Nieuws/Financieel

Reacties beperking toeristenwinkels

’Ingreep Amsterdam fatale vergissing’

Door Richard van de Crommert

Nutellaijs geliefd bij toerist, maar Amsterdam stelt grenzen.
1 / 2

Nutellaijs geliefd bij toerist, maar Amsterdam stelt grenzen.

RONALD BAKKER

Reacties op het in het diepste geheim genomen besluit van de gemeente Amsterdam om tegen de toeristenindustrie te zeggen: ’Tot hier en niet verder’, kunnen zowel op instemming als op afkeer rekenen.

Nutellaijs geliefd bij toerist, maar Amsterdam stelt grenzen.
1 / 2

Nutellaijs geliefd bij toerist, maar Amsterdam stelt grenzen.

RONALD BAKKER

Retaildeskundige en bijzonder hoogleraar Cor Molenaar denkt dat de hoofdstad een fatale vergissing begaat door een halt toe te roepen aan de hoeveelheid toeristenwinkels. „Snapt Amsterdam het echt niet”, vraagt hij zich af.

„De toeristenindustrie is een van de belangrijkste factoren die de hoofdstad drijvende houdt. Gooien ze nu zomaar het kind met het badwater weg.”

Schatkist

Alsof werkgelegenheid er niet toe doet. Molenaar: „In de toeristische sector werken tienduizenden mensen in Amsterdam. Veel buitenlanders geven daar hun geld uit. En Amsterdammers profiteren ook, bijvoorbeeld door hun woning beschikbaar te stellen aan toeristen via platforms als Airbnb. Daardoor stijgen ook de WOZ-waarden van woningen. Dat is alleen maar gunstig voor de hoofdstedelijke schatkist. Het laatste wat je als gemeente moet doen, is de wortels van je bestaan doorsnijden. En daar zijn ze nu in Amsterdam mee bezig. Misschien moet je wat ergernissen wegnemen, maar dit is kortzichtig. Deze maatregelen gaan te ver.”

2 / 2

BAKKER, RONALD

Molenaar vraagt zich af of het stadsbestuur wel visie heeft. „Eigenlijk is Amsterdam te belangrijk voor Nederland om het aan de Amsterdammers over te laten”, zegt hij. „Het economisch belang is te groot. Amsterdam is een toeristisch pareltje dat je moet koesteren. Mensen gaan niet voor een dagje naar Eindhoven. Ze gaan naar Amsterdam. Die stad moeten we dan ook delen met de rest van de wereld.”

Londense variant

De bijzonder hoogleraar zou het logischer vinden als Amsterdam voor de Londense variant had gekozen en toerisme voorrang had gegeven boven de woonfunctie. „In hartje Londen woont ook niemand. Dat werkt prima.”

Maar met het gisteren aangekondigde beleid kiest Amsterdam voor zijn inwoners en niet voor de pegels. „Dit is vooral een politieke keuze”, zegt Molenaar. „De stad lijkt niet na te denken over de consequenties. Maar als die straks duidelijk worden, dan is het te laat. De effecten kunnen heel groot zijn. Wat als de toeristenstroom halveert? Dat heeft een groot economisch effect.”

Actie

Zo kritisch als Molenaar is niet iedereen. Als er iemand door het dolle heen is met het besluit van de gemeenteraad, dan is het de voormalige stadsbestuurder Els Iping wel. Jarenlang streed ze tegen onder andere de bierfiets en de monocultuur. „Wat er nu al aan wafelwinkels en dergelijke zit, krijg je niet meer weg, maar ik ben blij dat het stadsbestuur ook vindt dat het de spuigaten uitloopt en er actie moet worden ondernomen.”

Iping woont in hartje binnenstad. Toeristen in de stad zien Amsterdam als een pretpark waar mensen wonen. Ze zijn soms oprecht verbaasd als er mensen wonen. „Door de sterk gegroeide toeristenstroom bleef er voor de bewoners weinig over”, zegt Iping. „Op de Damstraat zaten vroeger gewoon een drogist, een schoenmaker en een bakker.

„Oké, er zit nog steeds een bakker, maar die verkoopt broodjes voor vijf euro. Daar komt geen enkele Amsterdammer. Die winkels richten zich op klanten die slechts eenmaal iets kopen. Dan sta je heel anders in het doen van zaken, dan de boekwinkel op de hoek.”

