Nieuws/Financieel

QE leidt tot valutaoorlog

Door door Alexander Sassen van Elsloo

Al jaren heerst er een valutaoorlog, die tot nu toe grotendeels genegeerd werd door de media. Mede ingegeven door officiële ontkenningen, werd de valutaoorlog-thesis afgedaan als onzinnig. Echter, gezien de recente ontwikkelingen op financiële markten is het roer bij velen om; ook zij maken nu de vaststelling dat er een valutaoorlog gaande is.

Maar de ware mechaniek daarachter, daar hebben ze nog weinig kaas van gegeten. Zonder de ware oorzaak te begrijpen, kunnen de (zeer grote) gevolgen (en mogelijke oplossingen) dan ook niet goed begrepen worden. Essentiële informatie voor belegger en burger.

Balansrecessie

De vaste lezer weet dat ik alle ellende in verband breng met een teveel aan (slechte) schulden. De econoom Koo heeft een term bedacht die min of meer hetzelfde weergeeft: de balansrecessie.

Boven een bepaald niveau aan schulden trekken de consumenten en bedrijven zich terug, ofwel ze consumeren en investeren minder (marginaal nut van schuld wordt te laag).

De reden dat dit gebeurt, kan het beste worden uitgelegd aan de hand van een boekhoudkundig voorbeeld. Op een balans staan aan de ene zijde de bezittingen en aan de andere zijde de verplichtingen en het eigen vermogen (deze zijn tenslotte aangewend om de voornoemde bezittingen aan te schaffen).

Als de waarde van de bezittingen afneemt en de verplichtingen (schulden) blijven staan, dan gaat het eigen vermogen dus omlaag of wordt zelfs negatief (bezittingen=schulden+eigen vermogen).

In deze situatie zullen consumenten en bedrijven net zo lang de tering naar de nering zetten totdat het eigen vermogen weer op peil is (dit doen ze dus door schulden af te lossen).

Kanttekening

Nu lijkt deze omschrijving veel op de huidige situatie, maar niet helemaal. Zo hebben bedrijven juist meer geleend, maar veel daarvan is opgegaan aan aandeleninkopen en acquisities en dus niet naar echte investeringen die de economische groei aanjagen. Sparen wordt hier gezien als een oorzaak van ellende (Keynesiaans denken), iets wat ik totale waanzin vind. Punt is echter dat schulden een hoofdrol spelen.

QE

Centrale banken hebben op de balansrecessie gereageerd door met, onder andere, quantitative easing (QE) te komen. Hierbij kocht de centrale bank met nieuw geld staatsobligaties (en soms ook andere bezittingen) op in de markt.

Hierdoor kregen deze beleggers (pensioenfondsen, hedgefondsen, verzekeraars, banken, private beleggers, et cetera) dus hogere cashposities (verkoopopbrengsten). Deze gingen zij dan weer aanwenden door aandelen, obligaties, vastgoed en zo verder te kopen.

Prijzen van deze bezittingen stegen hierdoor (meer geld jaagt minder bezittingen na, dus gaan prijzen omhoog), waardoor het balansprobleem ten dele werd opgelost.

Ik zeg ten dele, want waar banken en bedrijven veel voordeel hadden, is het voor Jan met de pet toch wat karig. Huizenprijzen stijgen weer wat, maar staan nog steeds ver onder het hoogtepunt. Het is dan ook de consument die nog niet wil uitgeven, waardoor bedrijven geen echte investeringen willen doen.

It’s the debt, dummy!

De schulden (in combinatie met de (bubbel?) waarde van de bezittingen) blijven het probleem. En dat heeft QE dus maar ten dele (waarde bezittingen) aangepakt.

Sterker nog: het heeft de problemen deels ook verergerd, doordat QE ook tot meer schulden heeft geleid (QE heeft rentestanden tot vlak bij nul en soms onder nul procent gebracht). QE is in dit geval dweilen met de kraan open.

Maar er is meer mis met QE. Zo zorgt dit onconventionele monetaire beleid ook voor lagere wisselkoersen. In veel gevallen werd dit als een positief bijkomend voordeel gezien.

Immers, door een goedkopere munt kan de exportsector van een land of muntunie (eurozone) meer exporteren (deze goederen worden namelijk goedkoper door de depreciërende munt).

Dit is echter weer nadelig voor andere exporterende landen, die dan min of meer gedwongen worden om hun munt ook te verzwakken om zo het exportnadeel ongedaan te maken.

En dat is nu net weer een probleem voor de QE-landen (landen met veel schulden), want die importeren daardoor lagere prijzen (deflatie) terwijl ze juist inflatie willen.

Want bij inflatie gaan de lonen omhoog, terwijl het schuldbedrag gelijk blijft, waardoor er in wezen een schuldverlichting plaatsvindt.

Vicieuze cirkel

Dit zijn nou net de omstandigheden die een land met een teveel aan schulden niet aan kan. Hierdoor zal het nog meer QE gaan doen, wat de voornoemde cyclus weer in gang zet. Deze vicieuze cirkel, ook wel race naar de bodem genoemd, laat dus een zeer grimmige toekomst zien.

Zolang de QE-landen niet inzien dat ze hun schuldenberg moeten aanpakken (zie ook hier), veroorzaakt QE juist meer schulden, meer deflatie en een mondiale valutaoorlog. Het is een doodlopende weg met aan het einde een galactisch zwart gat. Ik hoop dus op een ander beleid, want slechter kan zowat niet.