarde van uw beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. De standpunten en vooruitzichten van Bakker geven zijn technische mening weer over het betreffende item in zijn hoedanigheid als technisch analist en consultant. Zijn beloning staat/stond/zal niet direct of indirect in relatie (staan) met zijn specifieke aanbevelingen of standpunten in deze publicatie.

Door Nico Bakker