Donuts geen bonbon

Ook Nedstede vroegen we om een reactie. Het vastgoedbedrijf heeft een belangrijk deel van de winkelruimtes in de drukke straat in bezit. Vanuit de Amsterdamse bevolking kwam er kritiek op het vertrek van de kaasboer voor de buurt alsook op het inruilen van bonbonwinkel voor een filiaal van Dunkin’ Donuts.

Het vastgoedbedrijf stuurde een schriftelijke verklaring met als kop: ’Geen nieuwe toeristenwinkels in centrum van Amsterdam die niets toevoegen aan de kwaliteit en diversiteit van het winkelaanbod’. „Dit houdt in dat er naar de leefbaarheid gekeken moet worden! En als dat echt in gevaar komt, dan kan ik een maatregel om dit soort winkels te reguleren begrijpen”, zegt Michael van de Kuit, eigenaar van Nedstede.

„Maar dat moet niet in beton gegoten zijn. Ondernemingen in vastgoed zijn per definitie geen voorstander van een branchering die langdurig is vastgelegd in een bestemmingsplan. Laten we alsjeblieft ruimte houden voor een dialoog. Een aanhoudende toeristische groei kun je niet zomaar stoppen, dus moet je dat voor je laten werken. Dat vraagt om ondernemerschap dat rekening houdt met zaken als leefbaarheid, diversiteit van het aanbod, belang van diverse doelgroepen en creativiteit. En op die manier waarde creëert voor iedereen, dat onderschrijven wij volledig.”

Amsterdammers fundament

Maar Iping denkt daar anders over. Eindelijk begint volgens haar iedereen zich te realiseren dat Amsterdammers het fundament zijn. Ondernemers in de Kalverstraat, waar de „zeker de helft van de omzet” afkomstig is van buitenlandse toeristen, willen dat de Amsterdammer er weer terugkomt. „Op het moment, dat om wat voor reden ook de toeristen als klanten wegvallen, dan ben je aangewezen op de bewoners”, zegt straatmanager Jeantine Geelhoed.

Ze wijst er op dat het Rembrandtplein om die reden Nederlands wordt gehouden. „Daar houden we alle aankondigingen op straat met opzet in het Nederlands, waar elders bezoekers al automatisch in het Engels worden aangesproken.”

De winkels die zich richten op de snelle snack zullen worden beperkt. Maar er is volgens Geelhoed wel behoefte aan het consumeren van eten op straat.

Diversiteit vergroten

Vroeger was het allemaal gereguleerd in de winkelstraten, weet Hans Bakker, voorman van werkgeversorganisatie VNO-NCW, zich te herinneren. „Als je dan een schoenenwinkel in de Kalverstraat wilde openen, dan werd er eerst gekeken of er al een schoenwinkel zat. Anders kreeg je geen toestemming. Die tijden lijken nu terug te komen.”

Toch betwijfelt hij of dit de goede aanpak is. „Ik snap dat de gemeente een pas op de plaats wil houden, maar het aantal vrijgezellenfeestjes zal niet afnemen omdat er minder ijswinkels zijn. Deze maatregel pakt de overlast niet aan, maar slechts de diversiteit van winkels.”

Balans zoeken

Ook zijn collega van het midden- en kleinbedrijf stelt vraagtekens. „Het besluit van de gemeente klinkt heel ferm, maar dat moet je je we afvragen of over alle gevolgen zijn nagedacht. De maatregel zal geframed worden als een actie tegen toeristen”, zegt Bart Drenth. „Heeft de gemeente er al goed over nagedacht wat precies een toeristenwinkel is? We hebben er met zijn allen belang bij dat de stad in balans is tussen bezoekers, bedrijfsleven en bewoners.”

Toeristenbedrijf Tours & Tickets vindt dat de ingreep op de markt het bedrijf niet raakt. Het bedrijf krijgt er bijvoorbeeld geen concurrentie bij. „We zijn niet op zoek naar nieuwe winkellocaties”, zegt een woordvoerster. „De verkoop van toegangskaarten gebeurt steeds vaker online.” Toch liggen er ook geen plannen om vestigingen te sluiten.

Te eenzijdig

Marketingorganisatie I Amsterdam vindt het een goede maatregel. „Monocultuur, teveel eenzijdig aanbod, is niet bevorderlijk voor zowel bezoekers, bewoners en bedrijven. Het is goed dat er richtlijnen komen.”